iqtisodiy o'sish modellari

DOC 15 pages 291.5 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 291.5 KB

File type DOC

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

15-mavzu. iqtisodiy o‘sish modellari reja: 1. iqtisodiy o’sish jarayonini ishlab chiqarish funktsiyalari yordamida tadqiq etish. 2. ishlab chiqarish funktsiyalarining xarakteristikalari. 3. talab va taklifning ekonometrik modellari. 4. makroiqtisodiy ekonometrik modellarning turlari va ularni iqtisodiy tahlilda qo’llanilishi. tayanch iboralar: iqtisodiy o’sish, ishlab chiqarish funktsiyalari, kobba-duglas funktsiyasi, talab va taklifning modellari, solou funktsiyasi 1. iqtisodiy o’sish jarayonini ishlab chiqarish funktsiyalari yordamida tadqiq etish ishlab chiqarish jarayoni kuzatilayotganda ko’rish mumkinki mahsulot ishlab chiqarishda xom-ashyo, ish kuchi, texnika vositalari, elektr energiyasi, asosiy fondlar va boshqa resurslar bevosita qatnashadi va mahsulot hajmiga ta’sir etadi. ishlab chiqarilgan mahsulot bilan unga sarflangan resurslar orasidagi bog’lanishni ishlab chiqarish funktsiyasi orqali ko’rsatish mumkin. umumiy holda ishlab chiqarish funktsiyasi quyidagi ko’rinishda ifodalanadi. y = f ( x1, x2,..., xm), bu erda y - ishlab chiqarilgan mahsulot miqdori; xi – resurslar sarfi. iqtisodiy jarayonlarni modellashtirishda asosiy bosqich – bu funktsiya va omillar o’rtasidagi aloqa shakllarini tanlashdir. bunga yoki tekshirmay mantiqiy fikrlarga …

2 / 15

i ko’rsatadi. empirik bog’liqlikdan nazariy funktsiyaga o’tish eng kichik kvadratlar usuli yordamida amalga oshiriladi. uning mohiyati shunday parametrlarni topishdan iboratdirki, unda funktsiyaning hisoblangan qiymatlari bilan uning haqiqiy qiymatlari o’rtasidagi farq kvadratlari yig’indisi eng minimal bo’lib, quyidagicha ifodalanadi: regressiya tenglamasi to’g’ri tanlangan bo’lsa, bog’liqlikning nazariy formasi o’rganilayotgan aloqa qonuniyatlarini juda aniq aks ettiradi. ishlab chiqarish funktsiyalari matematik tasvirlash tipiga ko’ra chiziqli, darajali, parabolik, ko’rsatkichli va hokazo bo’lishi mumkin. bu funktsiyalarning ba’zilarini ko’rib chiqamiz. 1. chiziqli funktsiya: bu funktsiya bir jinsli bo’lib, omil-dalillarning doimiy limitli samaraliligi bilan xarakterlidir. umuman iqtisodiyot uchun chiziqsiz aloqa ham xarakterli bo’lib, ma’lum doiralardagina chiziqli ko’rinishga keltiriladi. 2. darajali funktsiya: , bu erda u - ishlab chiqarilgan mahsulot; x - ishlab chiqarish resurslari sarfi; b - ishlab chiqarish samaradorligining o’zgarish ko’rsatkichi; a - erkin parametr. mazkur funktsiya qo’shimcha mahsulotning qo’shimcha xarajat birligiga nisbatan doim o’sib yoki kamayib borishini nazarda tutadi, biroq u qo’shimcha mahsulotning ayni bir vaqtda kamayishi …

3 / 15

ziqtirgan vaqtda qo’llanish nazarda tutiladi. uning formasi mahsulot chiqarishda ma’lum resurslar - mehnat, ishlab chiqarish fondi va tabiiy resurslarning ishtirokini shart qilib qo’yuvchi xususiyatlarni aks ettiradi. bu mazkur funktsiyaning xilma-xil iqtisodiy jarayonlarni bayon qilishda universal qo’llanilishini belgilaydi. 4.2. ishlab chiqarish funktsiyalarining xarakteristikalari ishlab chiqarish funktsiyasini o’rganishda ayrim ishlab chiqarish omillarining samaradorligini baholash, bir xil omillarning boshqa omillar o’rnini bosishi, texnika taraqqiyoti kabi muammolar paydo bo’ladi (bunda ko’p hollarda kobba-duglasa tipdagi ikki omilli modeldan foydalanish mumkin). bu erda k - ishlab chiqarish fondlarining hajmi; l - mehnat sarflari; - hisoblanadigan parametrlar. ishlab chiqarish funkiyasidagi omillarning samaradorligi funktsiyaning har bir o’zgaruvchi bo’yicha birinchi tartibli hosilasi funktsiyasi bilan aniqlanadi. xususiy hosila boshqa omilning miqdori o’zgarmas bo’lsa, omil uchun qo’shimcha mahsulotni ifodalaydi. binobarin, eng so’nggi samaradorlik ishlab chiqarish fondlari uchun , mehnat uchun esa quyidagicha bo’ladi: . eyler teoremasidan foydalangan holda yalpi mahsulotni omillar «ulushiga» ajratish mumkin; . va parametrlari asosiy ishlab chiqarish fondlari …

4 / 15

adorligiga ta’sir etmaydi. 2) arametrlar jami birdan katta bo’lsa, bu ishlab chiqarish hajmi bir omilning uning miqdoriga nisbatan yaratilgan eng so’nggi samaradorlikdan ortiq bo’lishini anglatadi. 3) arametrlar jami birdan kam bo’lsa, resurslar oshishi bilan ishlab chiqarish pasayib boruvchi tezlikda o’sib boradi. bir-birini o’rnini bosuvchi resursli ishlab chiqarish funktsiyalari. y=f(x) ishlab chiqarish funktsiyasida resurslar bir-birining o’rnini bosishi haqidagi taxmin mahsulot chiqarishning ayni bir hajmini resurslarning turli kombinatsiyalarida ham olish mumkin degan ma’noni anglatadi. resurslardan foydalanish samaradorligi o’rtacha hamda eng so’nggi samaradorlikdan iborat ikki asosiy ko’rsatkich bilan xarakterlanadi. resursning o’rtacha samaradorligi quyidagi funktsiyadir: . resursning eng so’nggi samaradorligi ishlab chiqarish funktsiyasining xususiy tarzida aniqlanadi: , miqdori birlik resurs sarfining cheksiz kichik orttirmasidagi miqdordir. biror ikki resurs k va lresurslarning eng so’nggi samaradorligining nisbati tarzida aniqlanadi: bir xil resurslarning ikkinchi resurslar o’rnini ekvivalent ravishda bosishida izokvanta bo’ylab grafik harakat muvofiq keladi. ekvivalent almashinuvning eng so’nggi normasi bir xil bo’lgan resurslar kombinatsiyasi fazoda izoklinallar …

5 / 15

icha elastikli barcha o’sish omillari uchun o’zgarmas qiymatga ega bo’lib tegishli regressiya koeffittsientlarga teng bo’ladi. boshqacha aytsak maxsulot hajmining qancha bo’lishidan qat’iy nazar i – turidagi o’sish omilining (ishlab chiqarish resursining) sarfini 1% ga ko’paytirish ishlab chiqiladigan mahsulot hajmining % ga ko’paytiradi. iqtisodiy o’sish tahlilida qo’llaniladigan ishlab chiqarish funktsiyalarining xususiyatlarini aniqlashda umumiy elastiklik a ning miqdori bilan belgilanuvchi regressiya koeffittsientlari yig’indisi muhim ahamiyatga ega bo’ladi. a = a1 + a2 + a3 +...+an agar iqtisodiy o’sishning barcha omillari k martga o’zgarsa ishlab chiqiladigan mahsulotning miqdori quyidagicha bo’ladi. bunda a=1, a(1 va a<1 qiymatlarini qabul qilish mumkin. agar a=1 bo’lsa, ishlab chiqarish sarfini k martaga ko’paytirish, ishlab chiqilgan mahsulotlar miqdorlarining ham k marta ko’payishiga sabab bo’ladi, demak, iqtisodiy o’sishning ham shuncha martaga o’sishiga olib keladi. agar a(1 bo’lsa, ishlab chiqarish sarfining k martaga ko’payishi ishlab chiqilgan mahsulot miqdorining k martadan ko’proq ko’payishiga sabab bo’ladi, iqtisodiy o’sishning k martadan ortiqroq ko’payishiga olib …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "iqtisodiy o'sish modellari"

15-mavzu. iqtisodiy o‘sish modellari reja: 1. iqtisodiy o’sish jarayonini ishlab chiqarish funktsiyalari yordamida tadqiq etish. 2. ishlab chiqarish funktsiyalarining xarakteristikalari. 3. talab va taklifning ekonometrik modellari. 4. makroiqtisodiy ekonometrik modellarning turlari va ularni iqtisodiy tahlilda qo’llanilishi. tayanch iboralar: iqtisodiy o’sish, ishlab chiqarish funktsiyalari, kobba-duglas funktsiyasi, talab va taklifning modellari, solou funktsiyasi 1. iqtisodiy o’sish jarayonini ishlab chiqarish funktsiyalari yordamida tadqiq etish ishlab chiqarish jarayoni kuzatilayotganda ko’rish mumkinki mahsulot ishlab chiqarishda xom-ashyo, ish kuchi, texnika vositalari, elektr energiyasi, asosiy fondlar va boshqa resurslar bevosita qatnashadi va mahsulot hajmiga ta’sir etadi. ishlab...

This file contains 15 pages in DOC format (291.5 KB). To download "iqtisodiy o'sish modellari", click the Telegram button on the left.

Tags: iqtisodiy o'sish modellari DOC 15 pages Free download Telegram