тўраев эффектлари

DOC 4 sahifa 27,0 KB Bepul yuklash

4 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 27,0 KB

Fayl turi DOC

Sahifalar 4

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (4 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 4

“тўраев эффектлари” ёки жаҳон тан олган сурхондарёлик физик олим ўзбекистон республикаси фанлар академияси ҳамда халқаро ахборотлаштириш академияси академиги тўраев назар йўлдошевич сурхондарё вилоятининг денов тумани чуқур қишлоғида деҳқон оиласида таваллуд топган. отаси - йўлдош бобо унчалик саводхон бўлмаса-да, кўпни кўрган, меҳнатда қотган ва фикрлари теран, доим замон билан ҳамнафас, илм аҳлига нисбатан эса алоҳида ҳурматда бўлган инсон эди. онаси – қимматхон ая тўраева бир умр оилам, фарзандлар тарбияси билан машғул бўлган аёл эди. назар йўлдошевич тўраев 1945-1955 йилларда денов туманидаги энг кўзга кўринган мактаблардан бири бўлган а.навоий номидаги 24-мактабда таълим олди ва уни олти медал билан тамомлади. болалигидан математика ва физика фанларига қизиқиши баланд бўлган назар тўраев мактабни тугатгач, ўзи таҳсил кўрган мактабга математика фани ўқитувчиси сифатида ишга олинди. аммо ёш ва иқтидорли йигит ўз орзулари сари интилар экан, олий ўқув юртида ўқишини давом эттиришга қарор берди ва 1956 йил самарқанд давлат университети физика факультетига ўқишга қабул қилинди ва 1961 …

2 / 4

титутининг физикавий электроника кафедраси мудири сифатида фаолият олиб борди. академик назар тўраев атом заррачаларининг таъсирида қаттиқ жисмлар, кристаллардаги жараёнларни фундаментал илмий-назарий тадқиқотлари координатори, физикавий электроникада янги илмий мактаб ва реал қаттиқ жисмлар, кристаллар ҳамда юпқа плёнкалар диагностикаси, атом структуралари ва таркибларини аниқлашга қаратилган атом заррачалари сочилиши, чанглагиши ва кристалларда ютилиши йўналишларининг раҳбари, ўзбекистон фанининг салоҳиятини ошириш, унинг ютуқларидан жаҳонни хабардор қилиш, айниқса физикавий электроника соҳасидаги илмий натижалари билан дунё фанига катта хисса қўшган олим ҳисобланади. назар тўраев ва унинг шогирдлари томонидан жаҳонда биринчи бўлиб, бир қатор назарий моделлар, атом заррачаларининг сочилишида “жуфт бирламчи сочилиш”, иккиламчи сочилиш, “атом қаторлари модели” “атом ярим каналлари” модели каби янги технологиялар асосланган ва ишлаб чиқилган. шу назария асосида “иккиламчи сочилиш эффекти”, “атом қаторлари эффекти”, “ярим каналлар эффекти” каби эффектлар олдиндан аниқланган, кейинчалик жаҳон олимлари томонидан тажрибада тасдиқланган. атом зарраларининг сочилишида жаҳонда тан олинган “тўраев эффектлари” яратилди. шу эффектлар асосида собиқ иттифоқда “тўраев симпозиуми” номли ҳар …

3 / 4

дики, кейинчалик бу эффектлар жаҳоннинг кўплаб илмий лабораторияларида тажрибаларда ўз тасдиғини топди. бу билан қаттиқ жисмлар сиртлари, жуда юпқа эпитаксиал қатламларнинг структуралари ва элемент тузилишларини таҳлил анализ қилиш ва олдиндан айтиб беришнинг назарияси яратилди. атомларнинг бир тўқнашув ва иккиламчи тўқнашуви натижасида сочилиши, бу тўқнашувларнинг мумкин бўлган соҳаларини аниқлаш, уларнинг сиртқи бомбардимон қилаётган заррачаларнинг энергияси, массаси, тезлиги, заряди ва бошқа хоссаларига боғлиқлиги асосида жисм сиртларини таҳлил қила билиниши усуллари яратилди. олимнинг илмий-назарий жиҳатдан асосланган барча илмий хулосалари москва давлат университети, москва физика-техника институти, и.в.курчатов номидаги атом энергияси институти, ленинград давлат университети, ленинград политехника институти, м.планк номидаги мюнхен плазма институти, краков университети, гронинген университети, донецк университети каби юзлаб, чунончи америка, англия, франция давлатларидаги илмий марказлар олимлари тажрибаларида ўз тасдиғини топди. бу эса академик назар тўраевнинг улар билан ҳамкорликда илмий-тадқиқотларни олиб боришига сабаб бўлди. 1983 йилда н.й.тўраев ўзбекистон компартиясининг биринчи котиби ш.р.рашидов тавсияси билан сурхондарё вилоятида ягона бўлган термиз давлат педагогика (ҳозирги термиз …

4 / 4

а кўплаб чет эл олимлари асарларида ўз аксини топиб, жаҳон илмий хазинасидан ўрин эгаллади. профессор л.н.добрецов ва м.в. (1996), г.картер ва ж.коллигон (1968), у.о.орипов (1968), в.а.молчанов ва е.с.машкова (1980), к.лейман (1979), н.н.петров ва и.а.аброян (1987), м.и.рязанов ва и.с.тилинин (1985) каби йирик олимларнинг монографияларида ўзбекистон олимининг таҳлилий натижалари қайд этилди. н.й.тўраевнинг республика учун муҳим бўлган пахта ҳосилдорлигини ошириш ва унинг тезроқ пишиб етилишида лазер нурларининг таъсирига бағишланган тадқиқотлари жуда кўплаб хўжаликларда кенг фойдаланилмоқда ва катта самара бермоқда. сурхондарё халқ хўжалигига катта зарар етказаётган тожикистон алюмин заводи чиқиндилари ва табиий “афғон” шамоли таъсирларини ўрганиш, уларнинг зарарини аниқлаш ва таъсир ҳудудлари харитасини тузиб чиқиш муаммолари ҳам н.й.тўраев ва унинг аспирантларининг тадқиқотларидан жой олди. термиз давлат университетининг ташкил этилиши, унда кўплаб янги мутахассисликлар, 30 дан ортиқ янги кафедралар, 10 дан зиёд янги факультетлар, 4 та илмий проблематик лабораторияларнинг очилиши, албатта н.й.тўраев бевосита хизматларидир. олим илмий тадқиқот ишлари натижалари унинг 300 дан зиёд илмий мақолалари …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 4 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"тўраев эффектлари" haqida

“тўраев эффектлари” ёки жаҳон тан олган сурхондарёлик физик олим ўзбекистон республикаси фанлар академияси ҳамда халқаро ахборотлаштириш академияси академиги тўраев назар йўлдошевич сурхондарё вилоятининг денов тумани чуқур қишлоғида деҳқон оиласида таваллуд топган. отаси - йўлдош бобо унчалик саводхон бўлмаса-да, кўпни кўрган, меҳнатда қотган ва фикрлари теран, доим замон билан ҳамнафас, илм аҳлига нисбатан эса алоҳида ҳурматда бўлган инсон эди. онаси – қимматхон ая тўраева бир умр оилам, фарзандлар тарбияси билан машғул бўлган аёл эди. назар йўлдошевич тўраев 1945-1955 йилларда денов туманидаги энг кўзга кўринган мактаблардан бири бўлган а.навоий номидаги 24-мактабда таълим олди ва уни олти медал билан тамомлади. болалигидан математика ва физика фанларига қизиқиши баланд бўлган назар тўр...

Bu fayl DOC formatida 4 sahifadan iborat (27,0 KB). "тўраев эффектлари"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: тўраев эффектлари DOC 4 sahifa Bepul yuklash Telegram