bozor iqtisodiyotining afzalliklari va kamchiliklari

DOCX 11 pages 32.7 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 32.7 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

mavzu: bozor iqtisodiyotining afzalliklari va kamchiliklari reja 1. rejalashtirilgan va bozor iqtisodiyoti: asosiy farqlar 2. bozor iqtisodiyotining kuchli jihatlari (raqobat, innovatsiya, samaradorlik) 3. bozor iqtisodiyotining zaif tomonlari (monopoliyalar, ijtimoiy tengsizlik, ekologik muammolar. 4. foydalanilgan internet qoʻlanmalarim. 1. rejalashtirilgan va bozor iqtisodiyoti: asosiy farqlar iqtisodiy munosabatlarning alohida unsurlarini isloh qilish yoki iqtisodiy siyosatga tuzatishlar kiritish emas, balki butuniqtisodiy munosabatlar tizimini o‘zgartirishdan iboratdir.bozor iqtisodiyotiga o‘tish davri – ma’muriy-buyruqbozliktizimini bartaraf etish yoki tubdan o‘zgartirish hamda bozortizimining asoslarini shakllantirish jarayonlari amalga oshiriluvchi tarixiy davrdir.1980-1990 yillarda dunyoda ro‘y bergan muhim o‘zgarishlar. bu vfqtga kelib, iqtisodiy taraqqiyot istiqbollari to‘g‘risidaginazariyalarni qaytadan ko‘rib chiqish va ularga jiddiyo‘zgartirishlar kiritishni zarur qilib qo‘ydi. chunki, buvaqtga kelib g‘arb mamlakatlarida uzoq vaqtdan beri(a.smit davridan boshlab) hukm surib kelgan erkiniqtisodiy tartibga solish, ya’ni iqtisodiyotning o‘zini-o‘zitartibga solish g‘oyasi ham, iqtisodiyotni markazlashtirilgan tarzda tartibga solish va boshqarish g‘oyasi ham inqirozgauchradi. bozor iqtisodiyotining tan olinisi. bu vaqtga kelib ko‘pgina rivojlangan mamlakatlarning tajribalariumumlashtirilib, iqtisodiyotning yangi taraqqiyot yo‘li …

2 / 11

zor iqtisodiyotini vujudga keltirish mexanizmibilan qo‘shib olib borish yo‘li. bu yo‘llar turli tuman va har xil bo‘lishiga qaramay ularda umumiylik mavjuddir. ularning umumiyligi shundaki, bu yo‘llarning hammasi bozor iqtisodiyotiga o‘tishnimaqsad qilib qo‘yadi va mazkur iqtisodiyotning qonun-qoidalari, amal qilish mexanizmi ko‘p jihatdan umumiy bo‘ladi. shu bilan birga har bir yo‘lning o‘ziga xos xususiyatlari ham bor, bu esa bozormunosabatlarini shakllantirishning ijtimoiy-iqtisodiy, tarixiy, milliy sharoitlari har xil bo‘lishidan kelib chiqadi. mustaqil rivojlanayotgan mamlakatlarning bozor iqtisodiyotiga o‘tish yo‘lining xususiyati. mustamlakachilikdan ozod bo‘lib, mustaqil rivojlanayotgan mamlakatlarningbozor iqtisodiyotiga o‘tish yo‘lining xususiyati – bu qoloq, an’anaviy iqtisodiyotdan erkinbozor iqtisodiyotiga o‘tishdir. nihoyat, sobiq sotsialistik mamlakatlar yo‘lining muhim belgisi markazlashtirilgan,ma’muriy-buyruqbozlikka asoslangan iqtisodiyotdan hozirgi zamon rivojlangan bozortizimiga o‘tishdan iboratdir.bu yo‘lning boshqa yo‘llardan farqi shundaki, totalitar iqtisodiyotning bozor iqtisodiyoti bilan umumiyligi yo‘q, ular batamom bir-biriga zid. shu bilan birga ma’muriy-buyruqbozlikka asoslangan iqtisodiyotdan bozormunosabatlariga o‘tayotgan mamlakatlarning o‘zi o‘tish sharoitlari, iqtisodiy rivojlanishdarajasi, mulkchilik va xo‘jalik yuritish shakllari bilan bir-birlaridan farqlanadi. bozor iqtisodiyotiga yo‘llariningo‘ziga …

3 / 11

tlarga erishmoqdalar. bularning barchasibozor iqtisodiyotiga o‘tish yo‘llarining o‘ziga xos xususiyatlaridir. bozor iqtisodiyotiga oʻtish yo‘llaaaari. jahon tajribasi ko‘rsatishicha, bozor iqtisodiyotiga revolyusion yo‘lbilan, ya’ni jadal usulda yoki evolyusion yo‘l bilan, ya’ni bosqichma-bosqich oʻtish mumkin. birinchi holda, tub islohotlarni o‘tkazish, avvalgi tizimni va tarkibtopgan iqtisodiy munosabatlarni birdagina va batamom sindirish talab etilib,«karaxt qilib davolash» usuli («shokovaya terapiya») deb ataladi. eski iqtisodiy munosabatlarni bosqichma-bosqich yangi bozormunosabatlariga aylantira borib, samarali bozor iqtisodiyotini shikastsizvujudga keltirish mumkin. islohotlar tajribasi shuni ko‘rsatadiki, evolyusion yo‘l kamroq ijtimoiy larzalarga olib keladi, ancha izchil va muqarrardir. o‘tish davrida bozor iqtisodiyotini shakllantirishning asosiy yo‘nalishlari bo‘lib quyidagilar hisoblanadi 1 iqtisodiyotni erkinlashtirish. erkinlashtirish – bu xo‘jalik hayotining barcha sohalaridagi to‘siq hamda cheklovlarni, shuningdek, davlat nazoratini keskin ravishda qisqartirish yoki bekor qilishga yo‘naltirilgan chora-tadbirlar tizimidan iborat. u butun iqtisodiyotga tatbiq etilib, quyidagilarni o‘z ichiga oladi: - xo‘jalik faoliyatini amalga oshirishda davlat monopoliyasini bekor qilish; - resurslarning markazlashgan holdagi taqsimotini tugatish; - narxlarning asosan talab va …

4 / 11

shidagi to‘siqlarni pasaytirish; 3. institutsional o‘zgarishlar. mazkur o‘zgarishlar quyidagi sohalarniqamrab oladi: - mulkchilik munosabatlarini o‘zgartirish, jumladan, xususiy sektorniyaratish; - bozor infratuzilmasini (tijorat banklari, tovar va fond birjalari,investitsiya fondlari va h.k.) shakllantirish; - iqtisodiyotni davlat tomonidan tartibga solishning yangi tiziminiyaratish; - bozor sharoitlariga mos tushuvchi xo‘jalik qonunchiligini qabul qilishva boshqalar. 4 makroiqtisodiy, asosan, moliyaviy barqarorlashtirish. aslini olganda,bu jarayon tizimiy islohotlar qatoriga kirmaydi, chunki u bozor iqtisodiyotibarqaror amal qilayotgan mamlakatlarda ham tez-tez o‘tkazilib turadi. bu yo‘nalishning muhim ahamiyati shundan kelib chiqadiki, ma’muriy-buyruqbozlik tizimining inqirozi eng avvalo va kuchli ravishda moliyaviysohada, ayniqsa yuqori inflyasiya shaklida namoyon bo‘ladi. inflyasiyaning uzoq vaqt mavjud bo‘lishi bozor munosabatlariningme’yorda qaror topishiga to‘sqinlik qiladi, shuning uchun uni bartarafetish o‘tish davri iqtisodiyoti uchun o‘ta muhim hisoblanadi. o‘zbekistonda bozor iqtisodiyotiga o‘tishning tamoyillari vaxususiyatlari.markazlashgan ma’muriy-buyruqbozlikka asoslangan iqtisodiyotdanbozor iqtisodiyotiga o‘tishda maqsad bir xil bo‘lsa-da, turli mamlakatlar turli yo‘llarni tanlashlari mumkin. yuqorida ta’kidlanganidek, bir tizimdan ikkinchi tizimga o‘tishning revolyusionva evolyusion yo‘llari mavjud. polsha, chexoslovakiya, …

5 / 11

aqobat, innovatsiya, samaradorlik) bozor iqtisodiyoti – iqtisodiy tizim bo‘lib, unda resurslarni taqsimlash va iqtisodiyfaoliyat asosan erkin bozor mexanizmlari orqali tartibga solinadi. iqtisodiyotda taklif va talabo‘zaro muvozanat hosil qilib, narxlar va ishlab chiqarish hajmlarini belgilaydi. bu tizim erkinraqobatni, xususiy mulk huquqini va davlat aralashuvisiz iqtisodiy erkinlikni targ‘ib qiladi. lekin har qanday iqtisodiy model kabi, bozor iqtisodiyotining ham o‘ziga xos afzalliklari va ziddiyatlari mavjud.bozor iqtisodiyoti afzalliklari sifatida quydagilarni qarashimiz mumkin. ular:  erkinlik;  yangilik va innovatsiyalarni rag‘batlantirish;  xususiy mulk va tadbirkorlik erkinligi;  resurslar taqsimlanishining samaradorligi; bozor iqtisodiyotida raqobat asosiy omil hisoblanadi. bu tizimda turli korxonalar vatadbirkorlar o‘z tovar va xizmatlarini taklif qiladi, iste’molchilar esa o‘z ehtiyojlari vaimkoniyatlariga mos keladigan mahsulotlarni tanlaydi. raqobat korxonalarni samarali ishlashga, yangi texnologiyalarni joriy qilishga va xarajatlarni kamaytirishga undaydi. shu sababli, bozor iqtisodiyotida ishlab chiqarishning samaradorligi ortadi, bu esa resurslarning oqilona taqsimlanishiga yordam beradi. bozor iqtisodiyotining yana bir afzalligi shundaki, bunda bir shaxs, korxona, firma …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bozor iqtisodiyotining afzalliklari va kamchiliklari"

mavzu: bozor iqtisodiyotining afzalliklari va kamchiliklari reja 1. rejalashtirilgan va bozor iqtisodiyoti: asosiy farqlar 2. bozor iqtisodiyotining kuchli jihatlari (raqobat, innovatsiya, samaradorlik) 3. bozor iqtisodiyotining zaif tomonlari (monopoliyalar, ijtimoiy tengsizlik, ekologik muammolar. 4. foydalanilgan internet qoʻlanmalarim. 1. rejalashtirilgan va bozor iqtisodiyoti: asosiy farqlar iqtisodiy munosabatlarning alohida unsurlarini isloh qilish yoki iqtisodiy siyosatga tuzatishlar kiritish emas, balki butuniqtisodiy munosabatlar tizimini o‘zgartirishdan iboratdir.bozor iqtisodiyotiga o‘tish davri – ma’muriy-buyruqbozliktizimini bartaraf etish yoki tubdan o‘zgartirish hamda bozortizimining asoslarini shakllantirish jarayonlari amalga oshiriluvchi tarixiy davrdir.1980-1990 yillard...

This file contains 11 pages in DOCX format (32.7 KB). To download "bozor iqtisodiyotining afzalliklari va kamchiliklari", click the Telegram button on the left.

Tags: bozor iqtisodiyotining afzallik… DOCX 11 pages Free download Telegram