mikroprotsessorlar

DOC 32 pages 812.0 KB Free download

32 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 812.0 KB

File type DOC

Pages 32

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 32

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti ro’yxatga olindi №__________ ro’yxatga olindi №__________ “_____” ____________20 y. “_____” ____________20 y. “___________________________ “ kafedrasi “_____________________________ “ fanidan kurs ishi mavzu:________________ bajardi:_________________________________ tekshirdi:_______________________________ ______________ - 20___ mikroprotsessorlar (mp), ishlash prinsipi, sxemasi, qo’llanishi reja: ishdan maqsad 1. mikroprotsessor va uning turlari 2. mikroprotsessorning tuzilishi va asosiy xususiyatlari 3. mikroprotsessorning interfeyslari ishdan maqsad:mavzusini yoritib berish,ya’ni mikroprotsessorning ishlash prinsipini tushuntirb berish va uni tuzilishini sxemalarda ko’rib xususiyatlarini o’rganish 1. mikroprotsessor va uning turlari mikroprotsessor - kompyuter ishlashini ta’minlaydigan va kompyuter qurilmalari ishini boshqaradigan qurilmadir. u kompyuterning ishlash tezligini belgilaydi. kompyuterlar mikroprotsessor turi bilan farqlanadi. hozirgi kunda mikroprotsessorning turli turlari mavjud: (intel, pentium va h.k.). mikroprotsessor kompyuterning eng muhim vositasi yoki boshqacha aytganda «miyasi» hisoblanadi. uning hajmi aslida bir necha santimetrni tashkil etadigan elektron sxemadan iborat bo‘lib, barcha hisoblash va ma’lumotni qayta ishlab berishga xizmat qiladi. mikroprotsessor turiga qarab bir sekundda o‘nlab, hattoki yuzlab million …

2 / 32

adir. mikroprotsessorlar tezligini takt chastotasi belgilaydi. bir turdagi mikroprotsessorlar turli takt chastotasi bilan ishlab chiqarilishi ham mumkin. shu sababdan takt chastotasiga qarab mikroprotsessorning bahosi va unumdorligi har xil bo‘ladi. takt chastotasi megagerslarda (mgs) o‘lchanadi. misol uchun, pentium mikroprotsessori 75 mgs-dan 200 mgs takt chastotasi o‘rtasidagi farq taxminan 2.5 marta kattadir. mikroprotsessorning nomi, odatda takt chastotasi bilan yuritiladi. misol uchun, pentium f75 mrs. mikroprotsessorning ichki elementar operatsiyalarining bajarish tezligini takt chastotasi bildiradi. boshqa-boshqa mikroprotsessor modellari bir xil komandalarni (misol uchun, qo‘shish va ko‘paytirish) turli sondagi taktlar bilan bajaradi. mikroprotsessorning yuqori modellarida bu komandalar kamroq taktlar bilan amalga oshiriladi. shu erda, ba’zi bir firmalar (amd, gyrix) markirovkalari chalkashtiruvchi sonlardan foydalanishiga e’tibor berish kerak. misol uchun, amv5x86/133mgs mikroprotsessori faqat intel-80486(dx4) mikroprotsessori bilan o‘xshash, lekin uning unumdorligi eng sodda pentium/75 mgs kabidir. hozirda ishlab chiqarilayotgan kompyuterlarning ko‘p qismi pentium, yuqoriroq quvvatli kompyuterlar esa — pentium-4 mikroprotsessorlarga asoslangandir. faqat kompyuterning eng arzon modellarigina 486dx4 yoki …

3 / 32

sababdan ular uchun soprotsessorlar ishlab chiqarilmaydi. 2. mikroprotsessorning tuzilishi va asosiy xususiyatlari ma’lumki, mikroprotsessor exm-ning markaziy qurilmasi bo‘lib, raqamli axborotlarning berilgan algoritm bo‘yicha avtomatik ishlashini ta’minlaydi. protsessor exm-ning boshqa qurilmalari bilan rasmdagidek bog‘langan. so‘zlarni qabul qilish, saklash va ular ustida amallarni bajarish uchun registrlar, jamlagichlar va boshqa uzellardan tashkil topgan protsessorning operatsion qismi deb ataluvchi arifmetik – mantiqiy qurilma ishlatiladi. har qanday amal axborot so‘zlari (operandlar) ustida bajariladigan mikroamallar ketma-ketligidan iborat bo‘ladi. mikroamallarning bajarilish tartibi amal bajariladigan algoritm orqali aniqlanib, uzellarning kirish yo‘llariga boshqaruvchi signallar ketma-ketligini berish bilan amalga oshiriladi. boshqaruvchi signallar hosil qilishda protsessorning boshqaruvchi qismi deb yuritiluvchi boshqarish qurilmasidan foydalaniladi. bu qurilma kirish yo‘liga berilgan amal kodiga mos holda uning chiqish yo‘lida u1, u2, …, un boshqaruvchi signallar ketma-ketligi shakllanadi. amalning bajarilish jarayonida arifmetik mantiqiy qurilmadan boshqaruvchi qurilmaga mikroamallarning bajarilish tartibini boshqaruvchi r1,r2, …, rn mantiqiy shartlarni akslantiruvchi xabarlovchi signallar uzatiladi. bu signallar mikroamallar ta’sirida o‘zgaruvchi so‘zlarnig qiymatlariga …

4 / 32

r (rgx)- dan, amal bajarilgandan so‘ng hosil bo‘lgan bo‘linmani saqlovchi registr (rgy)- dan, takt schyotchigi (crt) va xona turining to‘lib – toshishini belgilovchi trigger (tp) dan iborat. bo‘linma raqami qoldiq ishorasi amal bajarilishida avvalo bo‘linmaning ishorasi aniqlanadi. agar bo‘linuvchi va bo‘luvchining ishoralari har xil bo‘lsa (amal bajarilishida avvalo bo‘linmaning ishorasi aniqlanadi. agar bo‘linuvchi va bo‘luvchining ishoralari har xil bo‘lsa (sign sm sign rgx), bo‘linmaning ishora xonasida «1» holat o‘rnatiladi (sign rgy:=1) va demak, bo‘linma manfiy sondir. agar ishoralar bir xil bo‘lsa, amalning bu bosqichi bajarilmaydi va rgy, grt da hamda sm va rgx ning ishora xonalarida «0» holat o‘rnatiladi. agar sm ning ishora xonasida «0» yozilgan bo‘lsa, bo‘linuvchidan bo‘luvchi ayriladi. buning uchun sm ga rgx da saqlanuvchi son teskari kodda uzatiladi (sm:= sm+rgxtesk). natijada musbat son hosil bo‘lsa (sign sm = 0),bo‘linuvchi bo‘luvchidan katta ekanligi ma’lum bo‘ladi, ya’ni xona turining to‘lib – toshishi sodir bo‘ladi (tp: = 1) va amal …

5 / 32

ibini belgilovchi uchlar va ular orasidagi bog‘lanishlardir. uchlar to‘rt xilga bo‘linadi: boshlanish uchi, operator uchi, shart uchi, tamom uchi. odatda g‘ar xil qurilmalarni loyihalashda avvalo mazmunli ags tuziladi. bunday ags dagi operator va shart uchlarining ichida mikroamallar va mantiqiy shartlar mazmunli terminlarda yozilgan bo‘ladi. har qanday mikroprotsessor aniq sondagi elementlardan tashkil topgan, bo‘larga :1)xotira 2)registr 3) arifmetik mantiqiy qurilma 4)boshqarish qurilmasi. 1) xotira – operativ xotira bilan arifmetik mantiqiy qurilma orasidagi yordamchi kesh xotira bo‘lib, asosiy vazifasi operativ xotiraning ma’lumotlarni o‘qib arifmetik mantiqiy qurilmaga uzatishdir. 2) registr – mikroprotsessorda bajarilayotgan ichki ma’lumotlar xotira adreslari va bajarayotgan buyruqlarni vaqtinchalik saqlash uchun xizmat qiladi. 3) arifmetik mantiqiy qurilmada asosan ma’lumotlarni arfmetik va mantiqiy qayta ishlashni amalga oshiradi. 4) boshqarish qurilmasi – mikroprotsessorning ichki ish rejimida zarur bo‘ladigan boshqaruvchi signallarni va tashqi qurilmalar bilan shinalar orqali mikroprotsessor orqali aloqani ta’minlovchi signallar vaqtinchalik diagrammalarni ishlab chiqaradi. arifmetik mantiqiy qurilma tarkibi o‘z novbatida butun sonli …

Want to read more?

Download all 32 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mikroprotsessorlar"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti ro’yxatga olindi №__________ ro’yxatga olindi №__________ “_____” ____________20 y. “_____” ____________20 y. “___________________________ “ kafedrasi “_____________________________ “ fanidan kurs ishi mavzu:________________ bajardi:_________________________________ tekshirdi:_______________________________ ______________ - 20___ mikroprotsessorlar (mp), ishlash prinsipi, sxemasi, qo’llanishi reja: ishdan maqsad 1. mikroprotsessor va uning turlari 2. mikroprotsessorning tuzilishi va asosiy xususiyatlari 3. mikroprotsessorning interfeyslari ishdan maqsad:mavzusini yoritib berish,ya’ni mikroprotsessorning ishlash prinsipini tushuntirb berish va uni tuzilishini sxemalarda ko’rib xususiyatlarini o’rganish 1. m...

This file contains 32 pages in DOC format (812.0 KB). To download "mikroprotsessorlar", click the Telegram button on the left.

Tags: mikroprotsessorlar DOC 32 pages Free download Telegram