qayta qurish yillarida o‘zbekistondagi ijtimoiy-siyosiy vaziyat 25

DOCX 15 pages 912.9 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 912.9 KB

File type DOCX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

qayta qurish yillarida o‘zbekistondagi ijtimoiy-siyosiy vaziyat reja kirish 1. qayta qurish siyosatining asosiy yo‘nalishlari 2. ijtimoiy hayotdagi o‘zgarishlar 3. siyosiy hayotdagi jarayonlar 4. qayta qurish davridagi qiyinchiliklar 5. qayta qurish va mustaqillik sari qadamlar xulosa foydalanilgan manbalar kirish qayta qurish (ruscha: перестройка, 1985–1991) — bu sovet ittifoqida mixail gorbachyov rahbarligida boshlangan ijtimoiy, iqtisodiy va siyosiy islohotlar davri. ushbu islohotlar sovet tuzumidagi chuqur inqirozni bartaraf etish, iqtisodiy stagnatsiyani yengish va jamiyatni demokratlashtirish maqsadida amalga oshirildi. qayta qurishning asosiy g‘oyalari ochiqlik (glasnost), iqtisodiy qayta tuzish va siyosiy islohotlar orqali tuzumni modernizatsiya qilish edi. ochiqlik siyosati axborot erkinligini oshirishga, senzura cheklovlarini yumshatishga xizmat qildi, bu esa jamiyatda keng muhokamalarga va tanqidiy fikrlashga zamin yaratdi. ammo bu jarayon turli xil milliy respublikalarda, jumladan o‘zbekistonda, o‘ziga xos tarzda rivojlandi va kutilmagan oqibatlarga olib keldi. o‘zbekistonda qayta qurish davrining boshlanishi o‘zbekistonda qayta qurish davri 1980-yillarning o‘rtalarida, gorbachyovning islohotlari respublika hududida joriy etila boshlagan paytdan boshlanadi. bu …

2 / 15

ada ijtimoiy-siyosiy vaziyatning o‘ziga xos xususiyatlarini ochib berdi va o‘zbekistonning kelajakdagi mustaqil rivojlanishiga muhim ta’sir ko‘rsatdi. qayta qurish yillarida o‘zbekistondagi ijtimoiy-siyosiy vaziyat o‘zbekistonning xx asrning ikkinchi yarmidagi ijtimoiy-siyosiy rivojlanishi sovet ittifoqi tarkibidagi umumiy jarayonlar bilan chambarchas bog‘liq bo‘lib, ayniqsa, 1985–1991-yillar oralig‘idagi qayta qurish (perestroika) siyosati mamlakat hayotida tub o‘zgarishlarga sabab bo‘ldi. qayta qurish siyosati mixail gorbachyov rahbarligidagi sovet ittifoqi rahbariyati tomonidan iqtisodiy va siyosiy tizimni yangilash maqsadida boshlangan bo‘lib, u glasnost (ochiklik), demokratlashtirish va iqtisodiy islohotlarni o‘z ichiga oldi. o‘zbekistonda bu jarayonlar maxalliy xususiyatlarga ega bo‘lib, bir tomondan, iqtisodiy qiyinchiliklar va siyosiy beqarorlikka olib keldi, ikkinchi tomondan, milliy o‘zlikni anglash va mustaqillik harakatlarining kuchayishiga turtki berdi. ushbu davrda o‘zbekiston ssri rahbariyati, xususan, inomjon usmonxo‘jayev va rafiq nishonov kabi rahbarlarning faoliyati orqali markaziy hokimiyatning ko‘rsatmalarini bajarishga urinildi, ammo mahalliy elita va jamiyatning qarshiligi kuchaydi. qayta qurishning asosiy yo‘nalishlari siyosiy va iqtisodiy islohotlar, shuningdek, ommaviy axborot vositalarida erkinlikka intilishdan iborat bo‘lib, ular …

3 / 15

‘jaligi, paxta yetishtirishga bog‘liqlik va korrupsiya – jarayonlarni murakkablashtirdi. ushbu bo‘limda siyosiy islohotlar, iqtisodiy o‘zgarishlar va ommaviy axborot vositalaridagi erkinlikka intilishni batafsil ko‘rib chiqamiz. siyosiy islohotlar va partiya tizimidagi o‘zgarishlar qayta qurishning siyosiy yo‘nalishi glasnost va demokratlashtirish tamoyillariga asoslangan bo‘lib, u partiya tizimini tubdan o‘zgartirishga qaratilgan edi. sovet ittifoqida kommunistik partiyaning monopoliyasi susaytirilishi, ko‘ppartiyaviylik va saylov erkinligi ta’minlanishi kerak edi. o‘zbekistonda bu islohotlar 1985-yildan boshlab, gorbachyovning rahbarligi bilan boshlandi, ammo mahalliy rahbarlarning qarshiligi tufayli sekin kechdi. masalan, 1983–1985-yillarda o‘zbekiston ssri rahbari bo‘lgan sharof rashidovning o‘limidan so‘ng, markaziy hokimiyat tomonidan korrupsiya va paxta ishi bo‘yicha tergovlar boshlandi. bu «paxta ishi» nomi bilan mashhur bo‘lgan voqea bo‘lib, unda o‘zbekiston rahbarlari paxta yetishtirish ko‘rsatkichlarini soxtalashtirishda ayblandi. natijada, 1986-yilda inomjon usmonxo‘jayev rahbarligida partiya tizimida katta tozalashlar o‘tkazildi: minglab partiya a’zolari ishdan bo‘shatildi va jazoga tortildi. bu islohotlar partiya tizimini yangilashga qaratilgan bo‘lsa-da, aslida markaziy hokimiyatning mahalliy elitaga bosimini kuchaytirdi.siyosiy islohotlarning amaliy misoli sifatida 1989-yildagi …

4 / 15

i (oxdp) deb o‘zgartirildi, bu mustaqillik oldidan siyosiy o‘zgarishlarning belgisidir. bu o‘zgarishlar demokratlashtirishni ko‘zda tutgan bo‘lsa-da, aslida mahalliy rahbarlarning hokimiyatini mustahkamladi.chuqur tahlil qilsak, siyosiy islohotlar o‘zbekistonda ikki tomonlama ta’sir ko‘rsatdi. bir tomondan, ular jamiyatda siyosiy faollikni oshirdi: 1988-yilda «birlik» xalq harakati tashkil etildi, u milliy mustaqillik va til masalalarini ko‘tardi. ikkinchi tomondan, partiya tizimidagi o‘zgarishlar korrupsiya va klanlar o‘rtasidagi kurashni kuchaytirdi. masalan, paxta ishi natijasida 1986–1989-yillarda 2 mingdan ortiq rahbar jazoga tortildi, bu esa jamiyatda norozilikni kuchaytirdi. natijada, siyosiy islohotlar mustaqillikka olib kelgan bo‘lsa-da, ular ijtimoiy beqarorlikka sabab bo‘ldi. umuman olganda, qayta qurishning siyosiy yo‘nalishi o‘zbekistonni sovet ittifoqidan ajralib chiqishga tayyorladi, ammo bu jarayon markaziy hokimiyatning bosimi va mahalliy qarshiliklar orasida kechdi. iqtisodiy islohotlar va ularning oqibatlari qayta qurishning iqtisodiy yo‘nalishi markaziy rejalashtirishdan bozor iqtisodiyotiga o‘tishni ko‘zda tutdi, bu o‘zbekistonda paxta va qishloq xo‘jaligiga bog‘liq iqtisodiyot uchun qiyin kechdi. 1987-yilda gorbachyov tomonidan qabul qilingan «iqtisodiy islohotlar to‘g‘risida»gi qonun kooperativlar va …

5 / 15

yana bir misol – inflyatsiya va ta’minot qiyinchiliklari. 1989–1991-yillarda narxlar erkinlashtirilishi natijasida inflyatsiya 100% dan oshdi, oziq-ovqat va tovarlar tanqisligi yuzaga keldi. bu esa ijtimoiy noroziliklarga olib keldi, masalan, 1989-yildagi andijon va farg‘ona ish tashlashlari.chuqur tahlilda iqtisodiy islohotlarning oqibatlari quyidagicha: bir tomondan, ular xususiy sektorning rivojlanishiga turtki berdi – 1990-yilga kelib, o‘zbekistonda 10 mingdan ortiq kooperativ tashkil etildi. ikkinchi tomondan, ular iqtisodiy inqirozga olib keldi: yalpi ichki mahsulot 1990-yilda 5% ga pasaydi, ishsizlik kuchaydi. bu oqibatlar mustaqillikdan keyingi iqtisodiy siyosatni shakllantirdi, chunki karimov rahbarligida iqtisodiy islohotlar sekinlashtirildi va davlat nazorati saqlandi. umuman, iqtisodiy islohotlar o‘zbekiston iqtisodiyotini bozor tamoyillariga moslashtirishga yordam berdi, ammo ular ijtimoiy qiyinchiliklar va ekologik muammolarni kuchaytirdi. ommaviy axborot vositalarida erkinlikka intilish glasnost siyosati ommaviy axborot vositalarida (oav) erkinlikni ta’minlashga qaratilgan bo‘lib, bu o‘zbekistonda 1986-yildan boshlab amalga oshirildi. sovet ittifoqida bu siyosat tsenzurani susaytirish va tanqidiy materiallarni chop etishga imkon berdi. o‘zbekistonda «sharq yulduzi», «o‘zbekiston adabiyoti va san’ati» …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qayta qurish yillarida o‘zbekistondagi ijtimoiy-siyosiy vaziyat 25"

qayta qurish yillarida o‘zbekistondagi ijtimoiy-siyosiy vaziyat reja kirish 1. qayta qurish siyosatining asosiy yo‘nalishlari 2. ijtimoiy hayotdagi o‘zgarishlar 3. siyosiy hayotdagi jarayonlar 4. qayta qurish davridagi qiyinchiliklar 5. qayta qurish va mustaqillik sari qadamlar xulosa foydalanilgan manbalar kirish qayta qurish (ruscha: перестройка, 1985–1991) — bu sovet ittifoqida mixail gorbachyov rahbarligida boshlangan ijtimoiy, iqtisodiy va siyosiy islohotlar davri. ushbu islohotlar sovet tuzumidagi chuqur inqirozni bartaraf etish, iqtisodiy stagnatsiyani yengish va jamiyatni demokratlashtirish maqsadida amalga oshirildi. qayta qurishning asosiy g‘oyalari ochiqlik (glasnost), iqtisodiy qayta tuzish va siyosiy islohotlar orqali tuzumni modernizatsiya qilish edi. ochiqlik siyosati axboro...

This file contains 15 pages in DOCX format (912.9 KB). To download "qayta qurish yillarida o‘zbekistondagi ijtimoiy-siyosiy vaziyat 25", click the Telegram button on the left.

Tags: qayta qurish yillarida o‘zbekis… DOCX 15 pages Free download Telegram