arabxalifaligimadaniyati

PPTX 27 pages 3.9 MB Free download

27 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.9 MB

File type PPTX

Pages 27

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 27

ислам история и вероучение arab xalifaligi madaniyati vii – ix asrlarda arab xalifaligi arab xalifaligi shaharlari arab xalifaligining tashkil topishi. qadimda arabiston yarim orolida yashab kelayotgan arablar somoniy qavmiga mansubdirlar. arabistonning yirik markazi makka shahrida dunyoga kelgan muhammad binni abdulloh (570-632) bu harakatga rahnamolik qiladi. islomni qabul qilib, rasulullohga ergashgan uning izdoshlari o`zlarini “muslim” (musulmonlar)ning xudo oldida teng ekani , rizq-ro`zni barchaga yaratguvhining o`zi yetkazib berishi hamda jamiyatda adolatsizlik barham topishi haq ekanini targ`ib etadilar. dastavval o`z ona shahrida muvaffaqiyat qozona olmagan muhammad 622-yil 16-iyulda makkadan madina shahriga hijrat qilishga majbur bo`ladi. xuddi shu kundan boshlab musulmon sharqida qabul qilingan hijriy yil hisobi boshlanadi. shunday qilib, islom bayrig`i ostida makka shahrida boshlagan tavhidlik dini targ`iboti madinaga ko`chadi va bu shahar kurashning markaziga aylanadi. o’rta asrlar dunyosida juda katta iz qoldirgan, mag`rib va mashriqning ko’plab davlatlarini o’ziga bo’ysundirib, qudratli saltanat darajasiga ko’tarilgan arab xalifaligi o’zining ijtimoiy-tadrijiy taraqqiyoti davomida murakkab, ziddiyatli tarixiy …

2 / 27

irish muhammad payg'ambar vafotidan keyin boshlangan. bu ish xalifa abu bakr davrida boshlanib, xalifa usmon davrida (644-656) yakunlanadi. ya'ni kitoblarning barchasi jamlanib yagona kitob holiga keltiriladi. shu boisdan u mushafi qur'on, sahihi qur'on (haqiqiy qur'on) deb atalgan. bu kitob sohibqiron amir temur davrida movarounnahrga olib kelinib, uzoq yillar samarqandda xoja ahror madrasasida saqlangan. u hozirda hazrati imom majmuasida saqlanmoqda. qur'oni karimda 114 ta sura, 6236 ta oyat bor. xorun ar-rashid davrida arab xalifaligi vii asrning ikkinchi yarmidan boshlab xalifalik kengaya borib o'z chegaralarini g'arb va sharq tomon kengaytirishga harakat qildi. yaqin va o'rta sharqning boy viloyatlari qo'lga olinib, nihoyatda uyushgan va jangovar arab qo'shini shiddat bilan harakatlarini boshlab yuborgan edi. arablar amudaryodan (jayxun) shimolda joylashgan yerlarga «movarounnahr» ya'ni «daryoning narigi tomonidagi yerlar» deb nom berishadi. hozirgi afg'onistonning shimoli, eronning shimoli-sharqiy qismi hamda janubiy turkmanistondan to amudaryogacha bo'lgan hududlar esa xuroson deb yuritilgan. avval boshda xurosonning markaziy shahri marv keyinchalik hirot …

3 / 27

larni bino etilishi bo'lib, uning dastlabki namunasi muxammad payg'ambar tomonidan madina shaxrida solingan masjiddir. arab madaniyati. xalifalikning arab tilidagi madaniyat o'z za-monasi uchun juda yuksak madaniyat bo'lib, g'arbiy yevropa oʻrta asrlar jamiyatiga katta ta'sir ko'rsatgan. arab tilida olib borilgani va vujudga keltirilishida arablar katta rol o'ynaganligi sababli «arab madaniyati» deb atalgan bu madaniyatning ancha qismi xalifalik tarkibidagi ko'p xalqlarga tegishli boʻlgan. arab taraqqiyotining turli sohalarida yunoniston-suriya (vizantiya), eron (fors), kavkazorti (ozarbayjon), o'rta osiyo (xorazm, tojikiston), hindistonning ta'siri bo'lgan. shunisi diqqatga sazovorki, vizantiyaliklar singari, arablar ham antik an'analarni davom ettirgan, yunon klassiklarining asarlarini qunt bilan o'rganib, arab tiliga tarjima qilgan. aristotel, gippokrat, ptolomey asarlarini arab olimlari yaxshi bilgan. yevropaliklar aristotelning asarlari bilan dastlab arabchadan lotin tiliga tarjima qilingan nusxalar orqali tanishgan. turli xalifaliklarning poytaxtlarida bag'dod. qurdoba va qohirada o'rta asr yevropasidagi universitetlarga o'xshagan oliy maktablar bo'lib, bularda qur'on va musulmonlarning diniy kitoblaridan tashqari dunyoviy ilmlar ham qunt bilan o'rgatilgan. yuz minglab …

4 / 27

aga dong'i ketgan mashhur tabib va fiziolog abu ali ibn sino (930-1037) tibbiyot, fizika va falsafaga oid 100 ga yaqin kitob yozgan. uning eng asosiy asari lib qonuni» lotin tiliga tarjima qilingan. ushbu kitob o'rta asr yevropasi vrachlari uchun qariyb xvi asrga qadar dasturilamal bo'lib xizmat qilgan. arablar juda yaxshi sayyoh ham bo'lgan. eng ko'zga ko'ringan arab sayyohi, geografi va tarixchisi mas'udiy bo'lib (956-yilda vafot etgan), u xalifalikning hamma viloyatlarini aylanib chiqqan. eron, suriya, shuningdek. hindiston bilan xitoyga ham borgan. u o'z sayohatlarining natijasini «oltin bo'stonlar» degan umumiy bir nom bilan chiqqan kitoblarida bayon qilgan. ko'pgina arab sayyohlari -ibn dast. ibn fadlan va boshqalar slavyan mamlakatlariga borgan va slavyanlar to'g'risida, xususan ix va x asrlardagi sharqiy rus slavyanlari to'g'risida qiziq ma'lumotlar yozib qoldirganlar. ix asming oxiri x asrning boshlarida yashagan arab tarixchilari orasida mashhuri tabariy bo'lib (923-yilda vafot etgan) u «payg'ambarlar va podsholar tarixini, ya'ni xalifalar tarixini yozgan. bu tarix …

5 / 27

xoli manzillari, maxallalarda qurilishning ommaviy shakli-masjidlarni bino etilishi bo'lib, uning dastlabki namunasi muxammad payg'ambar tomonidan madina shaxrida solingan masjiddir. musulmon adabiyotida ustivorlik qilgan she'riyatni rivojlanishida sufiylik katta rolь o'ynaydi. sufiylar o'zlarining chuqur xissiy-ruxiy xolatlari, yaratuvchiga bo'lgan e'tiqodini tinglovchilariga yetkazish, individual ta'sir etish maxoratini namoyish etardilar. islom tadqiqotchilardan bo'lgan. g. gryunbaumning ta'kidiga ko'ra, taxliliy, ma'joziy boy ifoda vositalariga ega bo'lgan mukammal ifoda shakli, chuqur mazmun uyg'unligini o'zida mujassam etgan takbir imkoniyatlarini musulmon madaniyati doirasi xatto undan tashqarida topish mumkin emas. sharqning barcha yirik sanoiy, jomiy, rumiy, sa'diy, xofiz, nizomiy, navoiy singari ijodkorlari sufiylikka u yoki bu tarzda aloqador bo'lganlar. iloxiy xaqiqat olamning aldamchi ko'rinishi tarzda taxayyul etilganligi tufayli xam islom san'atda asl tasvir-ifodani inkor etgan (kitobiy miniatyura bundan mustasno). ayni paytda islomda olamning moxiyati, asl xayot xaqiqatni naqshlarda muxrlangan belgilarida ifodalashga e'tibor qaratilgan. maxobatli me'morchilik yodgorliklarini betakror go'zallik timsollariga aylantirgan, ixlosmandlarni nafaqat ko'zini, qalbini xam quvontiradigan murakkab geometrik shakllar (girx), o'simliklar …

Want to read more?

Download all 27 pages for free via Telegram.

Download full file

About "arabxalifaligimadaniyati"

ислам история и вероучение arab xalifaligi madaniyati vii – ix asrlarda arab xalifaligi arab xalifaligi shaharlari arab xalifaligining tashkil topishi. qadimda arabiston yarim orolida yashab kelayotgan arablar somoniy qavmiga mansubdirlar. arabistonning yirik markazi makka shahrida dunyoga kelgan muhammad binni abdulloh (570-632) bu harakatga rahnamolik qiladi. islomni qabul qilib, rasulullohga ergashgan uning izdoshlari o`zlarini “muslim” (musulmonlar)ning xudo oldida teng ekani , rizq-ro`zni barchaga yaratguvhining o`zi yetkazib berishi hamda jamiyatda adolatsizlik barham topishi haq ekanini targ`ib etadilar. dastavval o`z ona shahrida muvaffaqiyat qozona olmagan muhammad 622-yil 16-iyulda makkadan madina shahriga hijrat qilishga majbur bo`ladi. xuddi shu kundan boshlab musulmon sharqida...

This file contains 27 pages in PPTX format (3.9 MB). To download "arabxalifaligimadaniyati", click the Telegram button on the left.

Tags: arabxalifaligimadaniyati PPTX 27 pages Free download Telegram