tashqi savdo siyosati

DOC 14 pages 1.0 MB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.0 MB

File type DOC

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

16. tashqi savdo siyosati reja 16.1. tashqi savdo siyosatining mohiyati va vositalari. 16.2. importga ta’riflar. importga tariflar kiritilishining iqtisodiy oqibatlari. 16.3. ishlab chiqaruvchilarga subsidiyalari va importni kvotalar orqali tartibga solish. 16.4. eksport subsidiyalari. eksport bojlari va eksportni ixtiyoriy cheklash. 16.5. o’zbekiston respublikasi tashqi savdo siyosatining xususiyatlari va uni takomillashtirish yo’nalishlari. 16.1. tashqi savdo siyosatining mohiyati va vositalari. biror mamlakatning tashqi iqtisodiy faoliyatga bevosita va bilvosita aralashuvi jarayoni eksport va import hajmi va tarkibiga ta’sir ko’rsatish orqali ichki bandlilikni ta’minlash, iqtisodiy o’sishga erishish, makroiqtisodiy barqarorlikni ta’minlash, to’lov balansini yaxshilash hamda valyuta kursini tartibga solish maqsadlarini ko’zda tutadi. davlat tomonidan amalga oshiriladigan bunday tadbirlar savdo siyosati deb yuritiladi. savdo siyosati – byudjet-soliq siyosatining tashqi savdo hajmlarini soliqlar, subsidiyalar, valyuta nazorati va import yoki eksportni to’g’ridan-to’g’ri cheklashlar orqali tartibga solishni o’z ichiga olgan nisbatan mustaqil yo’nalishidir. tashqi savdoni cheklash borasida olib borilayotgan har qanday chora-tadbirlar qisqa muddatli samara beradi. uzoq davrda esa, faqat …

2 / 14

g’aznasini to’ldirishga yo’naltirilgan bo’lsa, ba’zilari umuman importni cheklashga va yana boshqasi esa eksportni cheklashga yoki rag’batlantirishga yo’naltirilgan. amaliyotda tashqi savdoni tartibga solishning ta’rif va nota’rif usullaridan foydalaniladi. ta’rif usullariga import va eksport bojlarini joriy qilish kirsa, nota’rif usullariga eksporterlar va ishlab chiqaruvchilarga subsidiyalar berish, kvotalash, litsenziyalash kabilar kiradi. bojxona bojlari avvalo import bojlari va eksport bojlariga ajraladi. import bojlari davlat byudjetini to’ldirish maqsadida va ichki bozorlarga tushadigan chet el tovarlari oqimini tartibga solish uchun belgilanadi. eksport bojlari mamlakat ichida talab ko’p bo’lgan mahsulotlar taqchilligining oldini olish maqsadida belgilanadi. boj olinadigan mahsulotlar, boj olinmaydigan mahsulotlar, olib kelish va olib ketish taqiqlangan mahsulotlar, shuningdek, bojxona bojlari stavkasi, ya’ni, ularning tartibga solingan ro’yxati bojxona tariflari deb ataladi. bojxona tariflarini ishlab chiqarish, tabiiy farqlar (hayvonot va o’simlik dunyosi), qayta ishlash darajasiga (xom ashyo, yarim tayyor mahsulotlar, tayyor buyumlar) ko’ra, taqsimlangan mahsulotlar ro’yxatini o’z ichiga olgan mahsulot sarxillovchilar (klassifikatorlari) asosida qurilgan. 16.2. importga ta’riflar va …

3 / 14

qadar ichki ishlab chiqarish hajmi s1, ichki talab hajmi esa d1 teng bo’lgan. talab va taklif o’rtasidagi farq (d1-s1) import hisobiga qoplangan. mamlakat iqtisodiyoti yopiq bo’lganida baholar darajasi re ga teng, talab va taklif muvozanati esa ye nuqtada o’rnatilgan bo’lar edi. mamlakat iqtisodiyoti ochiq bo’lgani va importga cheklovlar yo’qligi tufayli milliy bozordagi narxlar jahon bozori narxlari rw bilan bir xil. importga tarif joriy qilinishi natijasida ichki baholar rw dan rd ga qadar ko’tariladi. natijada: import qilinadigan tovarning ichki bahosi = jahon bozoridagi bahosi +(jahon bozoridagi bahosi x tarif stavkasi). rd = rw+( rw× tarif stavkasi) p sd pd ichki narx (tarif bilan birga) pw a b c d jaxon bozori narxi dd tariflar joriy kilingandan keyingi import s1 s2 d2 d1 q tariflar joriy kilingunga kadar bulgan import 16.1.-chizma. import tariflari kiritilishi natijalari oqibatda ite’molchilar ma’lum bir yo’qotishlarga duch keladilar. bu yo’qotishlar grafikda a,b,c,d sohalar bilan ko’rsatilgan. baholarning ko’tarilishi ilgari …

4 / 14

shadi. ya’ni, bu sohadagi iste’molchilarning yo’qotishi davlatning foyda ko’rishi bilan qoplanadi. tarif kiritilishi oqibatida iste’molchilar talabi arzon import tovaridan qimmat ichki tovarga yo’naltiriladi. iste’molchilarning o’sgan to’lovlari yuqori chegaraviy xarajatga ega, raqobatbardosh bo’lmagan samarasiz ichki ishlab chiqarishni kengayishiga olib keladi. iste’molchilarning bu yo’qotish v sohasi bilan belgilangan bo’lib tarifning «ishlab chiqarish samarasi» deyiladi va hech kimning foydasi bilan qoplanmaydi. iste’molchilarning yo’qotishlari ishlab chiqaruvchilar foydasi davlat daromadi jamiyatning sof yo’qotishi a + b+ c + d -- a -- s = b + a demak, iste’molchilarning a sohadagi yo’qotishlari ishlab chiqaruvchilar foydasining o’sishi hisobiga qoplanadi. ayni damda iste’molchilar shu tarmoq korxonalari aksiyadorlari bo’lishsa, ular yo’qotishlarining bir qismi o’sgan dividentlar sifatida qaytadi. «s» sohada davlat olgan daromadini transfert to’lovlarini oshirish, soliqlarni pasaytirish, byudjet tashkilotlarida ishlovchilar ish haqini oshirishi ko’rinishida iste’molchilarga qaytarishi mumkin. ammo «b» q «d» sohalarda jamiyat sof yo’qotishga duch keladi. valyuta kursi o’zgarishi bu yo’qotishlarni bir oz qoplashi mumkin. masalan, 20% …

5 / 14

batan cheklanishi natijasida sof eksport o’sadi va joriy operatsiyalar bo’yicha to’lov balansi xolati yaxshilanadi; · milliy iqtisodiyotdagi yangi tarmoqlarni himoya qilish uchun zarur; · davlat byudjeti daromadlarini to’ldirish manbai bo’lib xizmat qiladi; · milliy ishlab chiqaruvchilarni demping ko’rinishidagi chet el raqobatidan himoya qiladi; · iqtisodiyot tuzilishini qayta qurishni boshqarish vositasi hisoblanadi va ular yordamida mamlakat iqtisodiyotidagi ilg’or siljishlar rag’batlantiriladi va h.k. milliy iqtisodiyotning tiklanishi sharoitida ko’pgina davlatlar o’z ishlab chiqaruvchilarini chet el raqobatidan himoya qilish maqsadida proteksionizm siyosatini qo’llaydilar. aks holda, mahalliy korxonalar «sinishi» jamiyatda ishsizlik xavfini tug’diradi. mamlakatlarda ta’rif mexanizmi orqali tashqi savdo siyosatini yuritish, birinchi navbatda ushbu mamlakatning asosiy tarmoqlari va yangi ishlab chiqarish sohalarining himoyalanganligiga ta’sir qiladi. o’zbekistonda avtomobilsozlik yangi va istiqbolli soha (tarmoq) hisoblanadi va tabiiyki, tarifli himoyaga muhtoj. tarmoqni tarifli himoyalanishining haqiqiy darajasini quyidagi misolda ko’rib chiqamiz. masalan, o’zbekistonda yangi mashinalar uchun import boji 40 foizni tashkil qilsin. ushbu mashinani ishlab chiqarish uchun zarur bo’ladigan …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tashqi savdo siyosati"

16. tashqi savdo siyosati reja 16.1. tashqi savdo siyosatining mohiyati va vositalari. 16.2. importga ta’riflar. importga tariflar kiritilishining iqtisodiy oqibatlari. 16.3. ishlab chiqaruvchilarga subsidiyalari va importni kvotalar orqali tartibga solish. 16.4. eksport subsidiyalari. eksport bojlari va eksportni ixtiyoriy cheklash. 16.5. o’zbekiston respublikasi tashqi savdo siyosatining xususiyatlari va uni takomillashtirish yo’nalishlari. 16.1. tashqi savdo siyosatining mohiyati va vositalari. biror mamlakatning tashqi iqtisodiy faoliyatga bevosita va bilvosita aralashuvi jarayoni eksport va import hajmi va tarkibiga ta’sir ko’rsatish orqali ichki bandlilikni ta’minlash, iqtisodiy o’sishga erishish, makroiqtisodiy barqarorlikni ta’minlash, to’lov balansini yaxshilash hamda valyuta kurs...

This file contains 14 pages in DOC format (1.0 MB). To download "tashqi savdo siyosati", click the Telegram button on the left.

Tags: tashqi savdo siyosati DOC 14 pages Free download Telegram