gipermatn va gipermurojaat tushunchalari

DOC 44.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1404125552_50887.doc gipermatn va gipermurojaat tushunchalari gipermatn to’g’risida tushuncha gipermatn (gipertekst) g’oyasi 1945 yilda aqsh prezidentining ilmiy maslahatchisi vanevar bush tomonidan kiritilgan bo’lib, u o’sha vaqtda “memex” (memeks) elektromexanik informatsion tizimini yaratish taqlifi bilan chiqqan, lekin uning taqlifi inobatga olinmagan. 20 yildan so’ng, ya‘ni 1965 yilda teodor nelson “gipertekst” terminini fanga kiritdi va “chiziqsiz” matnlar bilan bog’liq ba‘zi g’oyalarni amalga oshirdi. 1968 yilda “sichqoncha” manipulyatori asoschisi d.yenjilbard (doug engelbart) tipik gipermatnli interfeysdan iborat (tizim) tizim asosida o’z ishini namoyish qildi va bu namoyish telekommunikatsiya tizimidan foydalanilgan holda o’tkazildi. biroq u o’z tizimini aniq ravshan qilib tushuntirib bera olmadi. 1975 yilda gipermatn g’oyasi zog nomini olgan atom avianosetsi(samolyotlar uchishi va qo’nishi uchun moslangan harbiy kema) “karl vinston” ning ichki tartib informatsion tizimida o’z aksini topdi.tijorat variantida bu tizim kms nomi bilan tanilgan. ushbu yo’nalishdagi ishlar davom etaverdi va vaqt o’tishi bilan apple firmasining hypercard turi yoki xerox firmasining hypernode turi amalda qo’llanila …

borotni ximoyalash mavjud edi. gipermatnli informatsion tizim g’oyasining shunisi ahamiyatliki , bunda foydalanuvchi dokumentlarni (ma‘lumotlarni) kitob o’qishdagidek ketma-ketlikda emas, balki o’ziga yoqqan tarzda ko’rib chiqishi mumkin. shuning uchun ham t. nelson gipermatnni chiziqsiz matn sifatida talqin etdi. bo’nga matnlarning turli sahifalarini bog’lovchi maxsus mexanizm gipermatnli sslkalar yordamida erishiladi, ya‘ni oddiy matnda “keyingisi-avvalgisi” tarzidagi sslkalar mavjud bo’ladi, gipermatnlarda bo’lsa qancha kerak bo’lsa shuncha sslkalar to’ziladi. mutaxassislarning gipermatn bo’yicha eng yoqtirgan misollariga entsiklopediyalar, “help” tizimsi kabilar kiradi. birinchi ko’rinishda oddiy tuyo’ladigan sslkalar yaratish mexanizmi yetarlicha qiyin hisoblanadi, chunki statistik sslkalar, dinamik sslkalarni dokument bilan bir butunlikda yoki uning alohida qismlari bilan, ya‘ni kontekst sslkalar tuzish mushkul. bunday yondashishning keyingi rivoji gipermatn tushunchasining boshqa informatsion resurslar hisobiga- grafikani, audio va videoinformatsiyadan gipermedia tushunchasigacha bo’lganlarni hisobga olgan holda kengayishiga olib keladi. shunday qilib, gipermatn – bu nostrukturaviy erkin o’sayotgan bilimni tasvirlash texnologiyasidir. gipermatn zamirida o’zaro yo’naltirilgan semantiq aloqalar(munosabatlar) bilan bog’langan, tarmoq hosil qiluvchi informatsion …

informatsion material maqola va matn sarlavhasidan iborat informatsion maqolalarga bo’linadi. sarlavha tasvirlanayotgan obekt nomidan yoki mavzusidan iborat bo’ladi. informatsion maqola a‘nanaviy tushunchalar va aniqlashtirishlardan iborat bo’ladi. foydalanuvchi maqolani diqqat bilan o’qish kerakmi yoki ma‘nosi sho’nga yaqin bo’lgan boshqa maqolalarga o’tishi kerakmi –shuni tushunishi uchun maqola bitta panelda joylashishi va oson tushuniladigan bo’lishi kerak. informatsion maqolaga kiritiladigan matn tushuntirishlar bilan, grafiklar bilan, hujjatlar va ob‘ektlarning videotasvirlari bilan keltirilishi mumkin. boshqa informatsion maqolalar bilan bog’liq kalit so’zlari yaqqol ajralib turishi kerak. gipermatn tezaurusi – bu avtomatlashgan lug’at bo’lib, u informatsion-qidiruv tilidagi leksik birliklar bilan qidiruv uchun mo’ljallangan so’zlarni ma‘nosi orasidagi semantiq (ma‘no jihatdan) aloqadorlikni (tasvirlaydi) o’zida ifodalaydi. tezaurus termini florentsiyalik brunetto lotiki tomonidan entsiklopediyani nomi uchun xiii asrda kiritilgan edi. bu termin yunon tilidan boyliq xazina degan ma‘noni anglatadi. gipermatn tezaurusi tezaurus maqolalardan iborat bo’ladi. har bir maqolada sarlavha va o’ziga aloqador bo’lgan tezaurus maqolalarning ro’yxati mavjud bo’ladi. shu bilan birga o’sha …

ratishning oddiy vositasi bo’lgan gipermatnli ma‘lumotlar bazasini berish; · o’sha momentda paydo bo’lgan(mavjud bo’lgan ) gipermatnli ma‘lumotlar bazasidan foydalanuvchi interfeys to’g’risidagi tasavvo’rni tasvirlash(aks ettirish, ko’rsatish) uchun bu vositani yetarlicha qudratli qilib yaratish. birinchi vazifa dokumentni tasvirlashning «tag»li modelini tanlash hisobiga hal bo’lgan edi. bunday model pechatlash uchun tayyorlanadigan dokumentlar tizimida keng qo’llaniladi. html ni yaratilishi vaqtida standard generalisedmarko’planguage – pechatlanadigan dokumentlarni razmetkasini standart tili mavjud edi, aynan o’sha standart til html ning asosi sifatida olingan edi. “teg”li model hujjatni har biri taglar bilan qamrab olingan elementlar majmui sifatida ifodalaydi. mohiyatiga ko’ra taglar ko’pchilik universal dasturlashtirish tillaridagi “begin/end” skobka(halqa)lari tushunchasiga yaqin. taglar hujjatning matnli elemetlari talqin etilishi qoidalarining amal qilish doirasini aniqlab beradi. bo’nga misol qilib italic stil(uslub)ining “teg”ini keltirishimiz mumkin. html tilidagi matn :“italic” so’zidagi matn ko’rsivi kabi tasvirlanadi. yuqoridagi misolda ko’rsiv bilan ajratib olinishi kerak bo’lgan matn elementi “italic” stil(uslub)ining boshlanishi tegi - bilan stilning oxiri tegi - orasida …

a murojaat qilishning eng oddiy va qulay usuli bo’lib, u manzilni ifodalaydi. url quyidagi formatga ega: : bog’lanish sxemasi – bu http yoki ftp. misol uchun : ushbu matn tarkibida gipermatnli ssilka mavjud. yuqoridagi misolda html da yakor (anchor) deb ataluvchi “a” element gipermatnli ssilkani (hypertext reference) ifodalovchi "href" atributidan o’sha ssilkani url formada yozish uchun foydalanadi . html da gipermatni sslkalar 2 sinfga bo’linadi: umumiy va kontekstli sslkalar. kontekstli sslkalar hujjatning o’ziga montaj qilingan bo’ladi. umumiy sslkalar butun hujjat bilan bog’langan bo’ladi va hujjatning istalgan fragmentini ko’rishda ishlatilishi mumkin bo’ladi. bo’larning ikkalasi ham bir vaqtda paydo bo’lgan bo’lsada, avval kontekstli sslkalardan ko’proq foydalanildi. kontekstli sslkalardan ko’p foydalanish natijasida umumiy sslkalar amalda ishlatilmay qoldi. biroq foydalanuvchi interfeysi va axborotni namoyish qilish uslubi (stili) standartlashtirilishi natijasida dastur ishlab chiqaruvchilar umumiy sslkalar bilan ishlamoqdalar. html-dokument strukturasi bir-biriga joylashtirilgan elementlardan foydalanishga imkon beradi. xususan dokumentning o’zi – “html” nomli bitta katta elementdir: dokument …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "gipermatn va gipermurojaat tushunchalari"

1404125552_50887.doc gipermatn va gipermurojaat tushunchalari gipermatn to’g’risida tushuncha gipermatn (gipertekst) g’oyasi 1945 yilda aqsh prezidentining ilmiy maslahatchisi vanevar bush tomonidan kiritilgan bo’lib, u o’sha vaqtda “memex” (memeks) elektromexanik informatsion tizimini yaratish taqlifi bilan chiqqan, lekin uning taqlifi inobatga olinmagan. 20 yildan so’ng, ya‘ni 1965 yilda teodor nelson “gipertekst” terminini fanga kiritdi va “chiziqsiz” matnlar bilan bog’liq ba‘zi g’oyalarni amalga oshirdi. 1968 yilda “sichqoncha” manipulyatori asoschisi d.yenjilbard (doug engelbart) tipik gipermatnli interfeysdan iborat (tizim) tizim asosida o’z ishini namoyish qildi va bu namoyish telekommunikatsiya tizimidan foydalanilgan holda o’tkazildi. biroq u o’z tizimini aniq ravshan qilib tushun...

DOC format, 44.0 KB. To download "gipermatn va gipermurojaat tushunchalari", click the Telegram button on the left.

Tags: gipermatn va gipermurojaat tush… DOC Free download Telegram