hozirgi o`zbek fantastikasi

DOC 72,5 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1662847198.doc hozirgi o`zbek fantastikasi rejа 1 .bugungi о‘zbek nаsridа xаlq og‘zаki ijodining о‘rni 2 о‘zbek nаsri , tаsvir uslublаri, yetаkchi tаmoyillаr 3 fаntаstik аsаrlаrning о‘zigа xos xususiyati hozirgi o`zbek fantastikasiga xos xususiyatlardan biri uning real hayotga yaqinlashganidir. bu mavzuni tanlashda ham, qahramonlarning shakl – shamoyilida ham, sun’iy taqlid natijasida yuzaga kelgan kamchiliklarda ham kuzatish mumkin. lekin fantastik asarlardan o`rin olgan sun’iy tanqid aslida besamar kechmaydi. ma’lum ma’noda u o`zbek fantastikasi uchun itashqaridan kelgan ta’sir vazifasini o`tadi: yillar osha fantast yozuvchilar mahorati oshdi, taqlid o`rnini rus va evropa madaniyatini o`zlashtirish va o`rganish egalladi. rus va boshqa jahon tillariga tarjima etilishi natijasida o`zbek fantastikasi namunalariga nisbatan qiziqish uyg`ongani buning yana bir bor isboti. hozirgi kunda o`zbek fantastikasida taqliddan asar qolmadi. e’tiborga loyiq fantastik asarlar paydo bo`lishi bilan bir qatorda, fantast yozuvchilar avlodi ham etishib chiqdi. o`zbek fantastikasining rivojlanishi uning ijtimoiy, mayishi, falsafiy fantastika kabi yangi ko`rinishlar bilan boyishiga olib keldi. mustaqillik davriga …

antast yozuvchilar qatoridan fantast ayol yozuvchilar ham munosib o`rin egallashdi. bu mualliflarning asarlari, badiiy fantastika janriga asos bo`lgani uchungina emas, balki ularda ijtimoiy, falsafiy, siyosiy, ma’naviy muommolarning o`rtaga qo`yilishi bilan etiborga loyiq. fantastik adabiyotini ko`zdan kechirar ekanmiz, undagi mavzular fazo, o`zga sayyoraliklar va robotlardan nariga o`tmayotgandek tuyiladi. aslida ular 18 ta mavzuni tashkil etadi1. bular quydagilar: uzoq umur ko`rish abadiy yashashlik, regenirasiya; anabiyos yo letargiya – kelajakka sayohat qilish vositasi sifatida; kelajakda paydo bo`lmoq; robotlar, andriodlar, kiborklar, sun’iy zakovat; qiyofadoshlar; kelajakka sayohat qilish; o`zga sayyoraliklar; sintezatorlar, istakni bajo keltiruvchilar; fazoviy sayyohatlar; samoviy urushlar; miyani almashtirish; o`zga sayyoralik mavjudodlar bilan erda, fazoda muloqotga kiritish; mutantlar, monstrlar; tarixiy ilmiy fantastika; qanotli odamlar; telepatiya; yondosh olam; masofadagi voqelik. sanab o`tilgan mavzularning ayrimlarini e’tibordan soqit qilganda, qolganlarini deyarlik hammasi o`zbek fantastik adabiyotida ishlangan, mavzu doirasini tashkil etgan. bunga fantast yozuvchilarimiz t.malik,h.shayxov,m.mahmudov,m.xidir,x.do`stmuhammedov,q.do`stmuhammedov,r.obid,o.mo`minov,xonxo`jaev,a.fozilov,o.yusupov,aka-uka tursunovlar,s.abdullaeva,m.yo`ldosheva,f.hojiqulova va boshqalar yaratgan fantastik asarlar misolida ishonch hosil qilishimiz mumkin. h.shayxovning fansastik …

muxtoj,chiroyli,ishonuvchan.odatda,ular asarda bosh qahramonlar emas,ikkinchi darajali vazifani bajarishadi.bunga vladimir krapivinning”trudno bit bogom”asridagi kira,”obitaemiy ostrov”dagi rada,”volkodav”dagi nimlit va “valkiriya”dagi velet obrazlari misol bo`lishi mumkin.fantastik asarlarda yaratilgan bolani eslatuvchi ayollarning ikkinchi xilini erkakka monand ayollar tashkil etadi.ular tabiatan yordamga muhtoj bo`lsalar-da, buni sezdirmaydilar.hamisha miyalarini biror-bir masala bilan band etib yuradilar.lekin ularning aqli,bilimiga zarurat tug`ilmagan joylarda ular isyonkorga aylanadilar.shu muallifning “gospoja yastrab”asridagi merion bredlini misol qilib keltirish mumkin. ayollarning navbatdagi turini ayol-qurbon obrazi tashkil etadi.ular o`zlaridagi azob-uqubatlarga andarmon bo`lib yashaydilar.muhabbatga ham xususiy mulkka ham qaragandek qarashadi.bu toifadagi ayollar erkaklar bilan bir safda turishni afzal ko`rishadi.bu toifadagi ayollarga ayol-ota-ona kiradi.ular bolalarni himoya qiladilar.o`zlarida buning uchun zarur kuch ham topadilar. bular erni er qiladigan toifadagi ayollardir. bu toifadagi ayollarga fantastik asarlarda ehtiyoj kuchliroq.h.shayxov ijodiga xos xususiyatlardan yana biri-u mana shu fantastik adabiyot mundarijasida mavjud ayollar obrazining tipini yaratishga muvaffaq bo`ldi.”jodugarning eri” fantastik qissasidagi firqa rahbari ayra buning yorqin misoli. u asardagi etakchi obraz ikki marta …

mkin edi.uning jodugarlik xislatlari ham bor:bexosdan erga tushib ketayotgan buyumga nigohini qadasa,u havoda muallaq qolib,ohista,sinmasdan erga tushadi. asar davomida bu ayolning qo`lidan boshva jodugarliklar kelishining guvohi bo`lamiz.shu tariqa h.shayxov bir ayol timsolida etti-sakkiz xil toifadagi ayollarning qorishiq tipidagi ayra gabdullina obrazini bera olgan.bu h.shayxov ijodidagi ayol obrazini yaratishdagi o`ziga xos tomonlardan biridir.lekin yozuvchi asarlaridagi obrazlar ayollar obrazi nechog`lik muvaffaqqiyatli chiqqan-chiqmagani masalaning ikkinchi tomonidir,chunki u yaratgan ba’zi bir ayol obrazi bilan bog`liq o`rganilar ekan milliylik mezonlari buzilgandek tuyuladi.lekin jahon miqyosida yaratilgan fantastik adabiyot sirasida erotik fantastika deb nomlangan ko`rinish tobora mustaqil pozitsiyaga ega bo`lib borishi bu mavzu atrofidagi qarashlarimizga qarshi fikrlarimizni bildirishni besh-o`n yilga kechiktirishimizni taqozo etadi.chunki h.shayxovning fantastik asarlaridagi ayol obrazini yaratish va ayollarning muhabbat-ehtiroslari bilan bog`liq o`rinlarni o`zbek millatiga xos bo`lmagan qilib ibo-hayo pardasini ko`tarib tasvirlashi vaqt o`tishi bilan odatiy holat kasb etishi mumkin.shu bois biz hozirgi kundan kelib chiqib h.shayxovning “samo mehvaridagi namoyish” povestidagi ayol obrazi ketrin bilan …

ersiyasini ishlab chiqdi.h.shayxov o`zbek fantastikasining rivojlanishiga salmoqli va munositb hissa qo`shdi.uning o`zbek fantastikasining shakllanishi va takomillashuvidagina emas,balki bu sohaning ilmiy,psixologik,ijtimoiy,maishiy fantastika kabi turlarining yuzaga kelishida ham o`ziga xos hissasi bor.uning asarlarida ertak-fantastika uslubi bilan sarguzasht-fantastika uslubi uyg`unlashgan.x.to`xtaboev,m.mahmudov asarlarida esa rable va svift adabiy maktabiga xos hajviy fantastika an’analari yaqqol seziladi. fantastik asarlardagi milliylik masalasiga kelsak, milliylik ilmiy-fantastik asarlarda fantastikaning boshqa ko`rinishlari-sarguzasht sehrli fantastika kabilarga nisbatan kam namoyon bo`lgan.bu faqat ilmiy-fantastik asarlardagi obrazlar turli millat vakillari ekanligida ko`rinadi.ma’lumki,turli millat vakillarining asar qahramoni qilib olinishi,aslida,milliylikning bir ko`rinishidir.”nima sababdan bir millat vakili fantastik asar qahramoni qilib olinmaydi?turli millat vakillarining belgilari nega deyarlik ko`rsatilmaydi?”-degan savollarga javob kelajakda milliy tafovut qolmaydi,degan fikr mavjudligidadir.o`zbek fantastik asarlarida milliylik xarakter yaratishda,an’analar,urf-odatlar tasvirida o`z aksini topgan,chunki makonda milliylik mavjud,voqealar fazoga ko`chsa,milliylikka zarurat qolmaydi.ya’ni,fantastik asarlarda fantastika real hayot bilan kesishgan nuqtalarda milliylikning ko`rinishlari ko`proq,ilmiy,ilmiy-fantastik asarlarda bo`lsa kam.fantastik asarlarda milliylikning ko`rinishi va proporsiyasi xususida h.shayxovning quyidagi fikrini asos sifatida qabul qilsa …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"hozirgi o`zbek fantastikasi" haqida

1662847198.doc hozirgi o`zbek fantastikasi rejа 1 .bugungi о‘zbek nаsridа xаlq og‘zаki ijodining о‘rni 2 о‘zbek nаsri , tаsvir uslublаri, yetаkchi tаmoyillаr 3 fаntаstik аsаrlаrning о‘zigа xos xususiyati hozirgi o`zbek fantastikasiga xos xususiyatlardan biri uning real hayotga yaqinlashganidir. bu mavzuni tanlashda ham, qahramonlarning shakl – shamoyilida ham, sun’iy taqlid natijasida yuzaga kelgan kamchiliklarda ham kuzatish mumkin. lekin fantastik asarlardan o`rin olgan sun’iy tanqid aslida besamar kechmaydi. ma’lum ma’noda u o`zbek fantastikasi uchun itashqaridan kelgan ta’sir vazifasini o`tadi: yillar osha fantast yozuvchilar mahorati oshdi, taqlid o`rnini rus va evropa madaniyatini o`zlashtirish va o`rganish egalladi. rus va boshqa jahon tillariga tarjima etilishi natijasida o`zbek fa...

DOC format, 72,5 KB. "hozirgi o`zbek fantastikasi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: hozirgi o`zbek fantastikasi DOC Bepul yuklash Telegram