valyuta kursi

DOC 9 pages 138.0 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 138.0 KB

File type DOC

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

18-mavzu. valyuta kursi reja 18.1. valyuta va jahon valyuta tizimi tushunchasi. 18.2. valyuta bozorini davlat tomonidan tartibga solish usullari. 18.3. valyuta kursi va uni belgilovchi omillar. 18.4. xarid qobilyati pariteti. 18.5. makroiqtisodiy siyosatning nominal va real valyuta kurslariga ta’siri. 18.1. valyuta va jahon valyuta tizimi tushunchasi. xalqaro valyuta munosabatlari pulning xalqaro to’lov jarayoniga xizmat qilishi jarayonida vujudga keladi. u tashqi savdo bilan birga paydo bo’ldi va rivojlanishning uzoq yo’lini bosib o’tdi. tarix davomida jahon puli va xalqaro hisob-kitob shakllari o’zgardi. bir vaqtda valyuta munosabatlari ahamiyati o’sdi va ularning nisbatan mustaqil darajasi oshdi. tovarlar, xizmatlar, kapitallar va ishchi kuchi harakati mamlakatdan mamlakatga ko’chadigan pul massasalari oqimi yordamida amalga oshadi. bu harakatni tartibga solish zarurligi xalqaro valyuta tizimi va jahon valyuta tizimlarining shakllanishiga olib keldi. valyuta – keng ma’noda mamlakat pul birligini (masalan, so’m, dollar, marka, funt-sterling va hokazo) anglatadi. qisqa ma’noda valyuta atamasi chet davlatlarning pul belgisi ma’nosida qo’llaniladi. har bir …

2 / 9

larning samarali rivojlanashini ta’minlashga qaratilgan mamlakatlar o’rtasidagi valyuta munosabatlarining yig’indisidir. xalqaro iqtisodiy munosabatlarning tarkibiy qismi sifatida u quyidagilarni o’z ichiga oladi: 1. xalqaro bitimlarda foydalaniladigan to’lov va kredit vositalarini (oltin, eng rivojlangan mamlakatlarning milliy valyutalari, xalqaro pul birliklari); 2. valyuta kurslarini o’rnatish va saqlab turish mexanizmini; 3. valyuta bozorining ishlash tartibini; 4. xalqaro hisob-kitoblarni amalga oshirish tartib va qoidalarini; 5. valyuta yordamida tartibga solish va nazorat qilish tizimini; 6. valyuta munosabatlarini tartibga solib turuvchi va jahon valyuta tizimining barqaror faoliyatini ta’minlovchi xalqaro tashkilotlar tizimi (xalqaro valyuta fondi, umumjahon banki, yevropa tiklanish va taraqqiyot banki). hozirgi zamonda xalqaro hisob-kitoblarda va kreditlashda asosan uch xil ko’rinishdagi pul vositalari ishlatiladi: - oltin, hozirda o’zining asosiy to’lov va hisob-kitob vositasi xususiyatini yo’qotgan bo’lsada, ammo ko’pchilik valyuta zahiralarining sezilarli qismini tashkil etadi va muhim tashqi savdo operatsiyalariga xizmat qilish va kreditlashni kafolatlash uchun ishlatiladi; - jahonda asosiy o’rin tutuvchi rivojlangan mamlakatlarning miliiy valyutalari (aqsh dollari, …

3 / 9

isman konvertirlanadigan va konvertirlanmaydigan valyutalarga ajratiladi. erkin konvertirlanadigan valyuta – bu, amaldagi kurs bo’yicha har qanday boshqa xorijiy valyuta erkin va cheklanmagan miqdorda ayirboshlanadigan valyutadir. bunga misol qilib aqsh, yevropa hamjamiyatiga a’zo mamlakatlar, yaponiyalar valyutalarini kiritish mumkin. qisman konvertirlanadigan valyuta – bu, faqat ba’zi xorijiy valyutalarga almashtiriladigan va xalqaro to’lov oborotini qisman qamrab oladigan milliy valyutadir. konvertirlanmaydigan valyuta – bu, faqatgina ichki to’lovlarga xizmat qiladigan va xorijiy valyutaga ayirboshlanmaydigan milliy valyutadir. konvertirlashni ichki va tashqi konvertirlashga ham ajratish mumkin. ichki konvertirlash rezidentlarining mamlakat ichkarisida xorijiy valyutani sotib olishi, uni saqlab turishi va u bilan ayrim operatsiyalarni olib borishini imkoniyatini aks ettiradi. tashqi konvertirlashda xorijda to’lovlarni amalga oshirishga va moliyaviy aktivlarni ushlab turishga ruxsat etiladi. valyutalarni konvertirlash ko’pgina mamlakatlar olib borayotgan iqtisodiy siyosatlarning muhim maqsadi hisoblanadi. 18.2. valyuta bozorini davlat tomonidan tartibga solish usullari bozordagi talab va taklif ta’siri natijasida vaqti-vaqti bilan valyuta kurslari o’zgarib turadi. davlat valyuta kurslarini barqororlashtirish uchun …

4 / 9

egishli darajada importni cheklash hisobiga ushlab turish mumkin. xususan import hajmi boj yoki import kvotalarini kiritish bilan qisqarishi mumkin. boshqa tomondan mamlakat hukumati eksport uchun milliy ishlab chiqaruvchilarga subsidiya berib, shu orqali xorijiy valyuta taklifini ko’paytirishi mumkin. bu tadbirlardan foydalanishda vujudga keladigan asosiy muammo shundan iboratki, u jahon savdosi hajmini qisqartiradi, uning tarkibini va savdo aloqalarini o’zgartirib yuboradi, iqtisodiy maqsadga muvofiqlikning buzilishiga hissasini qo’shadi. buning oqibatlarini hisobga olmaslik mumkin emas. 3. valyuta nazorati. boshqa muqobil variant valyuta nazorati hisoblanadi. valyuta nazorati sharoitida hukumat milliy eksportyorlar olgan barcha tegishli chet el valyutalarini davlatga sotish talabi bilan ularning yetishmasligi muammosini hal qilishi mumkin. keyin, hukumat o’z navbatida chet el valyutasining bu zahirasini turli milliy importyorlar o’rtasida taqsimlaydi. shu yo’l bilan hukumat milliy importni, milliy eksport hisobidan olingan chet el valyutasi miqdoriga cheklaydi. valyuta nazorati tizimi bir qator kamchiliklarga ega. birinchidan, savdo cheklashlari (boj, kvota, eksportga subsidiya) kabi valyuta nazorati nisbiy ustunlik tamoiliga …

5 / 9

to’g’ri bog’liq bo’lib, bu o’sha boshqa davlat buyumlariga va demak, xorijiy valyutaga talabning cheklanishiga olib keladi. 18.3. valyuta kursi va uni belgilovchi omillar barcha xalqaro bitimlar valyutalarni ayirboshlash orqali olib borilishi tufayli har qanday ayirboshlashda bo’lgani kabi valyuta bahosini yoki valyuta kursini aniqlash zaruriyati paydo bo’ladi. shunday qilib, valyuta kursi – bu, bir mamlakat pul birligining boshqa mamlakatlar pul birligida ifodalangan bahosidir. valyuta kursini o’rnatish kotirovkalash deb ataladi. u to’g’ri va teskari kotirovkalashga ajratiladi. agar xorijiy valyuta birligining bahosi milliy valyutada ko’rsatilsa, bunga to’g’ri kotirovkalash deb ataladi. masalan, 1 aqsh dollari 975 so’mga, 1 rossiya rubli 32 so’mga teng va hakozo. teskari kotirovkalashda milliy valyutaning bir birligiga to’g’ri keladigan xorijiy valyutaning miqdori o’rnatiladi. masalan, 1 o’zbek so’mi 0,001025 aqsh dollariga to’g’ri keladi. dunyoning ko’p mamlakatlarida, shu jumladan, o’zbekistonda ham to’g’ri kotirovkalash qabul qilingan. valyuta bozoridagi talab va taklifni solishtirish natijasida valyutaning bahosi yoki kursi aniqlanadi. o’zbek so’mining kursi o’zbekiston valyuta …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "valyuta kursi"

18-mavzu. valyuta kursi reja 18.1. valyuta va jahon valyuta tizimi tushunchasi. 18.2. valyuta bozorini davlat tomonidan tartibga solish usullari. 18.3. valyuta kursi va uni belgilovchi omillar. 18.4. xarid qobilyati pariteti. 18.5. makroiqtisodiy siyosatning nominal va real valyuta kurslariga ta’siri. 18.1. valyuta va jahon valyuta tizimi tushunchasi. xalqaro valyuta munosabatlari pulning xalqaro to’lov jarayoniga xizmat qilishi jarayonida vujudga keladi. u tashqi savdo bilan birga paydo bo’ldi va rivojlanishning uzoq yo’lini bosib o’tdi. tarix davomida jahon puli va xalqaro hisob-kitob shakllari o’zgardi. bir vaqtda valyuta munosabatlari ahamiyati o’sdi va ularning nisbatan mustaqil darajasi oshdi. tovarlar, xizmatlar, kapitallar va ishchi kuchi harakati mamlakatdan mamlakatga ko’chadigan...

This file contains 9 pages in DOC format (138.0 KB). To download "valyuta kursi", click the Telegram button on the left.

Tags: valyuta kursi DOC 9 pages Free download Telegram