hijo va juzv tushunchalari vasl va imola hodisalari

PDF 9 стр. 264,8 КБ Бесплатная загрузка

9 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 264,8 КБ

Тип файла PDF

Страницы 9

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 9

mavzu: hijo va juzv tushunchalari vasl va imola hodisalari • aruz (arab.– arz qilmoq) – she’-riy oʻlchov, vazn. yaqin va oʻrta sharq xalqlari she’r tizimi. a. nazariyasi tur-kiy xalqlarga, xususan oʻzbek she’riyatiga arablardan oʻtgan.navoiyning "mezon ul-avzon" asarida koʻrsatilishicha a. vodiy, rukn nomiga toʻgʻri keladi, koʻchma ma’noda "ustun" de-gani. a. nazariyasi birinchi marta xalil ibn ahmadning "kitob al- aruz"i ("aruz kitobi")da bayon qilingan, keyinchalik rashididdin vatvot, tusiy, shams qays roziy, mavlono yusuf aruziy nishobu-riylar tomonidan rivojlantirilgan. turkiy xalqlarda a.ning ilk namunalari islom kirib kelgungacha boʻlgan dav-rlardagi qadimgi maqol va topishmoqlarda, "devonu lugʻotit turk"da uchraydi. yusuf xos hojibning "qutadgʻu bilig"i shu vaznda bitilgan turkiy dostondir. a. avval arab alifbosi asosidagi eski oʻzbek yozuviga asoslanadi, unda 29 undosh va 3 unli harf, ya’ni choʻziq unli tovush boʻlgan.harakatlar bilan koʻrsatiluvchi yana uchta unli – zabar –a, zer, – i, pish – u mav-jud. harakatlarni undosh harflarning usti yo ostiga qoʻyib, ochiq boʻgʻinlar hosil etilgan, …

2 / 9

• h.lar ruknlarni tashkil etadi (yuqoridagi baytda 8 ta rukn bor). aruz vaznidagi sheʼrlar uchun qisqa va choʻziq h.larning muayyan bir tartib — nisbatda kelishi va bundan hosil boʻladigan ruknlar asos boʻlsa, barmoq vaznidagi sheʼrlar ritmida boʻgʻinlarning soni va turoqlar asos boʻladi (yana qarang barmoq tizimi, sheʼr tuzilishi https://uz.m.wikipedia.org/wiki/barmoq_tizimi https://uz.m.wikipedia.org/wiki/she%ca%bcr_tuzilishi • juzv (arab. — qism, boʻlak) — aruzning eng kichik unsuri. harf va harakatlarni unli va undosh tovushlarga ajratish mumkin, arab yozuvida 28 undosh harf (tovush) bor. unli harflar esa uchta: alif, yo, vov, bu 3 unlini choʻziq deb ham aytishadi, shu bilan birga, undosh harflarning osti yo ustiga qoʻyiladigan ost, ust belgilar bilan koʻrsatiluvchi (qisqa) unlilar ham bor, ular uchta: zabar - a; zir - i, e; pish - u, oʻ. aruzning kichik boʻlagi boʻlgan j. shu harf va harakatlardan yasaladi, bu hol boʻgʻin tushunchasiga zid emas, chunki boʻgʻin ham shu unli va undosh harf (tovush)lardan tashkil topadi. • …

3 / 9

osila (arab, paloye), bu ham ikki xil: a) kichik fosila (fosili sugʻro) — uchta harakatli harf va oxir va bir harakatsiz harf ishtirokiga qaraydi: yuragim; b) katta fosila (fosilai kubro) — toʻrtta harakatli, soʻng bir harakatsiz, yaʼni sukunli harfdan paydo boʻladi: yashamagan. arablar chodir uylarda yashab kelganlar va bu uyni "bayt" deb atagan, ular ikki miyora sheʼrni ham bayt (uy) deb atashganlari uchun, baytdagi metrik unsurlarni chodirda ishlatuvchi narsalar nomi bilan arqon (sabab), qoziq (vatad), paloye (fosila) deb nomlashgan va bu hol koʻchma maʼno oladi. aruzning tayanchi boʻlgan ruknlar shu j.lardan yuzaga keladi (k,. rukn). j.ning oʻzgacharoq talqinlari ham bor, ammo mohiyati bitta. • vasl (arab. — birikish, yetishish) (adabiyotda) — aruz tizimida undosh tovush bilan tugagan soʻz oxiridagi undoshniig , vazn taqozosiga koʻra, oʻzidan keyin keluvchi soʻz boshidagi unli bilan yangi metrik boʻgʻin hosil etishi. mac, alisher navoiyning hazaj bahrida yozilgan quyidagi sheʼriy misralarida:falak ham mehrin oqshom aylamas fosh,/v— …

4 / 9

5 / 9

hijo va juzv tushunchalari vasl va imola hodisalari - Page 5

Хотите читать дальше?

Скачайте все 9 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "hijo va juzv tushunchalari vasl va imola hodisalari"

mavzu: hijo va juzv tushunchalari vasl va imola hodisalari • aruz (arab.– arz qilmoq) – she’-riy oʻlchov, vazn. yaqin va oʻrta sharq xalqlari she’r tizimi. a. nazariyasi tur-kiy xalqlarga, xususan oʻzbek she’riyatiga arablardan oʻtgan.navoiyning "mezon ul-avzon" asarida koʻrsatilishicha a. vodiy, rukn nomiga toʻgʻri keladi, koʻchma ma’noda "ustun" de-gani. a. nazariyasi birinchi marta xalil ibn ahmadning "kitob al- aruz"i ("aruz kitobi")da bayon qilingan, keyinchalik rashididdin vatvot, tusiy, shams qays roziy, mavlono yusuf aruziy nishobu-riylar tomonidan rivojlantirilgan. turkiy xalqlarda a.ning ilk namunalari islom kirib kelgungacha boʻlgan dav-rlardagi qadimgi maqol va topishmoqlarda, "devonu lugʻotit turk"da uchraydi. yusuf xos hojibning "qutadgʻu bilig"i shu vaznda bitilgan turkiy do...

Этот файл содержит 9 стр. в формате PDF (264,8 КБ). Чтобы скачать "hijo va juzv tushunchalari vasl va imola hodisalari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: hijo va juzv tushunchalari vasl… PDF 9 стр. Бесплатная загрузка Telegram