rudakiy she'riyatida tabiyat tasviri

DOC 22 pages 113.5 KB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 113.5 KB

File type DOC

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

rudakiy she'riyatida tabiyat tasviri mavzusi fors-tojik adabiyotining asoschisi аbu аbdullo jaʼfar binni muhammad rudakiy (ابو عبد الله رودکی) samarqand yaqinidagi panjrudak qishlogʼida tugʼilgan. uning taxallusi shu qishloq nomidan olingan boʼlib, rud degan cholgʼu asbobi bilan bogʼliqligi toʼgʼrisidagi fikrlar haqiqatdan yiroq. u alohida qobiliyat sohibi boʼlib, «sakkiz yoshida qurʼonni xatm qilib, qorilikka oʼtgan va sheʼr ham ijod qila boshlagan. chiroyli ovozi tufayli ashula aytish va ud asbobini chalishga kirishib, bu sanʼatda mahorat koʼrsatdi». yosh isteʼdodning ovozasini eshitgan nasr ibn аhmad uni buxoroga — somoniylar saroyiga daʼvat qiladi. uning isteʼdodi buxoroda nashʼu namo topadi. rudakiyning basirligi toʼgʼrisida manbalarda turli fikrlar yuradi: bir xillari shoirning onadan koʼr tugʼilganligini taʼkidlasalar, ikkinchilari buxoro amiri qarmatlikda ayblab, uning koʼziga mil tortganligi haqida maʼlumot beradilar. shoirning tabiat manzaralarini hayratlanarli darajada yorqin tasvirlaganidan kelib chiqib, koʼpchilik uning tugʼma koʼr boʼlganligiga ishonmaydi. 1956 yili shoir kalla suyagini tekshirib koʼrgan antropolog-haykaltarosh m. gerasimov koʼz kosasida qolgan izlardan shoirning koʼzi kuydirilib …

2 / 22

t beradi. «boʼyi joʼyi moʼliyon oyad hame» («moʼliyon arigʼining boʼyi kelmoqdadir)» misrasi bilan boshlanadigan gʼazali unga favqulodda shuhrat keltirdi. «modari may» («mayning onasi») qasidasi ham mashhur. buyuk hind eposi «kalila va dimna»ni sheʼriy tarjima qilgan. ilmu adab ahli rudakiy uslubini «sahli mumtaneʼ», yaʼni «osonu mumkin emas», deb baholaganlar. «rudakiy arablardagi sheʼr oʼlchovi aruzni chuqur oʼrganib, oʼz xalqi orasida keng tarqalgan qoʼshiqlar kuyiga tatbiq qilish natijasida bir necha yangi vaznlar ixtiro qilib, aruzni boyitgan». rudakiy va uning safdoshlari forsiy sheʼriyatda bir necha asr hukmronlik qilgan xuroson (yoki turkiston) uslubiga asos solib, uni rivojlantirganlar. davlatshoh samarqandiyning yozishicha, «ustod rudakiy advor va musiqiy fanida tamom quvvatga ega edi… uning ilmlar va koʼp fanlardan voqifligi bordir. sheʼriyat turlaridan qasida va masnaviyni (ham) yaxshi aytar erdi. ustod rudakiy xosu avom oldida baland martabaga erishgan» . koʼpgina mashhur soʼz ustalarining yakdillik bilan eʼtirof etishlaricha, sharqda biror shoir rudakiychalik shon-shuhratta burkanmagan, ayni paytda, rudakiychalik molu davlatga ham …

3 / 22

rlarining aksariyati hozirgi tojiklar tomonidan oson tushuniladi”187. muhtaram rasul hadizodaning ta’kidlashicha, “rudakiy g‘azalining tili qanchalik sodda bo‘lmasin, undagi fikr va his-tuyg‘ular shunchalik teran va mazmunli. yuqori fikrlarni shunday sodda tilda ifodalash katta mahoratdirki, s. ayniy sanʼatni “sahli mutnae” (yaʼni oson koʻrinsa ham, ijro etish qiyin) deb atagan.188 bularning barchasi ustoz rudakiyning yuksak fahm-farosat, zukkolik, donishmand shoir bo‘lganligi va mushohadachilik san’atida juda mohir bo‘lganligi, shuning uchun ham o‘z davri notiqlari uchun peshqadam bo‘lganidan dalolatdir. binobarin, uni davrning barcha adib va tarixchilari she’riyat va so‘z san’atining ustasi deb bilgan bo‘lsa, 10-20-asrlarning barcha adiblari ustoz rudakiyning bu fazilatiga yuksak baho bergan bo‘lsa, ajab emas. biz ham ustoz rudakiyning falsafiy, hikmatli va insonparvar she’rlar yaratishda buyuk san’atini hisobga oldik, uni dono shoir, ya’ni ustoz rudakiy donishmand shoir sifatida qabul qildik. ustoz rudakiyni donishmand shoir dedik. gap shundaki, rudakiy she’rlari olami kamchilikka qaramay, ancha rang-barang bo‘lib, uning markazida kuchli inson, kasb egasi va aql-zakovati va …

4 / 22

ijtimoiy g‘oyalari, tarbiyaviy g‘oyalari, axloqiy g‘oyalari, dunyoni anglash masalalari, hayotiy fikrlar talqini, nasihatlari ayniqsa yorqin namoyon bo‘ladi. bu nutq uslubi, ayni paytda, yozuvchining hayot va mamot, hayot va mamot, shodlik va dard, bog‘lanish va ayriliq, xalq hayotining boshqa qarama-qarshiliklari haqidagi ilg‘or fikrlari, ilg‘or g‘oyalarini o‘zida aks ettira oladi. rudakiy asarlarini mutolaa qilish uning o‘z davri jamiyatining sinfiy tarkibi va qatlamlarini barcha haq-huquqlari, qarashlari, ijtimoiy mavqei bilan teran anglaganini, she’riyatida qalamga berganligini isbotlaydi. musallom jamiyatning yetakchisidir. rudakiy uni amir (agar dunyo amiri o‘z ismini bermasa, — to‘rt yosh, kim ko‘rar meni?), podshoh, xusrav (taxtda o‘tirgan xusrav, — podshohi) nomlari va unvonlari bilan chaqirgan. olam - xuroson amiri), podshoh, podshoh, shahar (shahar maslahatidan kim boshini aylantirsa - tarabning oyog'i g'azab tuzog'iga ilindi), hadesh, malik (podshohlar! bayram. mehrganning keldi, - podshohlar va qaynonalarning bayrami keldi), yavand (yoshlar majlisga sharob olib borishsa, - uchrashuvdan keyin mast bo‘lib ketishdi) eslaydi qiladi. vazir – amirga, mamlakatga, …

5 / 22

о?! аё савсанбаногўше, ки дорiy ба рашки хештан ҳар савсанеро! яке з-ин барзани нороҳ баршав, ки бар оташ нишонiy барзанеро! дили ман арзане, ишқи ту кўҳе, чiy сойiy зери кўҳе арзанеро? бибахшо, эй писар, бар ман бибахшо, макуш дар ишқ хира чун манеро! биё, инак нигаҳ кун рўдакиро, агар беҷон равон хоҳiy танеро! bu yerda barcha obrazlar ulug‘ va tabiiy, ishqiy tuyg‘ular to‘lqinlari, o‘xshatishlar zukko rassomning suratidek, qonxo‘r oshiqning ahvolini chin dildan ifodalaydi, natijada shoir o‘z mahbubasiga (agar xohlasangiz) murojaat qiladi. o‘lik yurganini ko‘ring, tomosha qiling, ko‘zingizda rudakiy!) zo‘r va maqtovga sazovor. bunday aldamchi butni uchratish har doim yoqimli. bunday butning surati sevgiliga juda yoqadi: хубон ҳама сипоҳанд, ўшон худойгон аст, мар некбахтиямро бар рўйи ў нишон аст! ustoz rudakiy oshiqning holiga san’atkor - rassomdek qaraydi. mana, e'tibor bering, u oshiqni ziyorat qilgan odamning yuzini qaynoq qozondan qanday bo'yadi: ro`dakiyning binolik va nobinolig haqida ham bahslar bor. ammo bu borada …

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "rudakiy she'riyatida tabiyat tasviri"

rudakiy she'riyatida tabiyat tasviri mavzusi fors-tojik adabiyotining asoschisi аbu аbdullo jaʼfar binni muhammad rudakiy (ابو عبد الله رودکی) samarqand yaqinidagi panjrudak qishlogʼida tugʼilgan. uning taxallusi shu qishloq nomidan olingan boʼlib, rud degan cholgʼu asbobi bilan bogʼliqligi toʼgʼrisidagi fikrlar haqiqatdan yiroq. u alohida qobiliyat sohibi boʼlib, «sakkiz yoshida qurʼonni xatm qilib, qorilikka oʼtgan va sheʼr ham ijod qila boshlagan. chiroyli ovozi tufayli ashula aytish va ud asbobini chalishga kirishib, bu sanʼatda mahorat koʼrsatdi». yosh isteʼdodning ovozasini eshitgan nasr ibn аhmad uni buxoroga — somoniylar saroyiga daʼvat qiladi. uning isteʼdodi buxoroda nashʼu namo topadi. rudakiyning basirligi toʼgʼrisida manbalarda turli fikrlar yuradi: bir xillari shoirning onada...

This file contains 22 pages in DOC format (113.5 KB). To download "rudakiy she'riyatida tabiyat tasviri", click the Telegram button on the left.

Tags: rudakiy she'riyatida tabiyat ta… DOC 22 pages Free download Telegram