tranzistor

DOC 8 pages 61.5 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 61.5 KB

File type DOC

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

maydon tranzistorining shartli belgilari. reja: 1. maydon tranzistori xaqida. 2. uning shartli belgilari xaqida. 3. tranzistorning qanday turlari mavjud. tranzistor (inglizcha: transfer — koʻchirmoq va rezistor) — elektr tebranishlarni kuchaytirish, generatsiyalash (hosil qilish) va oʻzgartirish uchun moʻljallangan 3 elektrodli yarimoʻtkazgich asbob hamda mikroelektronika qurilmalarining asosiy elementi. tranzistorlar tuzilishi, ishlash prinsipi va parametrlariga koʻra 2 ta sinfga ajratiladi — bipolyar va maydoniy (unipolyar) tranzistorlar. bipolyar tranzistorlarda ikkala turdagi (p-tipli va n-tipli) oʻtkazuvchanlikka ega boʻlgan yarimoʻtkazgichlar ishlatiladi. bipolyar tranzistor, oʻzaro yaqin joylashgan p-n oʻtish hisobiga ishlaydi va baza-emitter oʻtishi orqali tokni boshqaradi. maydoniy tranzistorlarda faqat bir turdagi (n-tipli yoki p-tipli) yarimoʻtkazgichlar ishlatiladi. bunday tranzisorlarning bipolyar tranzistorlardan asosiy farqi shundaki, ular kuchlanishni boshqaradi, tokni emas. kuchlanishni boshqarish zatvor va istok orasidagi kuchlanishni oʻzgartirish orqali amalga oshiriladi. hozirgi kunda analog texnikalar olamida bipolyar tranzistorlar (bt) (xalqaro atama — bjt, bipolar junction transistor) asosiy oʻrinni egallagan. raqamli texnikalar sohasida esa, aksincha maydoniy tranzistorlar bipolyar tranzistorlarni …

2 / 8

qolmadi. elektron sxemalarda tranzistor „vt“ yoki „q“ harflari bilan hamda joylashgan oʻrniga muvofiq indeks bilan belgilanadi. masalan, vt15. rus tilidagi adabiyotlar va hujjatlarda esa xx asrning 70-yillariga qadar „t“, „pp“ (poluprovodnikoviy pribor) yoki „pt“ (poluprovodnikoviy triod) kabi belgilanishlar ham ishlatilgan. tranzistorning yaratilishi xx asrning eng muhim voqealaridan biri boʻlib, 1833-yilda ingliz olimi maykl faradey yarimoʻtkazgich material — kumush sulfidi bilan oʻtkazgan tajribadan boshlangan yarimoʻtkazgichlar elektronikasi sohasining keskin rivojlanishiga sabab boʻldi. 1874-yil nemis fizigi karl ferdinand braun metall-yarimoʻtkazgich kontaktida bir tomonlama oʻtkazuvchanlik hodisasini aniqladi. karl ferdinand braun 1906-yili injener grinlif vitter pikkard nuqtaviy yarimoʻtkazgichli diod-detektorni ixtiro qildi. grinlif vitter pikkard 1910-yilda ingliz fizigi uilyam ikklz baʼzi bir yarimoʻtkazgichlar elektr tebranishlarini hosil qilishi mumkinligini aniqladi. 1922-yilda esa oleg losev, maʼlum kuchlanishlarda manfiy differensial qarshilikka ega boʻlgan diodlarni yaratdi. ushbu diodlar, keyinchalik, detektorli va geterodinli radiopriyomniklarda qoʻllanildi. diod bu davrning oʻziga xos tomonlaridan biri shunda ediki, u vaqtda yarimoʻtkazgichlar fizikasi hali yetarlicha keng …

3 / 8

ha yoʻllar bilan kashf qilingan. maydoniy tranzistor yoki unipolyar tranzistorlarning yaratilishi avstriya-vengriyalik fizik yuliy edgar lilienfild nomi bilan bogʻliq. u tokni boshqarishning yangi yoʻlini taklif qilgan. u taklif qilgan usulga koʻra, tok uzatish yoʻli boʻylab unga koʻndalang elektr maydon qoʻyiladi. bu elektr maydon zaryad tashuvchilarga taʼsir qilib, oʻtkazuvchanlikning yoʻnalishini oʻzgartiradi. ushbu kashfiyot uchun kanada (1925-yil 22-oktabrda) va germaniyada (1928-yilda) patent olgan. unipolyar tranzistor 1934-yilda nemis fizigi oskar xayl ham buyuk britaniyada ixtiro qilgan „kontaktsiz rele“si uchun patent olgan. maydoniy tranzistorlar sodda elektrostatik effektga asoslangan va unda kechadigan jarayonlar bipolyar tranzistorlarga qaraganda oddiy boʻlishiga qaramasdan toʻliq ish holatidagi maydoniy tranzistorlarni yasash uchun juda koʻp vaqt ketdi. 1920-yilda patentlangan va hozirda kompyuter sanoatining asosini tashkil etadigan birinchi mds maydoniy tranzistor birinchi boʻlib 1960-yilda amerikalik olimlar kang va atallaning ishidan soʻng yaratilgan boʻlib, ular kremniy sirtini oksidlash orqali uning sirtida dielektrikining kremniy dioksidining juda yupqa qatlamini hosil qilishni taklif qildilar. bu qatlam oʻtkazgich …

4 / 8

kuchaytirish koeffitsiyentini hosil qilolmadi. shundan soʻng yarimoʻtkazgichlardagi elektrolyuminessensiya hodisasini oʻrgangan losev 90 ta turli materiallarni, asosan, kremniyli birikmalarni koʻrib chiqdi va 1939-yilda oʻzining kundaligida uch elektrodli sistema haqida qaydlar qoldirgan. biroq, 2-jahon urushining boshlanib qolishi va 1942-yilda injenerning leningrad qamalida halok boʻlishi tufayli, uning qilgan ishlari hozir yoʻqolib ketgan. shu sababli, uning tranzistor yarata olgan yoki olmagani bizga nomaʼlum. asosiy kuchaytiruvchi element – tranzistor atigi uchta chiqishga ega, shuning uchun tranzistorning uchlaridan birini bir vaqtda signal manbai (kirish uchi sifatida) va yuklamani ulash (chiqish uchi sifatida) ulash uchun ishlatishga to‘g‘ri keladi. tranzistorning qaysi uchi ham kirish, ham kuchaytirgichning chiqishi kuchaytirgichning kirishi uchun umumiy hisoblanishiga bog‘liq ravishda tranzistorning ulanish sxemalari quyidagicha nomlanadi: 1. bipolyar tranzistorlar uchun: 2. umumiy emitterli sxema; 3. umumiy bazali sxema; 4. umumiy kollektorli sxema 5. maydoniy tranzistorlar uchun: 6. umumiy istokli sxema; 7. umumiy stokli sxema; 8. umumiy zatvorli sxema. kuchaytirgich qanday kuchaytirgich (audio kuchaytirgich, lampali kuchaytirgich …

5 / 8

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tranzistor"

maydon tranzistorining shartli belgilari. reja: 1. maydon tranzistori xaqida. 2. uning shartli belgilari xaqida. 3. tranzistorning qanday turlari mavjud. tranzistor (inglizcha: transfer — koʻchirmoq va rezistor) — elektr tebranishlarni kuchaytirish, generatsiyalash (hosil qilish) va oʻzgartirish uchun moʻljallangan 3 elektrodli yarimoʻtkazgich asbob hamda mikroelektronika qurilmalarining asosiy elementi. tranzistorlar tuzilishi, ishlash prinsipi va parametrlariga koʻra 2 ta sinfga ajratiladi — bipolyar va maydoniy (unipolyar) tranzistorlar. bipolyar tranzistorlarda ikkala turdagi (p-tipli va n-tipli) oʻtkazuvchanlikka ega boʻlgan yarimoʻtkazgichlar ishlatiladi. bipolyar tranzistor, oʻzaro yaqin joylashgan p-n oʻtish hisobiga ishlaydi va baza-emitter oʻtishi orqali tokni boshqaradi. maydoni...

This file contains 8 pages in DOC format (61.5 KB). To download "tranzistor", click the Telegram button on the left.

Tags: tranzistor DOC 8 pages Free download Telegram