jon meynard keyns taʼlimoti va neokeynschilik

DOC 14 pages 140.0 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 140.0 KB

File type DOC

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

9-mavzu: jon meynard keyns taʼlimoti va neokeynschilik j.m.keynsning iqtisodiy ta’limoti jon meynard keyns (1883–1946) hozirgi zamonning buyuk iqtisodchi olimi. uning dunyoqarashi o‘zi oldin bilim olgan, keyin o‘qituvchilik qilgan kembrij universitetida shakllandi. u bu yerda ikkinchi bir atoqli olim – kembrij iqtisodiy maktabining asoschisi a.marshall qo‘lida ta’lim oldi. ammo uning izidan bormadi, o‘ziga xos yo‘nalishda nazariya yaratdi. birinchi jahon urushi davrida va urushdan keyingi yillarda u pul muomalasi muammosiga alohida e’tiborni qaratdi va oltin standartni tartiblanadigan valyuta bilan almashtirish g‘oyasini ilgari surdi. bunday tadbirning amalga oshirilishi davlatning makroiqtisodiy jarayonga ta’sir ko‘rsatish dastagiga ega bo‘lish imkonini beradi. j.m.keyns pul birligini mustahkamlashning ashaddiy tarafdori bo‘lgan. u shunday yozadi: «ulyanov lenin kapitalistik tizimni yo‘qotishning eng yaxshi usuli – bu inflyatsiya vositasida uning valyutasini obro‘sizlantirish va kuchsizlantirish deb tasdiqlagan edi. lenin mutlaq haq bo‘lgan. amal qilib turgan jamiyatni to‘ntarishning bundan nozik va to‘g‘ri usul yo‘q». ingliz iqtisodchisi inflyatsiya keltirib chiqaradigan «inflyatsiya solig‘i» (pul qadrsizlanganda uning …

2 / 14

nazariyasi» nomli asosiy asari 1936 yili chop etildi. j.m.keyns ilmiy ishlar bilan birga faol amaliy va siyosiy faoliyat bilan ham shug‘ullandi. u yirik sug‘urta kompaniyasining raisi, investitsiya kompaniyasining boshqaruvchisi, «iqtisodiy jurnal» muharriri, davlat amaldori, moliya vazirligining iqtisod bo‘yicha maslahatchisi lavozimlarida ishladi. buyuk turg‘unlik davrining boshidan boshlab j.m.keyns iqtisodiy inqiroz va ish bilan bandlik savollari bilan yaqindan shug‘ullana boshladi. 1929 yili u ishsizlik muammolari bo‘yicha iqtisodiy kengash raisi etib tayinlandi. ikkinchi jahon urushi yillari (1940) u britaniya xazinachiligi maslahatchisi qilib tayinlandi. 1941 yili u aqsh hukumati bilan lendliz kelishuvi bo‘yicha materiallarni va boshqa moliyaviy hujjatlarni tayyorlash uchun ingliz hukumati delegatsiyasi tarkibiga kiritildi. 1942 yilda angliya banki direktorlaridan biri etib tayinlandi. j.m.keyns 1944 yilda xalqaro valyuta fondi va xalqaro tiklanish va rivojlanish bankini tashkil etish rejasini ishlab chiqqan bretton-vud valyuta konferensiyasiga o‘z mamlakatining bosh vakili qilib tasdiqlandi. keyin esa ushbu xalqaro moliyaviy tashkilotlarining boshqaruv a’zolaridan biri etib tayinlandi. buyuk turg‘unlik va iqtisodiyot …

3 / 14

fond bozori halokatga uchradi. bu vaziyat bank vahimasiga, o‘z aktivining asosiy qismini qimmatli qog‘ozlarda saqlab turgan banklarning ommaviy bankrotlikka uchrashiga olib keldi va natijada muomalada pul massasining keskin kamayishi kelib chiqdi. bularning hammasi ish faoliyatining pasayishini ancha kuchaytirdi. ishlab chiqarishning real hajmi keskin pasaydi. buyuk turg‘unlik nafaqat erkin raqobatga va davlatning passiv roliga asoslangan eski iqtisodiy tizimni halokatga olib keldi, balki yangi klassik makroiqtisodiy nazariyani ham inqirozga uchratdi. iqtisodiyotda vujudga kelgan bunday keskin vaziyat cheklangan resurslar sharoitida tanlov muammosini emas, balki ularning nisbiy ortiqchaligini (ommaviy ishsizlik, foydalanilmayotgan ishlab chiqarish quvvatlari) muammosini keltirib chiqardi. bu ziddiyatli vaziyatdan chiqish uchun keng qamrovli “umumiy nazariya” ishlab chiqarilishi zarurligini j.m.keyns yaxshi tushungan. u iqtisodiyotni tartib solishning yangi nazariyasini yaratdi, unga ko‘ra bozor iqtisodiy munosabatlari takomillashgan, o‘zini-o‘zi tartiblovchi tizim hisoblanmaydi, faqat davlatning iqtisodiyotga faol aralashuvi yuqori ish bilan bandlikni, iqtisodiy o‘sishni ta’minlashi mumkin. j.m.keyns va uning izdoshlari tavsiya etgan davlatning iqtisodiyotga aralashuvi chora-tadbirlari iqtisodiyotda alohida …

4 / 14

da ham ayrim mamlakatlar iqtisodiy siyosatni ifodalaydi. o‘rganish predmeti va uslubi. j.m.keynsgacha bo‘lgan iqtisodiy nazariyada xo‘jalik jarayonlarini tahlil qilishning mikroiqtisodiy yondashuvi hukmronlik qilib kelgan. firmalarning samarali amal qilishi bir butun iqtisodiyotning samarali amal qilishi bilan deyarli bir narsa deb qaralgan. xo‘jalik faoliyatini milliy iqtisodiyot darajasida tahlil qilish faqat pul massasi va bahoning umumiy darajasining o‘zaro aloqasi muammosigagina kelib taqalgan, xolos. buning ustiga, e’tibor faqat uzoq muddatli jihtlarga qaratilgan. j.m.keyns birinchi bo‘lib makroiqtisodiy uslubni qo‘lladi, ya’ni xalq xo‘jaligi yalpi miqdorlari (ijtimoiy mahsulot, yalpi jamg‘arma, yalpi investitsiya, yalpi iste’mol xarajatlari va b.) o‘rtasidagi bog‘liqlik va nisbatlarni tadqiqot qildi. makroiqtisodiy uslub ayrim firmalarning rivojlanish sharoitlari bir butun iqtisodiyotning rivojlanish sharoitlari bilan mos tushmasligini taqozo etadi. o‘rganish predmeti va uslubiy jihatdan j.m.keyns iqtisodiy ta’limotidagi novatorlik, birinchidan, ana shu mikroiqtisodiy yondashuvdan ko‘ra makroiqtisodiy tahlilga ustunlik berishida, ikkinchidan, «psixologik qonunga» asoslangan holda «samarali talab» (talabning davlat tomonidan rag‘batlantirilishi) konsepsiyasini asoslab berishida o‘z aksini topadi. j.m.keyns o‘z …

5 / 14

hsulot miqdorining o‘zgarishi o‘rtasidagi bog‘liqlik keynschilik tadqiqotinig markaziy ob’ektini tashkil etadi. agar yalpi talab kamaysa, unda u ishlab chiqarishning pasayishiga va mehnatga bo‘lgan talabning qisqarishiga olib keladi. buning natijasida majburiy ishsizlik vujudga keladi. nega talab taklifdan orqada qolib ketadi, jami xarajatlar va jami daromadlarning doimiy muvofiqligini ta’minlovchi sey qonuni amal qilmaydimi? j.m.keyns “sey qonuni”ning dogmatik qoidalari tarafdorlarini keskin va dalillar asosida tanqid qildi. bu borada u shunday yozadi: «sey va rikardo davridan boshlab iqtisodchi – klassiklar o‘rgatdilar: taklif o‘zi talabni keltirib chiqaradi… mahsulotning barcha qiymati bevosita yoki bilvosita mahsulot sotib olishga sarflangan bo‘lishi kerak». j.m.keyns klassiklarning bu tezisini tanqid qilib, u faqat iqtisodiy hayotda pul hech qanday mustaqil rol o‘ynamaydigan natural ayirboshlash sharoitida amal qilishi mumkinligini ko‘rsatib berdi. shuning uchun, uning ta’kidlashicha, «sey qonuni… to‘la ish bilan bandlikka erishishda hech qanday to‘siq yo‘q degan taxmin bilan bir narsadir». j.m.keyns o‘zining o‘sha davrdagi «inqilobiy» metodologik tadqiqotiga asoslangan holda o‘tmishdoshlaridan farqli o‘laroq …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "jon meynard keyns taʼlimoti va neokeynschilik"

9-mavzu: jon meynard keyns taʼlimoti va neokeynschilik j.m.keynsning iqtisodiy ta’limoti jon meynard keyns (1883–1946) hozirgi zamonning buyuk iqtisodchi olimi. uning dunyoqarashi o‘zi oldin bilim olgan, keyin o‘qituvchilik qilgan kembrij universitetida shakllandi. u bu yerda ikkinchi bir atoqli olim – kembrij iqtisodiy maktabining asoschisi a.marshall qo‘lida ta’lim oldi. ammo uning izidan bormadi, o‘ziga xos yo‘nalishda nazariya yaratdi. birinchi jahon urushi davrida va urushdan keyingi yillarda u pul muomalasi muammosiga alohida e’tiborni qaratdi va oltin standartni tartiblanadigan valyuta bilan almashtirish g‘oyasini ilgari surdi. bunday tadbirning amalga oshirilishi davlatning makroiqtisodiy jarayonga ta’sir ko‘rsatish dastagiga ega bo‘lish imkonini beradi. j.m.keyns pul birligini mus...

This file contains 14 pages in DOC format (140.0 KB). To download "jon meynard keyns taʼlimoti va neokeynschilik", click the Telegram button on the left.

Tags: jon meynard keyns taʼlimoti va … DOC 14 pages Free download Telegram