ishlab chiqarish

PPT 24 pages 1.2 MB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.2 MB

File type PPT

Pages 24

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

3-маруза. иқтисодий фаолият ва ишлаб чиқариш * 1. ishlab chiqarish jarayonining mazmuni va o‘ziga xosligi * * ishlab chiqarish turlari: yaratilgan mahsulotning ashyoviy-buyum shakliga ko‘ra ishlab chiqarish quyidagi turlarga ajratiladi: * yaratilgan mahsulotning iste'mol qilinish xususiyatiga ko‘ra moddiy ishlab chiqarish tarmoqlari ham ikkiga ajratiladi: * ishlab chiqarish bir tomondan qiymatning vujudga kelishi va boshqa tomondan naflilikning yaratilish jarayonidir * iste'mol – ishlab chiqarish natijalaridan foydalanish jarayonini anglatadi. shaxsiy iste'mol – bunda iste'mol tovarlari va xizmatlar bevosita iste'mol qilinadi. ishlab chiqarish iste'moli – bunda investision tovarlar bilvosita iste'mol qilinadi, ya'ni ular ishlab chiqarish jarayonida foydalanilib, kishilar uchun zarur bo‘lgan xayotiy vositalar yaratiladi. * ishlab chiqarish omillari to‘g‘risidagi nazariyalar j.b.sey (fransuz iqtisodchisi)—ishlab chiqarishning uch omili nazariyasini asoslab, unga yer, kapital va mehnatni kiritadi. klassik iqtisodiy maktab—ishlab chiqarishning shaxsiy va moddiy omili nazariyasini ilgari suradi. b.baverk (avstriya maktabi) - ishlab chiqarishning ikki omili: kapital va mehnat mavjud bo‘lishini tan oladi. hozirgi zamoy nazariyalari-ishlab …

2 / 24

riktirib, ularni harakatga keltiradi. kapital omil sifatida inson tomonidan yaratilgan ishlab chiqarish vositalari ya'ni mehnat vositalari va predmetlarini o‘z ichiga oladi. mehnat vositalari - deb, inson uning yordamida tabiatga, mehnat predmetlariga ta'sir qiladigan vositalarga aytiladi (mashinalar, stanoklar, traktorlar, qurilmalar, uskunalar va boshqalar). mehnat predmetlari - bevosita mehnat ta'sir qiladigan, ya'ni mahsulot tayyorlanadigan narsalardir (er-suv, xomashyo va boshqa turli materiallar). mehnat predmetlari tabiatda tayyor holda uchrashi mumkin yoki oldingi davrdagi mehnat mahsuloti, ya'ni xom-ashyo bo‘lishi mumkin. mehnat vositalari va mehnat predmetlari birgalikda ishlab chiqarish vositalari deb yuritiladi. * 3. ishlab chiqarish imkoniyatlari va uning chegarasi. ehtiyojlarning doimo yuksalib borishi resurslarning cheklanganligi sababli ularni to‘la qondirish uchun zarur bo‘lgan miqdorda tovar (xizmat)larni ishlab chiqarishning imkonini bermaydi. shu sababli cheklanganlik tanlovda muqobillikni taqozo etadi. ms: oila byudjetini cheklanganligi hayot kechirish uchun zarur buyumlarni qaysi birini xarid qilishni, vaqtimizni cheklanganligi qaysi ishni bajarishimizni, resurslarni cheklanganligi ularni qaysi tovar (xizmat)larni ishlab chiqarish, davlat byudjetining cheklanganligi …

3 / 24

1-jadval agar mavjud resurslardan faqat avtomobil ishlab chiqarsak, u 25 ta, faqat guruch yetishtirsak 50 tonnaga teng keladi. birinchi tovarni ishlab chiqarishni ko‘paytirish, albatta ikkinchisining kamayishi hisobiga ro‘y beradi. iqtisodiyoda ikki xil mahsulot - guruch va avtomobil ishlab chiqariladi deb, faraz qilamiz. barcha resurslar 100 birlikdan iborat. 1 tonna guruch yetishtirish uchun 2 birlik, bir dona avtomobil ishlab chiqarish uchun 4 birlik resurs zarur. agarda guruchni x, avtomobilni y bilan belgilasak, mavjud resurslardan foydalanib ishlab chiqarish mumkin bo‘lgan tovarlar miqdori o‘rtasidagi bog‘lanish quyidagicha bo‘ladi. 2x+4y=100 mahsulot turlari м у қ о б и л и ш л а б ч и қ а р и ш а b с d e f guruch (tonna)) «х» 0 10 20 30 40 50 avtomobil (dona) «y» 25 20 15 10 5 0 ishlab chiqarish imkoniyatlari egri chizig‘i ishlab chiqarish imkoniyati deb - mavjud iqtisodiy resurslardan to‘laroq foydalanish evaziga eng ko‘p mahsulot ishlab …

4 / 24

i mahsulot, yalpi daromad, foyda. • milliy iqtisodiyot darajasida: yalpi ichki mahsulot, sof milliy mahsulot, milliy daromad. * ishlab chiqarish natijalarini tahlil qilishda umumiy, o‘rtacha va qo‘shilgan (keyingi) mahsulot tushunchalaridan foydalaniladi. umumiy mahsulot - resurslarning mavjud darajasida ishlab chiqarilgan mahsulotning umumiy hajmi. o‘rtacha mahsulot -iqtisodiy resurslarning har birligiga to‘g‘ri keladigan mahsulot miqdori. bu ko‘rsatkich mahsulotning umumiy hajmini alohida resurslar miqdoriga bo‘lish orqali aniqlanadi. qo‘shilgan mahsulot — qo‘shimcha jalb qilingan iqtisodiy resurs, ya'ni ishchi kuchi va kapital hisobiga ishlab chiqarilgan mahsulot mikdori. alohida olingan resurs evaziga qo‘shilgan mahsulot ma'lum darajaga borgandan keyin kamaya boshlaydi. mana shu qo‘shilgan resurs unumdorligining pasayib borishini hisobga olib, marjinalistlar unumdorlikning kamayib borish qonunini kashf qilishgan. ularning g‘oyasi bo‘yicha har bir keyingi qilingan xarajat yoki resurs oldingisiga qaraganda kamroq samara beradi va oqibatda uning hisobiga olingan o‘rtacha mahsulot ham pasayib boradi. * 5. ishlab chiqarish samaradorligi, uning ko‘rsatkichlari va omillari samaradorlik — bu «natija» va «xarajat»lar nisbatidir. …

5 / 24

ot miqdori (y) yoki bajarilgan ish (y1) hajmini ko‘rsatadi. uk = y / k yoki uk= y1/k yerdan foydalanish samaradorligi — ekin maydonlari birligi hisobiga ishlab chiqarilgan qishloq xo‘jalik mahsulotlari hajmi ko‘rsatkichida ifodalanadi. alohida ekin turlari hosildorligi ham yerlardan foydalanish unumdorligini ko‘rsatadi. un = yn / n; * samaradorlikni aniqlashda mahsulotning mehnat sig‘imi, material sig‘imi, energiya sig‘imi kabi ko‘rsatkichlar ham qo‘llanilib, ular ishlab chiqarilayotgan mahsulotning har bir birligini yaratish uchun ketgan mehnat, energiya va moddiy ashyolar miqdorini ifodalaydi. bu ko‘rsatkichlarning har biri ishlab chiqarishda qatnashgan turli omillar samaradorligini ifodalab, bir-biri bilan chambarchars bog‘liq va bir-birini to‘ldiradi. ishlab chiqarish samaradorligini oshirish omillari: fan-texnika taraqqiyoti yutuqlarini ishlab chiqarishga joriy qilish; ishlab chiqarish intensivligini ta'minlaydigan texnologiyalarni qo‘llash; ishlab chiqarishni to‘g‘ri joylashtirish, ixtisoslashtirish va kooperatsiyalash; iqtisodiyot tarkibiy tuzilishini importning o‘rnini bosadigan va eksportga layoqatli tovarlar ishlab chiqarishni ta'minlaydigan tarzda o‘zgartirish; ishlab chiqaruvchilarning o‘z mehnatlari natijalaridan manfaatdorligini ta'minlash; tabiiy, moddiy, moliyaviy va mehnat resurslaridan oqilona, …

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ishlab chiqarish"

3-маруза. иқтисодий фаолият ва ишлаб чиқариш * 1. ishlab chiqarish jarayonining mazmuni va o‘ziga xosligi * * ishlab chiqarish turlari: yaratilgan mahsulotning ashyoviy-buyum shakliga ko‘ra ishlab chiqarish quyidagi turlarga ajratiladi: * yaratilgan mahsulotning iste'mol qilinish xususiyatiga ko‘ra moddiy ishlab chiqarish tarmoqlari ham ikkiga ajratiladi: * ishlab chiqarish bir tomondan qiymatning vujudga kelishi va boshqa tomondan naflilikning yaratilish jarayonidir * iste'mol – ishlab chiqarish natijalaridan foydalanish jarayonini anglatadi. shaxsiy iste'mol – bunda iste'mol tovarlari va xizmatlar bevosita iste'mol qilinadi. ishlab chiqarish iste'moli – bunda investision tovarlar bilvosita iste'mol qilinadi, ya'ni ular ishlab chiqarish jarayonida foydalanilib, kishilar uchun zarur bo‘lga...

This file contains 24 pages in PPT format (1.2 MB). To download "ishlab chiqarish", click the Telegram button on the left.

Tags: ishlab chiqarish PPT 24 pages Free download Telegram