odam miyasi anatomiyasi

DOC 45 pages 1.2 MB Free download

45 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.2 MB

File type DOC

Pages 45

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 45

odam miyasi anatomiyasi mundarija kirish……………………………………………………………………..……... mavzuning dolzarbligi, maqsad va vazifalari …………………....……………..3 i bob. adabiyotlar sharhi………………………………….…….…….5 1.1. odam miyasining tarkibi va strukturasiga qisqacha kirish…………….....5 1.2 miya tuzilishi va bo‘limlari……………………………………………..……6 1.3 kichik miyaning anatomiyasi: uning funksiyalari va tuzilish……….…….16 1.4 katta miya (cerebrum): miya yarimsharlarining tuzilishi, asab tizimi bo‘limlari…………………………………………………………………………20 1.5 oldingi miya (frontal lob), orqa miya (occipital lob), vaqtincha miya (temporal lob), va bosh miya (parietal lob)…………………………………….22 1.6 miya poyasi: miya poyasi, orqa miyaning boshlanishi va boshqaruv funksiyalari……………………………………………………………………...24 ii bob 2.1 miyaning rivojlanishi: embrional va postnatal rivojlanish bosqichlari…...25 2.2 miyaning regeneratsiya va tiklanish jarayonlari………………...................28 iii bob 3.1 miya kasalliklari va patologiyalari…………………………………………32 xulosalar. ……………………………………………………………….…36 foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati………………………….37 kirish. mavzuning dolzarbligi. inson miyasi koinotdagi boshqa ma’lum tuzilmalarga qaraganda ancha murakkab. o‘rtacha og‘irligi 3 funtga teng bo‘lgan bu shimgichli yog‘ va oqsil massasi ikkita umumiy turdagi hujayralardan glia va neyronlardan iborat bo‘lib, ularning har birida milliardlab hujayralar mavjud. neyronlar elektrokimyoviy signallarni to‘playdigan va uzatadigan akson va …

2 / 45

sadi. miya miyaning eng katta qismi bo‘lib, organ og‘irligining 85 foizini tashkil qiladi. o‘ziga xos, chuqur ajinli tashqi yuzasi miya yarim korteksidir. inson miyasini va shuning uchun odamlarni juda dahshatli qiladigan miya. fillar, delfinlar va kitlar kabi hayvonlarning miyasi kattaroq, ammo odamlarda miya eng rivojlangan. u bizning bosh suyaklarimiz ichida sig‘imga to‘la, chuqur burmalar bilan korteksning umumiy sirtini mohirlik bilan maksimal darajada oshiradi. inson miyasi murakkabi bo‘lib, yetuk miya neyronlar deb ataladigan 100 milliarddan ortiq axborotni qayta ishlash hujayralaridan iborat. miya asab toʻqimasidan tashkil topgan organ boʻlib, u vazifaga bogʻliq javoblar, harakat, sezgilar, his-tuygʻular, til, muloqot, fikrlash va xotiraga buyruq beradi. inson miyasining uchta asosiy qismi - miya, serebellum va miya sopi. . mavzuning vazifalari. bosh miya (cerebrum) yoki oxirgi miya (telencephalon) miyaning katta qismi bo‘lib, tarkibiga bosh miya po‘stlog‘i (bosh miya yarimsharlarining) va gippokamp, bazal o‘zaklar va [hidlov piyozchasi] kabi bir qancha subkortikal tuzilmalar kiradi. odam miyasida, bosh miya …

3 / 45

a qiladi. o‘sish va rivojlanish jarayonida miya bosh suyagi shaklini oladi. adabiyotda inson miyasidagi neyronlar sonining turlicha baholari keltirilgan. tadqiqotlarga koʻra, erkak miyasida o‘rtacha 86,1 8,1 milliard neyron va 84,6 9,8 milliard neyron bo‘lmagan hujayralar mavjud. shu bilan birga, miya yarim korteksida 19% neyronlar mavjud. boshqa tadqiqotlar esa, inson miyasida 90-96 milliard neyron mavjud ekanligini aytadi. miya jigar tomonidan ishlab chiqarilgan va oziqlanish uchun qonga kiradigan glyukozaning 50% ni iste’mol qiladi. inson miyasining massasi 1000 dan 2000 grammgacha o‘zgarib turadi, bu tana vaznining taxminan 2% ni tashkil qiladi. erkaklarning miyasi ayollarning miyasidan 100-150 gramm massasiga ega, ammo katta erkaklar va ayollarda tana va miya hajmining nisbati o‘rtasidagi statistik farq topilmadi. insonning aqliy qobiliyatlari miyaning massasiga bog‘liq, degan fikr keng tarqalgan: miyaning massasi qanchalik katta bo‘lsa, odam shunchalik qobiliyatli bo‘ladi. biroq, bu har doim ham shunday emasligi aniq. masalan, i. s. turgenevning miyasi 2012-yil, anatol fransiyaning miyasi esa 1017 g. eng …

4 / 45

tchilari mesopotamiya va qadimgi misr tsivilizatsiyalari va ularning bugungi iroq va zamonaviy misrdagi avlodlari o‘rtasidagi madaniy darajadagi sezilarli farqni ko‘rsatadilar. ko‘pgina odamlarning miya hajmi 1250-1600 kub santimetr oralig‘ida bo‘lib, bosh suyagi hajmining 91-95% ni tashkil qiladi. miyaning beshta bo‘limi mavjud: medulla oblongata; orqa, shu jumladan ko‘prik, serebellum va epifiz ; o‘rta; oraliq; va miya yarim sharlari bilan ifodalangan oldingi miya. yuqoridagi bo‘limlarga bo‘linish bilan bir qatorda, butun miya uchta katta qismga bo‘lingan: · miya yarim sharlari; · serebellum; · miya poyasi. miya yarim korteksi miyaning ikki yarim sharlarini qoplaydi: o‘ng va chap. 1.2 miya tuzilishi va bo‘limlari bosh miya (encephalon) miya qutisi ichida joylashgan boʻlib, sut emizuvchi hayvonlarda, ayniqsa, odamda yaxshi rivojlangan. u bosh miya qutisining 91 – 93% ni egallab turadi. bosh miyaning individual vazni tananing vazniga bogʻliq boʻlib, 960 – 2000 g gacha boʻladi. shuni aytish kerakki, bosh miyaning hajmi aqlni ifodalamaydi. odamning aqli bosh miya poʻstlogʻi hujayralarining …

5 / 45

ya embrionning rivojlanishida dastlab miya kanalining oldida dastlabki uchta pufakcha hosil qiladi: · oldingi · oʻrta · rombsimon. embrion 3 haftaligida birinchi va uchinchi pufakchalar 2ga boʻlinadi, natijada pufakchalar soni 5ta boʻladi. bu beshta pufakchadan bosh miyaning beshta qismi rivojlanadi. birinchi pufakcha oldingi miya deyilib, bundan bosh miya katta yarim sharlari rivojlanadi. ichidagi boʻshliq yon qorinchalarga aylanadi. ikkinchi pufakcha oraliq miya deyilib, bundan koʻrish boʻrtiqlari, boʻrtiq osti qism rivojlanadi. ichidagi boʻshliq 3 – qorinchaga aylanadi. uchinchi pufakchadan oʻrta miya rivojlanadi. ichidagi boʻshliq silviyev kanaliga aylanadi. toʻrtinchi pufakchadan keyingi (orqa) miya rivojlanadi. beshinchi pufakchadan uzunchoq miya rivojlanadi. 4-5 – pufakchalar boʻshligʻi 4 – qorinchaga aylanadi. embrion 5 oyligida bosh miya katta yarim sharlarida egatchalar – chuqurchalar hosil boʻla boshlaydi. 6 oylikda yarim sharlar bosh miya sopini oʻrab turadi. yangi tugʻilgan bolada barcha nerv hujayralari boʻladi. lekin ular mayda, anotomik – fiziologik jihatdan rivojlanmagan boʻladi. neyronlar oʻsib, yiriklashib, oʻsimtalarini, shaklini oʻzgartirib boradi. …

Want to read more?

Download all 45 pages for free via Telegram.

Download full file

About "odam miyasi anatomiyasi"

odam miyasi anatomiyasi mundarija kirish……………………………………………………………………..……... mavzuning dolzarbligi, maqsad va vazifalari …………………....……………..3 i bob. adabiyotlar sharhi………………………………….…….…….5 1.1. odam miyasining tarkibi va strukturasiga qisqacha kirish…………….....5 1.2 miya tuzilishi va bo‘limlari……………………………………………..……6 1.3 kichik miyaning anatomiyasi: uning funksiyalari va tuzilish……….…….16 1.4 katta miya (cerebrum): miya yarimsharlarining tuzilishi, asab tizimi bo‘limlari…………………………………………………………………………20 1.5 oldingi miya (frontal lob), orqa miya (occipital lob), vaqtincha miya (temporal lob), va bosh miya (parietal lob)…………………………………….22 1.6 miya poyasi: miya poyasi, orqa miyaning boshlanishi va boshqaruv funksiyalari……………………………………………………………………...24 ii bob 2.1 miyaning rivojlanishi: embrional va postn...

This file contains 45 pages in DOC format (1.2 MB). To download "odam miyasi anatomiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: odam miyasi anatomiyasi DOC 45 pages Free download Telegram