metallar korroziyasi, uni oldini olish usullari

DOCX 9 pages 29.5 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 29.5 KB

File type DOCX

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

metallar, metal korroziyasi, korroziya turlari reja 1. metallar korroziyasi,uni oldini olish usullari 2. metallarning ichki tuzilishi 3. metallarning tabiatda uchrashi 4. metallarning olinishi metallarni olishning asosiy usullari sanoatda metallar asosan ularning tabiiy birikmalaridan ya’ni ma’danlaridan olinadi. sanoat miqyosida sof metallar olish uchun yaroqli tabiiy xom ashyoning har xil turlari ma’danlar deyiladi. ma’danlardan metallar ajratib olish hamma vaqt oksidlanish-qaytarilish jarayonidir. hamma metallar (tug‘ma-metallardan boshqalari) tabiiy birikmalarida oksidlangan shaklda bо‘ladi, ularni birikmalardan ajratish uchun ular qaytariladi. metallarni ularning tabiiy birikmalaridan olishning umumiy prinsiplari quyidagicha: ayni metall qanchalik aktiv bо‘lsa, uni ajratish uchun shuncha kuchli qaytaruvchidan foydalaniladi. metallurgiyada tipik qaytaruvchilar sifatida: vodorod, uglerod, aktiv metallar (al, zn, mg, ca, ishqoriy metallar) dan foydalaniladi. kо‘pchilik о‘tuvchan d-metallarni ularning oksidlaridan uglerod bilan qaytariladi. biroq uglerod bir qator metallar bilan mо‘rt va issiqlikka chidamli faza hosil qiladi. ayrim hollarda bu effektdan maxsus foydalanib, masalan karbotermik usullarda temir rudalari qaytarilib, chо‘yan olishda foydalaniladi. sulfidli ma’danlar kuydirilib, oksidlar …

2 / 9

eng muhim fizikaviy xossalari: plastik, elektr о‘tkazuvchanlik, issiqlik о‘tkazuvchanlik, metallik yaltiroqliklariga sabab bо‘ladi. plastiklik metallarni zarb (urish) ta’siridan yupqa listlarga bolg‘alanishi va sim holida chо‘zilish qobiliyati ya’ni shaklini о‘zgartiradilar. bunda kristallik panjarada atomlar va ionlarning siljishi sodir bо‘ladi, biroq ular orasidagi bog‘ uzilmaydi, chunki bog‘ni hosil qiluvchi elektronlar ham muvofiq ravishda siljiydi. metallarning plastikligi au, ag, cu, sn, pb, zn, fe qatori bо‘yicha kamayadi. texnikada eng kо‘p ishlatiladigan metallar qatoriga temir va temir asosida olinadigan chо‘yan hamda pо‘lat kiradi va qora metallurgiya sanoatining asosini tashkil qiladi. texnikada metallar turli maqsadlarda ishlatiladi. metallar sof holda kam ishlatiladi. asosan ular qotishmalar holida ishlatiladi. xarakterli metall xossasiga ega bо‘lgan, 2 yoki undan ortiq metallardan iborat bir jinsli makroskopik sistemalar qotishmalar deyiladi. qotishmalar kо‘pincha ularni hosil qilgan metallar xossasidan farq qiladi. masalan, alyuminiy, magniy, temir kabi metallar nisbatan yumshoq bо‘lib, ulardan hosil qilinadigan qotishmalar nihoyatda qattiq bо‘ladi. qotishmalar suyuqlantirilgan metallarni bir-birida eritib olinadi. hozirgi …

3 / 9

r, kompakt magnitlar olinmoqda. metall qotishmalari va yarim о‘tkazgichlarning nisbatan yangi qotishmalari hamda ularning birikmalari ayniqsa katta amaliy ahamiyatga ega. kо‘pincha qotishmalar ularning tarkibiga kiruvchi toza metallarga nisbatan kо‘proq foydali xususiyatlarga ega ekanligini odamlar uzoq о‘tmishdayoq bilishgan. masalan, bronza uni hosil qiluvchi mis va qalaydan ancha mustahkamdir. pо‘lat va chо‘yan texnik toza temirga nisbatan ancha mustahkamdir. qotishmalarning xossalari faqat ularning tarkibiga emas, balki ularga issiq va mexanik ishlov berishga, ya’ni toblash va bolg‘alashga ham bog‘liq. xix - asr oxirigacha amaliyotda foydali bо‘lgan yangi qotishmalarni tajriba usuli bilan qidirganlar. faqat xix asr oxiri xx - asr boshidagina fizikaviy kimyo sohasidagi fundamental kashfiyotlar natijasida metallar xossalari bilan ulardan hosil bо‘lgan qotishmalarning xossalari о‘rtasidagi qonuniy bog‘liqlik hamda ularga issiqlik, mexanik va boshqalarning ta’siri haqidagi ta’limot paydo bо‘ldi. qotishmalarning tarkib xossalarini о‘rganish uchun kо‘p holat diagrammalari, turli sistemalar, kо‘p komponentli sistemalar uchun «tarkib - xossa» diagrammalari paydo bо‘ldi. qotishmalar va ularning xossalarini о‘rganish uchun …

4 / 9

smlarning о‘z-о‘zidan yemirilishi metall sirtida uning tashqi muhit bilan о‘zaro ta’siri, kimyoviy reaksiyasidir. kо‘p hollarda bu metallning, havo kislorodi yoki metall kontaktda bо‘lgan eritmadagi kislota bilan oksidlanishidir. bu holga metallarning kuchlanish qatorida vodoroddan chaproqda turgan metallar jumladan temir ham duchor bо‘ladi. metallar korroziyasi xalq xо‘jaligiga katta zarar yetkazadi. eng kо‘p tarqalgan kо‘rinishi temirning zanglashidir. ishlab chiqariladigan qora metallar umumiy miqdorining qariyib 10% har yili korroziya natijasida yemiriladi. texnikada korroziya tezligi 1m2 metall yuzasida 1 soatda yemirilgan metallning gramm miqdori bilan о‘lchanadi. agar bu qiymat 0,1g/m2 dan ortiq bо‘lmasa, korroziyaga chidamligi kam bо‘ladi. agar 1m2 yuzadan bir soat ichida 10 g dan ortiq metall yо‘qolsa, korroziyaga chidamsiz hisoblanadi. havoda o2, suv bug‘lari (suv tomchilari), so2 va boshqa gazlar uchraydi. suv tomchisida so2 eriydi va kuchsiz karbonat kislotasi hosil bо‘ladi. so2 + n2o = n2so3 hosil bо‘lgan kislota dissosiyalanadi: n2so3 ↔n+ + nso 3 loaqal namlikda n+ va nso 3 ionlarining izlari …

5 / 9

a aktiv metallar ham (masalan, alyuminiy) korroziya natija- sida zich metall bilan yaxshi ushlanadigan oksid parda bilan qoplanadi, u oksidlovchilarni metallni ichki qismlariga о‘tishiga tо‘sqinlik qiladi, shuning uchun metallarni keyinchalik korroziyalanishdan tо‘liq himoya qiladi. ushbu parda qirilganda metall nam va havo kislorodi bilan yana ta’sirlashishni boshlaydi. alyuminiy odatdagi sharoitda havo va suv, hatto qaynoq suv ta’siriga juda chidamli, biroq alyuminiy sirtiga simob tegizilsa, amalgama hosil bо‘ladi va oksid pardasini yemiradi, uni yuza sirtdan chiqaradi va metall sirtida tezlik bilan qо‘y juniga о‘xshash oq pag‘apag‘a alyuminiy metagidrati о‘sib chiqa boshlaydi va metall hatto juda qizib ketadi: 4al + 2h2o + 3o2 = 4alo(oh) amalgamalangan alyuminiy suv bilan ta’sirlashadi va vodorod ajralib chiqadi: 2al + 4h2o = 2alo(oh) + 3h2↑ korroziyaga ayrim kam aktiv (passiv) metallar ham uchraydi. nam havoda misning sirti yashil rang bilan qoplanadi, bunda aralash asosli tuz hosil bо‘ladi. 2cu + o2 + h2o + co2 = cu(oh)2. cuco3 …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "metallar korroziyasi, uni oldini olish usullari"

metallar, metal korroziyasi, korroziya turlari reja 1. metallar korroziyasi,uni oldini olish usullari 2. metallarning ichki tuzilishi 3. metallarning tabiatda uchrashi 4. metallarning olinishi metallarni olishning asosiy usullari sanoatda metallar asosan ularning tabiiy birikmalaridan ya’ni ma’danlaridan olinadi. sanoat miqyosida sof metallar olish uchun yaroqli tabiiy xom ashyoning har xil turlari ma’danlar deyiladi. ma’danlardan metallar ajratib olish hamma vaqt oksidlanish-qaytarilish jarayonidir. hamma metallar (tug‘ma-metallardan boshqalari) tabiiy birikmalarida oksidlangan shaklda bо‘ladi, ularni birikmalardan ajratish uchun ular qaytariladi. metallarni ularning tabiiy birikmalaridan olishning umumiy prinsiplari quyidagicha: ayni metall qanchalik aktiv bо‘lsa, uni ajratish uchun shun...

This file contains 9 pages in DOCX format (29.5 KB). To download "metallar korroziyasi, uni oldini olish usullari", click the Telegram button on the left.

Tags: metallar korroziyasi, uni oldin… DOCX 9 pages Free download Telegram