bozor iqtisodiyoti

DOC 32 pages 208.5 KB Free download

32 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 208.5 KB

File type DOC

Pages 32

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 32

o’zbekiston respublikasi axborot texnalogiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti aktsim fakulteti 110-22-guruh talabasi kamoliddinov abdug’affor tayyorlagan. individual loyihasi mavzu: bozor iqtisodiyoti mazmuni va uning vazifalari bajardi: kamoliddinov abdug’affor. tekshirdi: odinayev nuriddin. toshkent. mundarija: kirish……………………………….. 1-bob.ijtimoiy xo’jalik shakllari. tovar va pul munosabatlari 1.1 ijtimoiy xo’jalik turlari. 1.2 tovar va pulning o’zaro munosabati 2-bob.bozor iqtisodiyotining mazmuni va uning asosiy belgilari. 2.1 bozor iqtisodiyoti tarixi 2.2 bozor munosabatlarini shakllantirish. 3-bob.bozor, uning tuzilishi va turlari. bozor infratuzilmasi va uning unsurlari. xulosa……………………………………………………. foydalanilgan adabiyotlar ro’yhati……………………….. kirish iqtisodiyotni o’rganishda va uni hayotga tatbiq etishda biz avvalambor uning eng muhim bo’lgan qirralarini anglashga kirishamiz. bozor munosabatlari, “bozor” garchi sharqona mazmunga ega bo’lsada, uning hozirgi mohiyati butinlay boshqacha. to’g’ri, bozorlar (bizning an’anaviy tushunchamizga ko’ra) dastavval sharqda vujudga kelgan. keyinchalik u o’rta osiyo va yaqin sharq, so’ngra o’rta dengiz, u orqali pireney yarim oroliga-ispaniya va portugaliyaga o’tgan. buyuk geografik kashfiyotlardan keyin “bozor” so’zi …

2 / 32

diy qiymati nihoyatda oshadi, davr zichlashadi, intensivlashadi, chunki “vaqting ketdi, naqding ketdi”, deb bejiz aytishmagan. bozor munosabatlariga xos xususiyatlardan pul, vaqt, talab va taklif to’g’risida aytib o’tdik. lekin bularning barchasi ham bozor iqtisodiyotining tub mohiyatini to’laligicha ifodalaydi. sabab-bu yerda raqobat, raqobat muhiti yetishmayapti. mahsulot arzon, sifatli, ko’rimli, xaridorgir bo’lishi uchun ishlab chiqaruvchilar o’rtasida raqobat zarur. biroq, bu raqobat erkin, sog’lom, madaniy bo’lishi talab etiladi. 1.bob ijtimoiy xo’jalik shakllari. tovar va pul munosabatlari ijtimoiy xo’jalik shakllari va uning rivojlanishi tarixan ikkita: natural ishlab chiqarish va tovar ishlab chiqarishdan iborat bo’lgan. natural xo’jalik umuminsoniy iqtisodning tarixan birinchi shakli bo’lib, bunda mehnat mahsulotlari ishlab chiqaruvchilarning o’z shaxsiy ehtiyojini qondirishga sarflanadi. natural xo’jalik sharoitida mahsulot ayirboshlanmaydi va sihlab chiqaruvchining o’zi uchun hayotiy vositaga aylanadi. natural ishlab chiqarish ijtimoiy mehnat taqsimotining rivojlanmaganligi oqibati sifatida vujudga kelgan. ishlab chiqaruvchi mehnat jatayoni uchun kerakli bo’lgan vositalarni o’zi yaratadi. natural xo’jalikning muhim belgilari: xususiy mulkga asoslanganligi, o’zi mehnat …

3 / 32

sosan tabiiy omillar hisobidan o’sish oz bo’ladi. shuni aytish kerakki, natural xo’jalikning ba’zi bir ko’rinishlari hozirgi rivojlangan iqtisodiyotda ham saqlangan. o’zini-o’zi mahsulot bilan ta’minlash hozirgi qishloqda ham mavjud. xususan, dehqonlar xo’jaligida yetishtirgan mahsulotning bir qismi xo’jalikning o’zida iste’mol etiladi. natural ishlab chiqarish iqtisodiy ravnaqni ta’minlay olmaganligi uchun uning o’rniga tovar ishlab chiqarish keladi. natural va yarim natural dehqon xo’jaligi davrida tovar ishlab chiqarish garchi ma’lum darajada rivojlangan bo’lsada, qishloqlar o’rtasidagi iqtisodiy munosabatlarning asosiy shakliga aylangan emas edi. ammo u sekin-asta kengayib borgan va natijada ishlab chiqarishning asosiy shakliga aylangan. tovar xo’jaligi natural xo’jalikdan farqli o’laroq, mahsulot ishlab chiqaruvchilar bilan iste’mol qiluvchilarning bozor orqali tovarlarni olish-sotish orqali aloqa qilishini taqozo qiladi. demak, ishlab chiqarilgan mahsulotlar tovar sifatida bozorda pul vositasida oldi-sotdi asosida ayirbosh qilinadi. tovar ishlab chiqarishning paydo bo’lishi qonuniy jarayon bo’lib, iqtisodiy zaruriyatni yuzaga keltirgan. demak, tovar ishlab chiqarish ob’ektiv asosda yuzaga keladi. uning omillari: mehnat taqsimoti, ya’ni mehnat turlari …

4 / 32

aligi sohiblari, kooperativlar, jamoa va davlat xo’jaligi, jamoat tashkilotlari va boshqalar kiradi. mahsulot tovar bo’lishi uchun avval kishilarning ma’lum talab-ehtiyojini qondira olishi zarur. tovarning bu xossasi tovarning iste’mol qiymati, deb ataladi. har bir tovarning nafligi, foydaligi uchun insonlar uni sotib oladilar, ayirbosh qiladilar. tovarning yana bir xossasi almashuv qiymatidir. har qanday tovarga mehnat va harajatlar sarflanadi va shu asosida tovar o’z qiymatiga ega bo’ladi. demak, tovar ikki xususiyatga, ya’ni iste’mol qiymati va almashuv qiymatga ega. bu tovar xususiyatlari bir-biri bilan chambarchas bog’liqdir. tovarning ikki yoqlama xususiyatga ega bo’lishi tovar ishlab chiqaruvchi mehnatining ikki tomonligi bilan bog’liq. ishlab chiqaruvchi o’ziga xos mehnat quroli va predmetlarini qo’llanishi natijasida tovarni yaratishi iste’mol qiymatini tashkil qilgan mehnat aniq (konkret) mehnat bo’ladi. ishlab chiqaruvchi mehnat jarayonida o’zining aqliy va jismoniy quvvatini sarf qilishi, ish kuchining fiziologik ma’noda sarf qilishi bilan bog’liq mehnati abstract (mavhum) mehnat bo’lib, tovarning qiymatini yaratadi. tovarning xossalari mehnatning ikkiyoqlama xarakterda bo’lishi …

5 / 32

orxona 20% mahsulotni ishlab chiqaradi, har bir stul ishlab chiqarish uchun 2 soat sarflaydi. yomon korxona 10% stullarni ishlab chiqaradi. u har bir stul uchun 6 soat sarf qiladi. bu holda o’rtacha ish vaqti sarflab ishlab chiqargan korxonaning vaqti ijtimoiy-zaruriy ish vaqti sifatida olinadi. chunki stullarning asosiy qismini shu korxona yaratib bermoqda. tovar ishlab chiqarish bo’lgan joyda pul bo’lishi lozim. pul uzoq tarixiy rivojlanish natijasida paydo bo’lgan. dastlab tovarlar pulsiz bir-biriga bevosita ayirboshlangan. bu ayirboshlash dastlab tasodifiy bo’lgan. oddiy yoki tasodifiy ayirboshlashda bir tovarning qiymati boshqa tovar qiymati bilan tenglashtirilgan va o’zaro ayirbosh qilingan. tovar ayirboshlash rivojlanishi bilan tasodifiy qiymat shaklidan to’la yoki kengaygan shaklga o’tilgan, bunday ayirboshlashda ko’p tovarlar qatnashadi. ishlab chiqarishning rivojlanishi bilan ayirboshlanadigan mahsulotlar soni ham ortib boradi, binobarin, ayirboshlashda qiyinchilik ham ko’payadi. asta-sekin tovarlar orasidagi hamma tovarlarga ayirboshlanadigan maxsus tovar ajralib chiqadi va u pul vazifasini bajarib beradi. tovar ishlab chiqarishning uzoq vaqt rivojlanishi natijasida pul …

Want to read more?

Download all 32 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bozor iqtisodiyoti"

o’zbekiston respublikasi axborot texnalogiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti aktsim fakulteti 110-22-guruh talabasi kamoliddinov abdug’affor tayyorlagan. individual loyihasi mavzu: bozor iqtisodiyoti mazmuni va uning vazifalari bajardi: kamoliddinov abdug’affor. tekshirdi: odinayev nuriddin. toshkent. mundarija: kirish……………………………….. 1-bob.ijtimoiy xo’jalik shakllari. tovar va pul munosabatlari 1.1 ijtimoiy xo’jalik turlari. 1.2 tovar va pulning o’zaro munosabati 2-bob.bozor iqtisodiyotining mazmuni va uning asosiy belgilari. 2.1 bozor iqtisodiyoti tarixi 2.2 bozor munosabatlarini shakllantirish. 3-bob.bozor, uning tuzilishi va turlari. bozor infratuzilmasi va uning unsurlari. xulosa………………………………...

This file contains 32 pages in DOC format (208.5 KB). To download "bozor iqtisodiyoti", click the Telegram button on the left.

Tags: bozor iqtisodiyoti DOC 32 pages Free download Telegram