xulq-atvorning psixo-fiziologik omillari

PPTX 24 pages 734.0 KB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 734.0 KB

File type PPTX

Pages 24

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

xulq-atvorning psixo-fiziologik omillari 1 reja: xulq-atvorning shakllantiruvchi psixofiziologik omillar. stress va hissiy holatlar ta’siri ostidagi xulq-atvor. ijtimoiy muhit va xulq-atvorning biologik asoslari. xulq-atvorning shakllantiruvchi psixofiziologik omillar. xulq-atvorning tushunchasi va uning asosiy jihatlari 1. xulq-atvor tushunchasi xulq-atvor – bu inson yoki hayvonning ichki va tashqi omillarga nisbatan javob sifatida namoyon bo‘ladigan harakatlari, hissiy holatlari va intilishlar yig‘indisidir. xulq-atvor psixologiya, fiziologiya, sotsiologiya kabi fanlar kesishmasida o‘rganiladi va quyidagilarni qamrab oladi: ichki xulq-atvor: fikrlash, hissiyot, motivatsiya. tashqi xulq-atvor: so‘zlashuv, harakat, imo-ishora. 2. xulq-atvorning asosiy jihatlari xulq-atvor quyidagi asosiy jihatlari orqali tahlil qilinadi: a) biologik asos nerv tizimi va miya faoliyati xulq-atvorni boshqaradi. gormonlar (masalan, adrenalin, dopamin) xulq-atvor va hissiyotlarga ta’sir qiladi. b) psixologik omillar xulq-atvor motivatsiya, ehtiyoj va hissiy holatlar bilan chambarchas bog‘liq. xotira, idrok va tafakkur inson xatti-harakatlarini shakllantiradi. c. ijtimoiy jihat insonning xulq-atvori ko‘pincha jamiyatdagi madaniyat, ijtimoiy me’yorlar va guruh ta’siriga bog‘liq. xulq-atvor ijtimoiy rollar va kutilmalar bilan moslashadi. d. individual …

2 / 24

ayonlar insonning fikrlash, his qilish va harakat qilish faoliyatini boshqaradi. ular xulq-atvorda muhim rol o‘ynab, ichki (psixologik) va tashqi (ijtimoiy) omillarga moslashishda yordam beradi. quyida asosiy psixik jarayonlarning xulq-atvorga ta’siri tahlil qilinadi: 1. idrokning (persepsiya) xulq-atvorga ta’siri idrok – bu tashqi muhitdagi hodisalarni va ichki his-tuyg‘ularni anglash va ularga munosabat bildirish jarayoni. aniqlik va aniqlash: to‘g‘ri idrok qilish xulq-atvorda moslashuvchan qarorlar qabul qilishga yordam beradi. masalan, xavfni idrok qilish odamni ehtiyotkorlikka undaydi. noaniq idrok: xatolik bilan idrok qilish noto‘g‘ri qarorlar va mos bo‘lmagan xulq-atvorni keltirib chiqarishi mumkin (masalan, fobiya yoki paranoya). 2. xotiraning xulq-atvorga ta’siri xotira – bu tajribalarni saqlash, qayta ishlash va foydalanish jarayoni. o‘rganish va moslashuv: o‘tmishdagi tajribalarni eslash va o‘rganilgan ma’lumotlardan foydalanish moslashuvchan xulq-atvorni shakllantiradi. masalan, bola olovning zararini eslab, undan ehtiyot bo‘lishni o‘rganadi. travmatik xotiralar: salbiy xotiralar stressli yoki agressiv xulq-atvorni keltirib chiqarishi mumkin. qisqa va uzoq muddatli xotira: qisqa muddatli xotira kunlik vazifalar uchun zarur …

3 / 24

yat kabi hissiyotlar motivatsiyani oshiradi va samarali xulq-atvorni shakllantiradi. negativ hissiyotlar: qo‘rquv, stress va g‘azab salbiy xulq-atvor (agressiya yoki chekinish)ni keltirib chiqarishi mumkin. hissiy barqarorlik: barqaror hissiyotlar insonni ijtimoiy va shaxsiy munosabatlarda muvaffaqiyatga olib keladi. stress va hissiy holatlar ta’siri ostidagi xulq-atvor. stressning fiziologik mexanizmlari (tananing javobi) a. nerv tizimi stress paytida simpatik nerv tizimi faollashadi. bu "kurash yoki qoch" degan javobni ishga tushiradi: yurak urishi tezlashadi. nafas olish kuchayadi. qon bosimi oshadi. mushaklarga ko‘proq qon boradi. b. gormonlar stressda adrenalin va kortizol gormonlari ajraladi: adrenalin energiya beradi va hushyorlikni oshiradi. kortizol tanani uzoq davom etuvchi stressga tayyorlaydi, lekin uzoq muddatli ko‘tarilishi tanaga zarar keltiradi (masalan, immunitetni zaiflashtiradi). c. tizimlar ta’siri qon aylanish tizimi (yurak va qon tomirlar) zo‘riqadi. nafas olish tezlashib, tanaga ko‘proq kislorod kiradi. stressning psixologik mexanizmlari (ongning javobi) a. vaziyatni baholash ong stressni xavfli yoki qiyin deb baholasa, stress kuchayadi. agar inson vaziyatni boshqarishi mumkinligini his qilsa, …

4 / 24

hissiyotlarni yengish, va qiyin vaziyatlarda to‘g‘ri qaror qabul qilish ko‘nikmalarini o‘z ichiga oladi. quyida stressni boshqarish usullari va barqaror xulq-atvorni shakllantirish bo‘yicha tavsiyalar keltirilgan. fiziologik usullar (tana va sog‘liqni boshqarish) a.jismoniy faoliyat sport va jismoniy mashqlar tanadagi stress gormonlarini (masalan, kortizol) kamaytiradi va kayfiyatni yaxshilovchi gormonlar (endorfinlar)ni ko‘paytiradi. masalan, yugurish, yoga, suzish yoki piyoda yurish. b. nafas olish texnikalari chuqur va sekin nafas olish asab tizimini tinchlantiradi. masalan, 4-4-4 texnikasi: 4 soniyada nafas olish, 4 soniya ushlab turish, va 4 soniyada chiqarish. c. sog‘lom ovqatlanish vitamin va minerallarga boy ovqatlar iste’moli tananing stressga chidamliligini oshiradi. masalan, meva, sabzavotlar, baliq va yong‘oqni iste’mol qilish. d. dam olish yetarlicha uyqu va muntazam dam olish stress darajasini pasaytiradi. uyqu vaqtida tananing tiklanishi va asab tizimining me’yorga kelishi sodir bo‘ladi 2. psixologik usullar (ongni boshqarish) stressni sabablari va baholash vaziyatni to‘g‘ri tahlil qilish va uni nazorat qilish yo‘llarini izlash muhim. savol: "bu vaziyatda nima …

5 / 24

oshqalar bilan munosabat qurish va stressga javob berish qobiliyatiga sezilarli ta’sir qiladi. 1. oilaning xulq-atvorga ta’siri a. ijobiy ta’sir sog‘lom munosabatlar: mehribon va qo‘llab-quvvatlovchi oila muhitida tarbiyalangan shaxs odatda ishonchli, samimiy va barqaror xulq-atvorni namoyon qiladi. oilaviy qadriyatlar va tarbiya bolada mas’uliyat, muloqot madaniyati va mehnatsevarlik kabi fazilatlarni shakllantiradi. b. salbiy ta’sir zo‘ravonlik yoki e’tiborsizlik: oila muhitidagi zo‘ravonlik, qattiqqo‘llik yoki e’tiborsizlik xulq-atvorda agressivlik, ishonchsizlik yoki salbiy munosabat shakllanishiga olib kelishi mumkin. mojaroli oilalarda tarbiya topgan shaxslar ko‘pincha konfliktlarga moyil bo‘ladi yoki o‘z his-tuyg‘ularini ifoda etishda qiyinchilikka duch keladi. atrof-muhitning xulq-atvorga ta’siri a. ijtimoiy munosabatlar ijobiy muhit: ijobiy, qo‘llab quvvatlovchi do‘stlar va jamoa ichida bo‘lish ijobiy xulq-atvorni shakllantiradi. masalan, inson ko‘proq muloqotga kirishadi, kooperativ va hamkorlikka moyil bo‘ladi. salbiy muhit: ziddiyatli yoki toksik muhit xulq-atvorda salbiy jihatlar, masalan, chekinish, agressiya yoki destruktiv odatlar shakllanishiga olib kelishi mumkin. b. madaniy va iqtisodiy omillar boy madaniy muhit va iqtisodiy barqarorlik insonda ijobiy xulq-atvorni …

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xulq-atvorning psixo-fiziologik omillari"

xulq-atvorning psixo-fiziologik omillari 1 reja: xulq-atvorning shakllantiruvchi psixofiziologik omillar. stress va hissiy holatlar ta’siri ostidagi xulq-atvor. ijtimoiy muhit va xulq-atvorning biologik asoslari. xulq-atvorning shakllantiruvchi psixofiziologik omillar. xulq-atvorning tushunchasi va uning asosiy jihatlari 1. xulq-atvor tushunchasi xulq-atvor – bu inson yoki hayvonning ichki va tashqi omillarga nisbatan javob sifatida namoyon bo‘ladigan harakatlari, hissiy holatlari va intilishlar yig‘indisidir. xulq-atvor psixologiya, fiziologiya, sotsiologiya kabi fanlar kesishmasida o‘rganiladi va quyidagilarni qamrab oladi: ichki xulq-atvor: fikrlash, hissiyot, motivatsiya. tashqi xulq-atvor: so‘zlashuv, harakat, imo-ishora. 2. xulq-atvorning asosiy jihatlari xulq-atvor quyidagi asosiy j...

This file contains 24 pages in PPTX format (734.0 KB). To download "xulq-atvorning psixo-fiziologik omillari", click the Telegram button on the left.

Tags: xulq-atvorning psixo-fiziologik… PPTX 24 pages Free download Telegram