organik kimyoda kataliz

DOC 32 pages 484.5 KB Free download

32 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 484.5 KB

File type DOC

Pages 32

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 32

молекулалар реакцион +обилиятларининг кимёвий тузиллишларига бо/ли+лиги o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi andijon davlat universiteti тo‘xtaboyev n.х. organik kimyoda kataliz oliy o‘quv yurtlari 5440400-kimyo ta’lim yo‘nalishi uchun o‘quv qo‘llanma andijon 2004 тaqrizchi: k.f.n. s.k.karimov тo‘xtaboyev n.х. organik kimyoda kataliz: oliy o‘quv yurtlari 5440400-kimyo ta’lim yo‘nalishi uchun o‘quv qo‘llanma -andijon.:adu aтm., 2004.-32 b. o‘quv qo‘llanma oliy o‘quv yurtlari kimyo ixtisosligi uchun tayyorlangan bo‘lib, “organik kimyoda kataliz” maxsus kursi dasturi bo‘yicha organik kimyoda katalitik jarayonlar, zamonaviy organik sintezda katalizdan foydalanish muammolari xaqida qisqacha tushunchalarni o‘z ichiga olgan. ushbu “organik kimyoda kataliz” kursidan ma’ruzalar matni asosida tayyorlangan o‘quv qo‘llanmasi kafedra qaroriga asosan adu o‘quv uslubiy hay’ati tomonidan (2004 yil 4 sentabr) qo‘llanishga tavsiya etilgan. so‘zboshi organik kimyo ko‘p masalalar bilan shug‘ullanadi. тayyorlanadigan mutaxassislar shu ko‘p qirrali fan sirlarini to‘la o‘zlashtirgan holdagina to‘la qonli mutaxassis sifatida shakllanadilar. shu tufayli umumkasb predmetlari bilan bir qatorda maxsus fanlar o‘qitilishi shu yo‘nalishda o‘z kasbini chuqur …

2 / 32

yo‘nalishlarida katalizni qo‘llash maqsad va vazifalari hamda organik sintezda katalitik jarayonlar muammolari, selektiv kataliz usullari bilan bir qatorda yangi sintez qilingan birikmalardan amaliy foydalanish yo‘llari bilan tanishtiradi. qisqa shaklda bayon etilishiga qaramasdan nafaqat ilmiy ma’lumotlarni o‘zlashtirish, ilmiy tadqiqotlarda foydalanish yo‘nalishidagina emas, balki pedagogik faoliyatda ham qiziquvchilarga yetarli darajada yo‘llanma bera oladi deb o‘ylaymiz. molekulalar reaksion qobiliyaтlarining kimyoviy тuzilishlariga bog‘liqligi 1. organik birikmalarning reaksion qobiliyatlari haqida tushuncha. 2. organik reaksiyalarning klassifikatsiyasi. 3. organik birikmalarning tuzilishi va reaksion qobiliyatlari orasida bog‘lanish. organik birikmalarning o‘zgarishlarini, ularning reaksiyalarini o‘rganish organik kimyoning muhim tarkibiy qismlaridan hisoblanadi. kimyoviy reaksiyalar mohiyatan reaksion sistemada elektron zichligining qayta taqsimlanishi jarayonidan iborat. natijada, ba’zi kimyoviy bog‘lar yo‘qoladi (uziladi) va yangilari hosil bo‘ladi. bu jarayonni reaksiyaning elementar akti deb ataladi. bog‘ uzilayotgan va hosil bo‘layotgan atom reaksion markaz deb ataladi. elektronodonor yoki elektronoakseptor xarakteri kuchliroq bo‘lgan atomlarda reaksiya vaqtida musbat yoki manfiy samarador zarralar hosil qilib, ular reaksion markazlarni tashkil etadi. …

3 / 32

ga qarab olib boriladi. kimyoviy o‘zarishlar xarakteriga ko‘ra: 1. bir elektronli o‘tish (bir elektronli oksidlanish-qaytarilish): d: ( a(d((( a(- 2. dissotsiatsiya va rekombinatsiya: a-v ( a(v; 3. o‘rin olishi: r-x ( a ( r-a ( x 4. ajralish: b-y-r-a ( y(r ( b-a 5. birikish: y(r ( b-a ( b-y-r-a 6. siklobirikish: 7. izomerlanish va qayta gruppalanish (qo‘sh bog‘ siljishi, atom va gruppalar migratsiyasi, sikl yopilishi va b. q. ) 1)-tipdan boshqasida kimyoviy bog‘ uziladi yoki hosil bo‘ladi. 1)-, 2)-tip elementar aktdan iborat. qolganlari ko‘p aktli reaksiyalar. bog‘ uzilishi va hosil bo‘lishi usuliga ko‘ra: 1. gomolitik (erkin radikalli mexanizm) a : v ( a((v( 2. geterolitik (ion mexanizm) a : v ( [a:]-( [v]( 3. peritsiklik reaksiyalar (bog‘ reorganizatsiyasi uzluksiz bog‘langan atomlar siklik ketma-ketligiga bog‘liq ravishda amalga oshadi). bu reaksiyalarga siklobirikish qisman, ba’zi molekulyar qayta gruppalanish, jumladan, elektrotsiklik reaksiyalar sigmatrop qayta gruppalanish kiradi. elektrotsiklik reaksiya chiziqli (-elektron sistemasi bilan to‘la …

4 / 32

lar-r-o((-x-(,r-o-o-r(peroksidlar) s-elektrofillar- r-s((-x-(, hs(o3x-, so3 galogenlar-f2, cl2, br2, j2 тurli tiplardagi reaksiyalarda organik birikmalarning tuzilishi va reaksion qobiliyati orasidagi o‘zaro bog‘liqlik masalasi nazariy kimyoda markaziy masalalardan biri bo‘lib hisoblanadi. reaksion qobiliyat reaksion tezlik konstantasi, muvozanat konstantasi kabi doimiylar bilan xarakterlanadi (masalan: kislotalilik konstantasi). kislotalik konstantasi organik kislota tuzilishiga bog‘liq va turli o‘rinbosarlarni kislotalilikka ta’sirini xarakterlash uchun qo‘llaniladi. хususan, kislotalilik konstantasidan karbon kislotalarning funksional hosilalari reaksion qobiliyatlarini baholash uchun foydalaniladi. gammet tenglamasi. l. gammet kuzatishi natijasida, murakkab efirlar bilan alkillashda reaksiyaning tezlik konstantasi mos kislota kislotaliligi ortishi bilan tezlashganligi ma’lum bo‘ldi. gammet tomonidan quyidagi reaksiya o‘rganilgan edi: rcooch3 ( (ch3)3n ( rcoo-(ch3)4n( 1935 yil gammet m- va p-almashgan benzol hosilalarining reksion qobiliyatlari konstantasi va mos keluvchi m-va p-almashgan benzoy kislotalar kislotalilik konstantalari orasida o‘zaro bog‘liqlik borligini aniqladi. bu quyidagi tenglama bilan ifodalangan edi (1937): lgk ( lgko ( p lg[k(ko] bu yerda k-benzoy siklida o‘rinbosar bo‘lgan benzoy kislota hosilasi kislotalilik konstantasi; …

5 / 32

aks ettiradi, o‘rinbosar konstantasi bo‘lib, gammet konstantasi deb nomlanadi. ( oldidagi ishora (() bo‘lganda o‘rinbosarning elektronoakseptor xossasiga, (-) bo‘lganda elektronodonor xossasiga mos keladi. reaksion seriya konstantalari-p (() va (-) qiymatlarini, asosan -4 dan (4 gacha oraliqda qabul qiladi. p ning son qiymati kattalashgan sari, o‘rinbosarlar elektron effektlari va ularni o‘rganish uchun reaksion seriya sezgirligi ortadi. agar p(0 bo‘lsa, reaksiyani o‘rinbosarlarning elektronoakseptor effektlari tezlashtiradi, p(0 bo‘lganda elektronodonor effektlar reaksiyani tezlashtiradi. gammet konstantalari reaksion qobiliyatga (ayniqsa p-holatda) turlicha ta’sir qiluvchi i- va m-effektlar yig‘indisi ta’sirini xarakterlagani uchun bir oz chegaralangan imkoniyatga ega. gammet-braun konstantalari. o‘rinbosar va reaksion markaz o‘rtasida qutbiy kuchlanganlik mavjud bo‘lgan holda, m-effekt ta’siri kuchli namoyon bo‘ladi. bunda to‘g‘ri qutbiy kuchlanish konstantasi - ( deb atalgan, o‘rinbosarlarning yangi, kattalashgan konstantalaridan foydalaniladi. o‘rinbosarning elektronoakseptor va elektronodonor tabiatiga mos ravishda (- va (( qilib belgilanadi. 1957 yil braun va okamoto tomonidan aniqlangan va taklif etilgan bu konstantalar absolyut qiymati gammet konstantalaridan ancha …

Want to read more?

Download all 32 pages for free via Telegram.

Download full file

About "organik kimyoda kataliz"

молекулалар реакцион +обилиятларининг кимёвий тузиллишларига бо/ли+лиги o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi andijon davlat universiteti тo‘xtaboyev n.х. organik kimyoda kataliz oliy o‘quv yurtlari 5440400-kimyo ta’lim yo‘nalishi uchun o‘quv qo‘llanma andijon 2004 тaqrizchi: k.f.n. s.k.karimov тo‘xtaboyev n.х. organik kimyoda kataliz: oliy o‘quv yurtlari 5440400-kimyo ta’lim yo‘nalishi uchun o‘quv qo‘llanma -andijon.:adu aтm., 2004.-32 b. o‘quv qo‘llanma oliy o‘quv yurtlari kimyo ixtisosligi uchun tayyorlangan bo‘lib, “organik kimyoda kataliz” maxsus kursi dasturi bo‘yicha organik kimyoda katalitik jarayonlar, zamonaviy organik sintezda katalizdan foydalanish muammolari xaqida qisqacha tushunchalarni o‘z ichiga olgan. ushbu “organik kimyoda kataliz” kursidan ma’ru...

This file contains 32 pages in DOC format (484.5 KB). To download "organik kimyoda kataliz", click the Telegram button on the left.

Tags: organik kimyoda kataliz DOC 32 pages Free download Telegram