sharq uyg’onish davrida ilm fan va pedagogik fikrlar

DOC 21 pages 1018.5 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1018.5 KB

File type DOC

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

sharq uyg’onish davrida pedagogik fikrlarning rivojlanishi. xiv asrning 2-yarmi va xvi asrda movaraunnahrda tarbiya, maktab va pedagogik fikrlar rivoji oliy ta’lim,fan va innovatsiyalar vazirligi mirzo ulug’bek nomidagi o’zbekiston milliy unversiteti mustaqil ish mavzu; sharq uyg’onish davrida ilm fan va pedagogik fikrlar bajardi;g’aybullayeva f.m qabul qildi;________________ toshkent-2024 sharq uyg’onish davrida ilm fan va pedagogik fikrlar reja: 1. abu abdulloh xorazmiyning didaktik qarashlari 2.abu nasr farobiyning asarlaridagi pedagogik qarashlari 3.abu rayxon beruniyning ilmiy-pedagogik qarashlari 4.abu ali ibn sino tarbiya va ta’lim haqida 5.yusuf xoj hojibning “qutadg’u bilig” asari-pandnoma asar sifatida 6.ahmad yugnakiyning “hibat ul-haqoyiq” asarida didaktik qarashlar sharq uyg’onish davrida ilm fan va pedagogik fikrlar. muhammad ibn muso al-xorazmiy jahon madaniyati taraqqiyotiga g’oyat katta hissa qo’shgan, fanning bir necha tarmoqlariga asos solgan buyuk qomusiy olimdir. al-xorazmiy algebra fanining asoschisi. uning “al-kitob al muxtasar fi hisob al-jabr va al muqobala” asaridagi “al-jabr” so’zi lotincha transkripsiyada “algebra” ni anglatib, al-xorazmiy asos solgan yangi fanning …

2 / 21

boshqa asarlari sharq va g'arb mamlakatlarida o'rta asrlar ilmiy tafakkurining taraqqiyotiga samarali ta'sir ko'rsatdi. allomaning eng mashhur asari "yulduzlar ilmi va samoviy harakatlar haqida to'plam"! hisoblanadi. uning bu kitobi yevropada kopernikkacha bo'lgan astronomiya fanida asosiy qo'llanma bo'iib xizmat qilgan. u sferik trigonometriya asoschilaridan biridir. farg'oniy nisbasi lotinchada "alfraganus" shaklida yozilib, shu nom ostida u movarounnahrning farg'ona viloyatidagi qadimgi qubo (hozirgi quva) shahrida tavallud topgan ahrnad al-farg'oniyning (798-865-yillar) ijodiy faoliyati bag'doddagi ilmiy markaz (akademiya) bilan bog'liq bo'iib, hozirgi kunda uning 8 asari bizga ma'lum fanga abadiy kirdi. algebra' so'zini qayerdan kelib chiqqanini bilasizmi ? bu so'z sharqning buyuk matematigi va tabiatshunos olimi ai-xorazmiy nomi bilan bog'liq. allomaning 'al-jabr' nomli kitobi yevropada 'algebra' deb atalgan . algebra muhammad ibn muso al-xorzmiy qadimiy va boy madaniyatga ega bo'lgan o'lkada - xorazmda tug'ilgan. u yoshligidan bilim olishga qiziqqan. riyozot va tabiyot ilmlarining asoslarini chuqur egallagan. qunt bilan arab, fors, hind va yunon tillarini o'rgangan.xorazmiy …

3 / 21

ya") kitobida bayon etilgan. muhammad al- xorazmiy bog'dodda vafot etdi. algebra fanining otasi sifatida shuhrat qozongan vatandoshimiz muhammad ibn muso al-xorazmiy tarix sohasida sharqda ilk asarlardan birini yaratgan. uning "kitob at-tarix" asari bizgacha turli mualliflarning asarlari tarkibida yetib kelgan. buyuk ajdodi ilmiy merosini mukammal o’rgangan beruniy ham bu sohada "xorazmning mashhur kishilari" yoki "xorazm tarixi" asarini yaratib qoldirgan. bu kitob ham to’liq holda saqlanmagan. al-xorazmiy algebra fanining asoschisi. uning “al-kitob al muxtasar fi hisob al-jabr va al muqobala” asaridagi “al-jabr” so’zi lotincha transkripsiyada “algebra” ni anglatib, al-xorazmiy asos solgan yangi fanning nomidir. olimning “al-xorazmiy” nomi esa, “algoritm” shaklida fanda abadiy saqlanib qolgan. olimning “zij” asari astronomik asarlarni yozish andozasini belgilab bergan. al- xorazmiy fanda birinchi bo’lib geografiyani iqlimlar asosida bayon etgan. xorazmiy nomi esa matematika fanida "algoritm" atamasi shaklida o'z ifodasini topdi. uning "aljabr" asari asrlar davomida avlodlar qo'lida yer o'lchash, ariq chiqarish, bino qurish, merosni taqsimlash va boshqa turli …

4 / 21

ega bo’ldi. shunday qilib, «al-jabr» va «al-muqobala» amallari hozirda qo’llanadigan tenglama hadlarining tenglamaning bir qismidan boshqasiga ko’chirilishi va o’xshash hadlarning keltirilishi amallarining o’rnida qo’llangan. ushbu ikkita amal al–xorazmiyga birinchi va ikkinchi darajali har qanday algebraik tenglamani namunaviy shakllardan biriga keltirishga imkon berdi, bunday shakllar al–xorazmiyning ta’limotida oltita. kvadrat tenglamalarni yyechishning faqat geometrik usullaridan foydalangan yunonlardan farqli ravishda, al–xorazmiy faqat o’zining og’zaki ritorik yechimining to’g’riligini isbotlash uchungina chizmalardan foydalanadi. 1. abu nasr farobiyning asarlaridagi pedagogik qarashlari. abu nasr farobiy-o’rta asr sharqining mashhur mutafakkiri, qadimgi yunon falsafasining sharqdagi eng yirik davomchisi va targ’ibotchisidir. u sirdaryo bo’yidagi o’tror (forob) shahrida 873 yilda tug’ilib, sxosh (toshkent), buxoro shaharlarida o’qidi, so’ng xalifligining markazi bag’dod shahriga borib, u yerda ko’p yil istiqomat qildi. yunon faylasuflarining asarlarini mutolaa qilish, turli tillarni o’rganish bilan shug’ullandi. umrining so’nggi yillarida damashqda yashadi. 950 yilda vafot etdi. u turli sohalarga oid ilmiy asarlar qoldirdi .u o’z davrining faylasufi, musiqachisi, shoiri, qomusiy …

5 / 21

vishga, jasur, do’stlarga sadoqatli bo’lish singari fazilatlarni egallashga intilmog’i lozim. bunday insoniy fazilatlarga ega bo’lish uchun baxt-saodatga eltuvchi jamoa bo’lishi kerak. farobiy insonga xos hamda uning ma’naviy yuksalishida muhim ahamiyat kasb etuvchi tafakkur va nutqning rivojlanishini ta’lim- tarbiyaning asosini tashkil etuvchi muhim jarayon hisoblaydi. farobiy insonni dunyo tarqqiyotining eng mukammal va etuk yakuni deb biladi. shunga ko’ra u o’z asarlarida insonga tarbiya va ta’lim berish zarurligini aytadi va bunda ta’lim-tarbiya usullaridan kutilgan maqsad masalalari asosiy o’rinni egallashini qayd qiladi. ta’lim-tarbiya tabiat hodisalaridan foydalanish va bu yo’lda boshqa kishilar bilan to’g’ri munosabatda bo’lib, jamiyatning ichki tartib qoidalarini to’g’ri o’rganib, uning talablariga javob bera oladigan insonni kamol toptirish zarurligini ta’kidlaydi. farobiy insonning ma’naviy hayotida, asosan, uning ikkitomoniga: aqli-ongiga va axloqiga (xulq-atvoriga) e’tibor beradi. shuning uchun ta’lim-tarbiya, uning fikricha insonni aqliy tomondan ham, axloqiy tomondan ham etuk mukammal kishi qilib yetishtirishga qaratilmog’i lozim. demak, ta’lim-tarbiyaning birdan bir vazifasi - jamiyat talablariga to’la-to’kis javob …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sharq uyg’onish davrida ilm fan va pedagogik fikrlar"

sharq uyg’onish davrida pedagogik fikrlarning rivojlanishi. xiv asrning 2-yarmi va xvi asrda movaraunnahrda tarbiya, maktab va pedagogik fikrlar rivoji oliy ta’lim,fan va innovatsiyalar vazirligi mirzo ulug’bek nomidagi o’zbekiston milliy unversiteti mustaqil ish mavzu; sharq uyg’onish davrida ilm fan va pedagogik fikrlar bajardi;g’aybullayeva f.m qabul qildi;________________ toshkent-2024 sharq uyg’onish davrida ilm fan va pedagogik fikrlar reja: 1. abu abdulloh xorazmiyning didaktik qarashlari 2.abu nasr farobiyning asarlaridagi pedagogik qarashlari 3.abu rayxon beruniyning ilmiy-pedagogik qarashlari 4.abu ali ibn sino tarbiya va ta’lim haqida 5.yusuf xoj hojibning “qutadg’u bilig” asari-pandnoma asar sifatida 6.ahmad yugnakiyning “hibat ul-haqoyiq” asarida didaktik qarashlar sharq uyg’o...

This file contains 21 pages in DOC format (1018.5 KB). To download "sharq uyg’onish davrida ilm fan va pedagogik fikrlar", click the Telegram button on the left.

Tags: sharq uyg’onish davrida ilm fan… DOC 21 pages Free download Telegram