xalqaro savdo nazariyasi

DOC 6 pages 115.5 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 115.5 KB

File type DOC

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

15- mavzu . xalqaro savdo nazariyasi reja 15.1. xalqaro savdoning zaruriyati va uning asosiy ko’rinishlari 15.2. a.smitning mutlaq ustunlik nazariyasi. 15.3.rikardoning nisbiy ustunlik nazariyasi. 15.4. xeksher – olinning neoklassik konsepsiyasi 15.5.xalqaro savdoning zamonaviy nazariyalari 15.1. xalqaro savdoning zaruriyati va uning asosiy ko’rinishlari hozirgi zamon iqtisodiyotining ochiqlik darajasi ya’ni mamlakatlarning ixtisoslashuvi va ular o’rtasida kooperatsiya chuqurlashib bormoqda. mamlakatlar o’z iqtisodiyotini rivojlantirish,iqtisodiy muammolarni hal qilish borasida tadbirlar ishlab chiqish va ularni amalga oshirishda bu holatlarni etiborga olishi shart. jahon savdosi tashqi iqtisodiy aloqalarning asosiy shaklidir. uning kengayishi va chuqurlashuvi natijasida kapitalni chetga chiqarish imkoniyatlari yuzaga keldi va unga bog’liq ravishda xalqaro moliya-valyuta, kredit munosabatlari rivojlandi. tashqi savdoning vujudga kelishi ikki muhim ob’yektiv sabab bilan izohlanadi. birinchidan, bu tabiiy va xom ashyo resurslarining mamlakatlar o’rtasida notekis taqsimlanganligi. eng katta hududga ega bo’lgan yoki rivojlangan davlatlar ham barcha resurslar bilan o’zini to’liq ta’minlay olmaydi. ular o’zlarida ortiqcha bo’lgan resurslarni eksport qilishga va mamlakatda taqchil …

2 / 6

rmaniyada 30-39 foizini tashkil etdi. shu davrda o’zbekiston yalpi milliy mahsulotida tashqi savdoning ulushi 10-12 foiz atrofida bo’ldi. tashqi savdo xalqaro ayirboshlashning an’anaviy shakli sifatida quyidagi ko’rinishlarni o’z ichiga oladi: · mahsulotlarni ayirboshlash: yoqilg’i-xom ashyo mahsulotlari, qishloq xo’jaligi mahsulotlari, sanoat mahsulotlari; · xizmatlarni ayirboshlash: muhandislik-maslahat xizmatlari; · transport xizmatlari, sayyohlik va boshqa xizmatlar. hozirgi vaqtda xizmatlarning jahon eksportidagi hissasi 30 foizdan oshib ketdi; · yangi ilmiy-texnik ma’lumotlarni ayirboshlash: litsenziyalar va «nou-xou»lar. ular hissasiga xalqaro savdo aylanmasining 10 foiziga yaqini to’g’ri keladi. xalqaro savdo mahsulotlari, xizmatlar va fan-texnika ma’lumotlarini ayirboshlashning barcha ko’rinishlari tashqi savdo operatsiyalari yordamida amalga oshiriladi. ular o’z navbatida eksport, import, reeksport va reimport operatsiyalariga bo’linadi. eksport operatsiyasi - mahsulotlarni chet mamlakatlarga chiqarish. import operatsiyasi - mahsulotni xorijiy sherikdan sotib olish va uni mamlakatga olib kelish. reeksport operatsiyasi - avval import qilingan va qayta ishlov berilmagan mahsulotni chet elga olib chiqib sotish. reimport operatsiyasi - avval eksport qilingan va …

3 / 6

’lgan tovar ishlab chiqarishga ixtisoslashadi va ushbu tovarning o’z iste’molidan ortiqcha qismini sotadi hamda boshqa tovarlarni sotib oladi. chunki bu tovarlar ularni ishlab chiqarishda mutlaq ustunlikka ega bo’lgan davlatlarda ancha arzon ishlab chiqarilgan bo’ladi. natijada har ikki davlat ham kam resurs sarflab ko’proq mahsulotga ega bo’ladi. masalan, o’zbekiston asosan paxta mahsulotlarini yetishtirishga ixtisoslashganligi uchun boshqa mahsulotlarga nisbatan ko’proq shunga e’tiborni qaratish lozim. chunki, o’zbekiston qishloq xo’jaligi, ob-havosi va qolaversa, butun respublika sharoiti paxta yetishtirishga moslashgan va unga kam miqdorda mehnat va moliyaviy resurslarni sarf qilib, yuqori hosil olish texnologiyasiga ega. shuningdek, boshqa mamlakatlar ham o’zi ixtisoslashgan sohaga ko’proq e’tiborni qaratishsagina dunyo bo’yicha ko’proq mahsulot ishlab chiqariladi va xalqaro savdoda ham katta muvaffaqqiyatlarga erishish mumkin. demak, shu yo’l bilan dunyo aholisining talablarini maksimum qondirish imkoniyatiga erishiladi. ammo qaysidir mamlakat hech qaysi mahsulot ishlab chiqarish bo’yicha dunyoda mutlaq ustunlikka ega bo’lmasligi mumkin. bu esa shu mamlakat hamma tovarlarni chetdan keltiradi-mi degan savolni …

4 / 6

ki mamlakat o’rtasidagi savdo ko’proq imkoniyatlar olib keladi. har bir mamlakat o’zi ixtisoslashgan mahsulotlarni ishlab chiqaradi va shu orqali yutuqlarga erishadi. uning mulohazalari “nisbiy ustunlik nazariyasi”da o’z yechimiga ega bo’ldi. masalan, portugaliyada ishlab chiqarilgan movut va angliyada ishlab chiqarilgan vino individual xarajatlarga ega bo’lsin. shuni hisobga olgan holda d. rikardoning “nisbiy ustunlik” nazariyasini qo’llaymiz: 15.1-jadval. mahsulot ishlab chiqarish uchun zarur bo’lgan mehnat sarfi. movut(bir dona) vino( barrel’) portugaliya 90 80 angliya 100 120 yuqoridagi misoldan ko’rinib turibdiki portugaliya barcha turdagi mahsulotlarni ishlab chiqarishda mutlaq ustunlikka ega. ya’ni bir dona movut ishlab chiqarish uchun 90 mehnat birligi, bir barrel vino ishlab chiqarish uchun esa 80 mehnat birligini sarflaydi. ammo, d. rikardo portugaliyada movut ishlab chiqarishga nisbatan vino ishlab chiqarish savdosini yo’lga qo’yish ko’proq foyda olib kelishini ta’kidlaydi. chunki, bir dona movutga nisbatan bir barrel’ vino ishlab chiqarish arzonga tushmoqda. bunda nisbiy ustunlikdagi farq har bir millat uchun xalqaro savdoda yutuqqa olib …

5 / 6

ga nisbatan 5/6 barrel’) sotib olishi mumkin. ushbu vaziyatda angliyaning yutug’i: 9 / 8 - 5 / 6 =7 / 24 = 0,29 barrel’ vino. bu misolda portugaliya uchun har bir barrel’ vinoga 9/8 dona movut sotib olgandagina xalqaro sovda foydali hisoblansa, angliya uchun esa har bir barrel’ vinoga 5/6 dona movut almashganda savdo foydali hisoblanadi. shunday qilib, erkin savdo xalqaro ixtisoslashuvni rag’batlantirib, quyidagi imkoniyatlarni yaratadi: har bir mamlakat biror turdagi mahsulot ishlab chiqarishga ixtisoslashishguncha o’tgan davrgiga nisbatan kamroq moddiy va mehnat xarajatlari sarflaydigan bo’ladi. ammo, bu borada barcha nazariyalar ham savdoda mamlakatlarning pul birliklari ishtorokida amalga oshishi hisobga olinmagan. chunki, mamlakatlar o’zaro hisob-kitoblarni amalga oshirish uchun valyutalarini almashtirishadi. d. rikardo ushbu vaziyatni ham tushuntirib bera olgan. u izohlaganidek yuqorida keltirilgan imkoniyat valyutalarni almashtirish sharoitida ham saqlanib qoladi. bu vaziyatda eksport-import to’lovlari o’zaro balansga ega emas. bunday vaziyat valyuta kurslaridagi o’zgarishlar hisobiga yoki biror bir mamlakatdagi barcha baholarni o’zgartirish hisobiga …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xalqaro savdo nazariyasi"

15- mavzu . xalqaro savdo nazariyasi reja 15.1. xalqaro savdoning zaruriyati va uning asosiy ko’rinishlari 15.2. a.smitning mutlaq ustunlik nazariyasi. 15.3.rikardoning nisbiy ustunlik nazariyasi. 15.4. xeksher – olinning neoklassik konsepsiyasi 15.5.xalqaro savdoning zamonaviy nazariyalari 15.1. xalqaro savdoning zaruriyati va uning asosiy ko’rinishlari hozirgi zamon iqtisodiyotining ochiqlik darajasi ya’ni mamlakatlarning ixtisoslashuvi va ular o’rtasida kooperatsiya chuqurlashib bormoqda. mamlakatlar o’z iqtisodiyotini rivojlantirish,iqtisodiy muammolarni hal qilish borasida tadbirlar ishlab chiqish va ularni amalga oshirishda bu holatlarni etiborga olishi shart. jahon savdosi tashqi iqtisodiy aloqalarning asosiy shaklidir. uning kengayishi va chuqurlashuvi natijasida kapitalni chetga c...

This file contains 6 pages in DOC format (115.5 KB). To download "xalqaro savdo nazariyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: xalqaro savdo nazariyasi DOC 6 pages Free download Telegram