narxsiyosatinish akllantirish va narxdarajasini hisoblash uslublari

PPTX 15 pages 11.6 MB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 11.6 MB

File type PPTX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

narx siyosatini shakllantirish va narx darajasini hisoblash uslublari, tovarlarning “hayotiy davrlari” mobaynida narxlarning o‘zgaruvchanligi. narx siyosatini shakllantirish va narx darajasini hisoblash uslublari, tovarlarning “hayotiy davrlari” mobaynida narxlarning o‘zgaruvchanligi. reja: kirish narx haqida qisqacha ma’lumot narx siyosatini shakllantirish va narx darajasini hisoblash uslublari narx belgilash usullari tovarlarning “hayotiy davrlari” mobaynida narxlarning o‘zgaruvchanligi kirish narx belgilash bozor iqtisodiyotida o`ziga hos, asosiy o`rinarda turadi. narx belgilash har xil sohada har xil usullarda bo`ladi. masalan, chakana savdoda savdogar ulgurji narxda sotib olgan mahsulotining narxini belgilash uchun uning ulgurji narxiga bir nechta xarajatlarini qo`shib chakana sotish narxini chiqaradi. xarajatlariga mahsulotni olib kelish xarajati, soliqlarga ketadigan xarajatlari va shunga o`xshash boshqa xarajatlarini qo`shib hisoblaydi. bunda, raqobatchilardagi narxlardan xabardor bo`lish va optimal narx belgilash asosiy masalalardan biri hisoblanadi. ulgurji savdo bilan shug`illanuvchi savdogar ham mahsulot narxini belgilashda huddi shunday hisob-kitob qiladi, lekin uni aynan “ulgurji” savdo bilan shug`illanishi undagi narxni ancha arzon bo`lishi kerakligini bildirib turadi va …

2 / 15

eʼtirof etadi. narxni qiymat belgilaydi, ammo u aniq bir qiymatdan yuqori yoki past boʻlishi mumkin, bu esa bozordagi muayyan tovarga boʻlgan talab va taklift bogʻliq. narx faqat qiymatni emas, balki talab va taklif, shuningdek, tovarning ijtimoiy foydaliligi, sifati va boshqa tovarlar oʻrnini bosa olishi, muomaladagi pulning harid qobiliyatiga ham bogʻliq. binobarin, narx qiymatdan miqdoran farqlanadi. mahsulot tannarxi har qanday narxning asosi boʻlib, mahsulotning hayotiy sikli davomida uning narxidagi oʻzgarishlarga katta taʼsir koʻrsatadi. narx miqdori harajatlarga va tovar sifatiga toʻgʻri mutanosiblikda, raqobatning shiddatiga esa teskari mutanosiblikda turadi. bozor iqtisodiyotida narx bir nechta vazifalarni bajaradi: 1) hisob-kitob va oʻlchov vazifasi —narx vositasida qilingan harajatlar, olingan natijaning puldagi miqdori aniklanadi. harajatlar ishlatilgan resurslar miqdorini uning narxiga koʻpaytirish orkali hisoblanadi; 2)ragʻbatlantirish vazifasi — narx ning oʻzgarishi ishlab chiqarish hajmini oʻzgartiradi. talab narxga nisbatan teskari mutanosiblikka ega. narx pasaysa talab ragʻbatlantiriladi, aksincha, narx oshsa (boshqa shart-sharoit oʻzgarmagan takdirda) taklif ragʻbat oladi. narxdagi oʻzgarish ishlab chiqaruvchilar …

3 / 15

lardan voz kechilib, bozori chaqqon tovarlarni ishlab chiqarishga oʻtiladi. bu esa resurslarning bir sohadan ikkinchisiga oqib oʻtishi-ga, eski soha qisqarib, yangi soxaning tez rivojlanishiga olib keladi. narx resurslarni qayta taqsimlash orqali iqtisodiyotni tartiblaydi. narx qaysi bozorda amal qilishi, kimga moʻljallanganligi va qaysi maqsadni koʻzlashiga qarab bir necha turlarga boʻlinadi: erkin bozor narxi (muvozanatli narx) — erkin bozorda sotuvchilar va haridorlar koʻpchilik boʻlganidan ulardan hech biri oʻzi xohlagan narxni oʻrnatolmaydi. bu yerda talab-taklif nis-batiga qarab erkin savdolashuv narxi, yaʼni muvozanatli narx yuzaga keladi; monopol narx — monopol bozorda sotuvchi yoki haridor ozchilik yoxud tanho boʻlganida ular xohlagan narx oʻrnatiladi. bu bozorga zoʻrlab kiritiladigan narx boʻlib, odatdagi narxlardan yuqori boʻla-di va monopol foyda olishga xizmat qiladi; ulgurji narx — tovar ishlab chikaruvchilar savdo firmalariga tovarlarni bir yoʻla koʻtarasiga sotishida qoʻllanadi. tovar birjalari va savdo uylarida ham ulgurji narxlar qoʻllanadi; shartnoma narxlari — sotuvchi va haridorlarning roziligi bilan belgilanadigan va oʻzaro tuziladigan shartnomada …

4 / 15

ib chiqarishda qoʻllanadigan maxsus pasaytirilgan narx, xalqaro bozorlarda koʻproq qoʻllanadi. bozor koʻlamiga koʻra narxlar bir necha turlarga bo`linadi: narxlar xududiy (mintaqaviy), milliy va xalqaro bozor narxlariga boʻlinadi. hududiy narx — faqat maʼlum hududiy bozorga xos boʻlib, u shu hudud doirasidagi omillar taʼsirida hosil boʻladi. milliy bozor narxi — bir mamlakat doirasida amal qiluvchi va ularning xususiyatini aks ettiruvchi narxlardir. xalqaro narx — muayyan tovarga ketgan baynalminal harajatlarni, tovarning nafliligi jihatidan jahon standarti talabiga mos kelish darajasini va xa-lkaro bozordagi talab va taklif nis-batini hisobga oladi. narx siyosatini shakllantirish va narx darajasini hisoblash uslublari bozorda narx uchta guruh omil natijasida shakllanadi: 1.talab omillari (bozorda o‘xshash tovarlar mavjudligi va ularga bo‘lgan narxlar, bozorga kirish, xaridorlar daromadlari, xaridorni talablari, talabga yo‘naltirilgan narx); 2.xarajat omillari (ishlab chiqarish xarajatlari, marketing xarajatlari, foyda). 3.raqobat omillari (tarmoqdagi firmalar soni, aynan o‘xshash import tovarlari, raqobatchilar tovarlariga bo‘lgan narxni bilish. asosiy narxni belgilash uslubi quyidagilardan iborat: - narxlashtirish masalasi …

5 / 15

i, materiallar, yoqilg‘i, energiyaga ketadigan xarajatlar, amortizatsiya, sug‘urta, ustama xarajatlar, boshqaruvga ketadigan xarajatlar hisoblab chiqiladi.) ko‘pincha korxonalar mahsulot sotish narxini aniqlashda sodda formulalardan foydalanadi. formulalarga ko‘ra, narx belgilashning boshqa jami usullari kabi, birinchi navbatda e’tiborni foydaga qaratadi, talabni hisobga olmaydi. «o‘rtacha xarajatlar plyus foyda» tamoyili bo‘yicha narx belgilash tovarning tannarxiga muayyan ustama qo‘yishdan iborat bo‘lib, narx belgilashning eng oddiy usuli hisoblanadi. ustama narx miqdori tovar turiga qarab, juda keng chegaralarda tebranib turadi. shuningdek, tovarning ishlab chiqaruvchidan pirovard natijada iste’molchiga etib borishga qarab oxirgi narx ulgurji va chakana savdo qo‘yadigan ustama narxlar yakunini ifodalaydi. «ko‘zlangan foyda normasi» olishni ta’minlaydigan narx belgilash usulini qo‘llaydigan ishlab chiqaruvchilar oldindan sarf etilgan kapital uchun muayyan qaytim foiz olishga intiladilar. bu usul o‘rtacha solishtirma xarajatlarni hisoblashga asoslanadi. narxni chegaraviy xarajatlar bo‘yicha belgilash usulini qo‘llash bilan firma mahsulotning qo‘shimcha hajmi birligini bu mahsulotni ishlab chiqarishning alohida qiymatiga sotadi, bu holda xarajatlarning faqat bir qismi koplanadi, foyda amalga …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "narxsiyosatinish akllantirish va narxdarajasini hisoblash uslublari"

narx siyosatini shakllantirish va narx darajasini hisoblash uslublari, tovarlarning “hayotiy davrlari” mobaynida narxlarning o‘zgaruvchanligi. narx siyosatini shakllantirish va narx darajasini hisoblash uslublari, tovarlarning “hayotiy davrlari” mobaynida narxlarning o‘zgaruvchanligi. reja: kirish narx haqida qisqacha ma’lumot narx siyosatini shakllantirish va narx darajasini hisoblash uslublari narx belgilash usullari tovarlarning “hayotiy davrlari” mobaynida narxlarning o‘zgaruvchanligi kirish narx belgilash bozor iqtisodiyotida o`ziga hos, asosiy o`rinarda turadi. narx belgilash har xil sohada har xil usullarda bo`ladi. masalan, chakana savdoda savdogar ulgurji narxda sotib olgan mahsulotining narxini belgilash uchun uning ulgurji narxiga bir nechta xarajatlarini qo`shib chakana sotish ...

This file contains 15 pages in PPTX format (11.6 MB). To download "narxsiyosatinish akllantirish va narxdarajasini hisoblash uslublari", click the Telegram button on the left.

Tags: narxsiyosatinish akllantirish v… PPTX 15 pages Free download Telegram