nil vodiyosi va uning aholisi

DOC 14 pages 64.0 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 64.0 KB

File type DOC

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

nil vodiysi va uning aholisi reja; 1. misr va qo’shni xalqlar 2. piramidalar va dahmalar 3. qadimgi misr madaniyati o’zi bilan birga huzurbaxsh salqin havo va mo’l-ko’l hosilni olib kelguvchi sersuv nil viqor bilan oqadi. ulug’vor daryo afrika shimoli sharqida sivilizatsiya vujudga kelishi uchun maydon hozirlagan. adog’ida bir qancha shaxobchalarga bo’linib oquvchi nil daryosi borib-borib o’rtayer dengiziga quyiladi. nil daryosi qayirlarini yunonlar delta deb atashgan, chunki dengizga quyiluvchi shoxobchalarning to’la-to’kis manzarasi uchburchaksimon yoki teskari yozilgan «д» harfiga o’xshash yunoncha «delta» harfiga monand bo’lgan. nil vodiysi – har ikkala qirg’oq bo’ylab birdan to yigirma chaqirimgacha kenglikdagi sug’oriladigan yerlardir. nil vodiysini har ikkala tomondan tog’lar mudofaa devorlaridek muhofaza qilib turadi, adirlar ortida sahroyi kabir va liviya cho’llarining ko’z ilg’amas qumliklari yastanib yotadi. daryoning har ikkala qirg’og’ida qora tuproqli serhosil dalalar yastangan. vodiyliklar yurtga «misr» – «qora tuproq» deb nom berishgan. harholda, hammavaqt ham shunday bo’lmagan. qadim o’tgan zamonlarda butun nil vodiysi odam …

2 / 14

isrlik dehqonlar bug’doy va arpa ekishar, yetishtirilgan kanopdan esa gazlama to’qilar edi. nil vodiysida uzum, qovun, anor, xurmo, piyoz, bodring, loviya kabi meva va sabzavot yetishtirilardi. qadimgi zamonda yerga so’qa bilan ishlov berilar, qo’lda urug’ sepilar, so’ngra urug’likni yerga singdirish uchun qoramollarni daladan haydab o’tishardi. mehnat qurollari takomillashishi bilan omoch va hayvonlar kuchidan foydalana boshlashdi. sigirlar, ho’kizlar, qo’ylar, ecilkilar, cho’chqalarni boqishar, odatda, ho’kizlarni dala ishlariga solishar edi. misr dehqonlari urug’ sochish va hosilni yig’ishtirib olish ishlarini g’ayriodatiy muddatda o’tkazishardi. issiq yoz oylarida dam olishar, urug’likni ekishga hozirlashardi, negaki bu mahalda barcha dalalarni suv bosgan bo’lardi. kuzda dalalarga urug’ sochishar, sug’orish uchun nahrlar va ariqlarni tozalashar, chunki yomg’ir juda kam yog’ar edi. qishda esa hosil yig’im-terimi boshlangan. boshoqlarni mis o’roqlar bilan o’rib olishar, so’ngra xo’p haydaladigan maxsus joyga tashib keltirishar, bug’doy yoki arpa bog’lari ustidan hayvonlarni haydab, xo’p qo’shishar edi. xirmon joydan chiqqan donni esa sopol xumlarda saqlashardi. bu tadbir donni …

3 / 14

yyorlashar, tikuvchilar esa liboslar tikishardi. odamlar miloddan avvalgi iv mingyillik oxirida nil vodiysidagi sermashaqqat turmush sharoitiga moslasha boshladi. tarqoq manzilgohlar «noma» deyilgan ilk davlatlarga birlashdi. vaqt o’tishi bilan asta-sekin qabila sardorlari hukmdorlarga – podsholarga aylanishdi, oqsoqollar esa boshqaruv ishlarida ularga yordam berishardi. kohinlar alohida mavqe va nufuzga ega bo’lishgan. kohinlar diniy marosimlarni bajarishar, muhim ishlar oldidan xudolardan madad so’rab iltijo qilishar edi. misrda ikkita podsho hukmdorlik qilgan: bittasi quyi misrda, boshqasi esa yuqori (janubiy) misrda davlatni boshqargan. miloddan avvalgi 3000-yilda ikkala davlat o’rtasida boshlangan urushda yuqori misr hukmdori menes g’alaba qozondi. menes birlashgan mamlakatning birinchi hukmdori, ya’ni fir’avn bo’ldi. yagona va birlashgan davlat uchun yangi poytaxt bo’lmish memfis shahri bunyod etildi. olimlar misr tarixini uch davrga ajratishgan: qadimgi, o’rta va yangi podsholik. vaqt o’tishi bilan «noma»lar hukmdorlari o’z molmulkini ko’paytirib oldi, misr tag’in mustaqil davlatlarga aylangan alohida misr podsholigi «noma»larga parchalanib ketdi. 200 yildan so’ngra mamlakatning qayta birlashuvi ro’y berdi, …

4 / 14

a noyob toshlarni ham olib kelishardi. o’rta podsholik davrida sinay yarimoroli bosib olindi, mahalliy qabilalar misrga «xiroj» to’lay boshlashdi. fir’avnlar nubiya va liviyaga ham yurish qilib, shaharlarni talattirdilar, asirlar, chorva mollari va boshqa boyliklarni egallab oldilar. o’rta podsholik fir’avnlari janubiy falastin yerlari va nubiya shimolini misrga qo’shib olishga muyassar bo’ldilar. miloddan avvalgi xviii asr oxirida ko’chmanchi giksoslar qabilalari misrga hujum qildi. misrliklarning piyoda qo’shinlaridan farqli o’laroq giksoslarning asosiy kuchi yengil aravalar – otlar qo’shilgan jang aravalari bo’lgan. bir askar otlarni boshqarib turgan mahalda ikkinchisi kamondan dushmanlarni nishonga olib o’q uzar edi. quyi misrni bosib olgan giksoslar misrliklar shaharlari va qishloqlariga hujum qildi, ularni ayovsiz taladi va odamlarni asirlikka haydab ketdi. bu mahalda o’rta podsholik ko’plab mayda «noma»larga bo’linib ketgandi, ular giksoslarga xiroj to’lar edi. faqat fiva shahri hukmdorlarigina giksoslarga itoat qilmadilar. bosqinchilar istibdodidan xalos bo’lish taraddudiga tushib qolgan «noma»lar hukmdorlari fiva shahri tevaragida birlasha boshlashdi. ko’p o’tmasdan yuqori misrning barcha …

5 / 14

ga qo’shib olishdi, liviya qabilalarini xiroj to’lashga majbur qildilar. miloddan avvalgi 1500-yillar atrofida fir’avn tutmos katta yurishlar tasilkillashtirishga muyassar bo’ldi. falastin va suriyani istilo qilish boshlandi, bir necha o’n yil davom etgan yurishlarda erksevar qabilalarni uzil-kesil bo’ysundirib bo’lmadi. faqatgina fir’avn tutmos iii falastinni bosib olishga muvaffaq bo’ldi. bo’ysundirilgan xalqlar misrliklardan nafratlanar, o’z erk va ozodligi yo’lida kurashar edilar. misr fir’avnlari bir necha yil mahalliy qabilalar bilan urushdilar. bu narsa fir’avnlar sillasini quritdi, davlat zaiflashib qoldi, yangi podsholik ham alohida «noma»larga bo’linib ketdi. miloddan avvalgi vii asrda misr tag’in yagona davlatga birlashdi, mamlakat iqtisodiyot va madaniyati yuksalishi boshlandi. ammo miloddan avvalgi vi asrda misrga yangi dushman bostirib kirdi. forslardan ulkan lashkar to’plagan eron shahanshohi kir ii ning o’g’li kambiz miloddan avvalgi 526-yilda misrni bosib oldi. misr aholisi uchun din kundalik turmushning ajralmas bir bo’lagi hisoblangan. qadimgi misrliklar xudolar hayvonlar siymosiga o’tib olib, mushuk, qo’y, ho’kiz, arslon, sigir shaklida odamlar orasida yashaydi …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nil vodiyosi va uning aholisi"

nil vodiysi va uning aholisi reja; 1. misr va qo’shni xalqlar 2. piramidalar va dahmalar 3. qadimgi misr madaniyati o’zi bilan birga huzurbaxsh salqin havo va mo’l-ko’l hosilni olib kelguvchi sersuv nil viqor bilan oqadi. ulug’vor daryo afrika shimoli sharqida sivilizatsiya vujudga kelishi uchun maydon hozirlagan. adog’ida bir qancha shaxobchalarga bo’linib oquvchi nil daryosi borib-borib o’rtayer dengiziga quyiladi. nil daryosi qayirlarini yunonlar delta deb atashgan, chunki dengizga quyiluvchi shoxobchalarning to’la-to’kis manzarasi uchburchaksimon yoki teskari yozilgan «д» harfiga o’xshash yunoncha «delta» harfiga monand bo’lgan. nil vodiysi – har ikkala qirg’oq bo’ylab birdan to yigirma chaqirimgacha kenglikdagi sug’oriladigan yerlardir. nil vodiysini har ikkala tomondan tog’lar mudofa...

This file contains 14 pages in DOC format (64.0 KB). To download "nil vodiyosi va uning aholisi", click the Telegram button on the left.

Tags: nil vodiyosi va uning aholisi DOC 14 pages Free download Telegram