islom yunalish va mazhablari

DOC 11 pages 80.0 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 80.0 KB

File type DOC

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

9-mavzu. islom yunalish va mazhablari reja 1.islomda yunalishl va firqalarning vujudga kelishi. 2.fiqhiy mazhablarning paydo bulishi. 3.imom abu hanifa va hanafiylik mazhabi. 4.mazhabsizlik va uning oqibatlari tayanch tushunchalar: mazhab, oqim, firqa, hanafiylik, shofeiylik, molikiylik, hanbaliylik, fiqh, fatvo, mujtahid, sunniylik,tariqat. 1.islomda yunalishl va firqalarning vujudga kelishi. 632 yilda paygambar (alayhis-salom) vafotidan sung hokimiyat xalifalikka saylanganlar tomonidan boshqarildi. birinchi abu bakr, ikkinchi umar ibn xattob saylandi, sung usmon ibn affon va ali ibn abi tolib xalifa buldi. avvalgi ikki xalifa davrida xalifalikda ichki nizo va firqalanish bulmadi. usmon xalifaligi davrining sunggi yillarida ichki nizolar paydo bulib, xalifaga qarshiliklar kuchaydi. oxir-oqibat bir tuda odamlar hazrati usmonning uyiga bostirib kiradilar va uni uldiradilar. uning uldirilishi xalifalikda urushni keltirib chiqardi va ali ibn abi tolib xalifaligi davrida bunday nizolar yanada kuchaydi. shom voliysi muoviya xalifaga qarshi chiqib tezroq xalifa usmon qotillarini topib jazolash talabini quyadi. xalifa bu paytda avval ichki nizolarni tugatish bilan ishni boshlagan …

2 / 11

aga kelgan: imomat (davlatga rahbarlik) va aqidada. shuning uchun islomda firqalarga bulinish asosan diniy-siyosiy nuqtai nazardan kelib chiqqan deb qaraladi. birinchi xorijiylarning paydo bulishiga ham xalifa ali siyosatiga qushilmaslik, shialik esa, xalifalik ali va uning avlodlariga meros bulib qolishi kerak deb hisoblovchilar sabab buldi. shu urinda yana bir narsani alohida ta’kidlab utish zarurki, islomda firqalarga bulinish muhammad (alayhis-salom) hadislarida aytib utilgan. muhammad paygambar (alayhis-salom) aytadilar: «yahudiylar 71 firqaga bulindi, nasroniylar 72 firqaga bulindi, ummatim esa 73 firqaga bulinadi. ulardan bittasi najot topadi, qolgani duzax ahlidir», deganlarida, sahobiylar: «najot topadigan firqa qaysi?», deb suraganda paygambar (alayhis-salom): «men bilan sahobiylarim tutgan yuldagisi», deb javob beradilar» (imom termiziy rivoyati). hadisda aytilgan najot topuchi firqa «ahli sunna val jamoa» hisoblanadi. «ahli sunna val jamoa» sunniylik deb ham nomlanadi. buning uziga xos, boshqalardan ajralib turadigan jihatlari barcha sahobiylarni yaxshi kurish, kishini katta gunoh qilgan bulsa ham musulmon deb hisoblash, agar u vafot etsa, janoza uqish, …

3 / 11

unga qarshi kurashish zarurligini ta’kidlashlari bulgan. buning natijasida juda kuplab qonlar tukilgan. odamlarni kofirga chiqarish va ularga qarshi «jihod» qilish goyasini ishlab chiqib, terror amaliyotini boshlab bergan. bugungi kundagi ishid, boko haram va shunga uxshash boshqa terroristik tashkilotlarning uslublari aynan xorijiylik «an’ana»larining zamonaviy kurinishidir. ular uzlarini haqiqiy musulmon hisoblagan va siyosiy hamda goyaviy raqiblarga nisbatan murosasiz bulgan. horijiylarning ta’limotiga kura, xalifa jamoa tomonidan saylanadi va jamoaga buysunadi; har qanday taqvodor musulmon (hatto qul yoki qora tanli bulsa ham) xalifalikka saylanishi mumkin; agar xalifa jamoa manfaatlarini himoya qilmasa, vazifasidan bushatiladi va hatto qatl etiladi. horijiylar gunohi kabira qilganlarni kofirlikda ayblab, ularni uldirishgacha borib etganlar. hatto ba’zi sahobiylarni ham kofir deyishgan. bundan tashqari, «zolim» podshohga qulida qurol bilan qarshi chiqishni diniy vazifa deydilar. xorijiylik bilan bir vaqtda paydo bulgan yana bir oqim shialikdir. shialik «shiatu ali» (ali guruhi) nomidan bulib, aliparast oqim hisoblanadi. bu yunalish dastlab har qanday ixtilof va aqidaviy farqlardan …

4 / 11

n uz ta’limotlarini asoslaydilar. shuningdek, hadislardan faqat xalifa ali, uning avlodi va ba’zi sahobiylar tomonidan keltirilgan rivoyatlarni tan oldilar va shunday rivoyat-hadislardan iborat mustaqil tuplamlar tuzgan. sunniylikda e’tirof etilgan diniy aqidalardan farqlanib, shialikda tavhid, adl, nubuvvat, imomat, qiyomatdan iborat beshta aqidaga e’tiqod qilinadi. bulardan turt aqida – tavhid (allohning yagonaligini e’tirof etish), adl (adolat, allohning odilligi, ya’ni taqdir aqidasi), nubuvvat (paygambarlik), qiyomat yoki maod (oxirat kunining kelishi va ulganlarning tirilishi), asosan, sunniylik ta’limotiga mos tushadi. beshinchi aqida esa imomat (ali va uning avlodlaridan iborat un ikki imom hokimiyatini) esa, sunniylikka zid ekani bilan farq qiladi. shialik ichida ixtiloflar uyz berishi natijasida kup firqalar vujudga kelgan. bulardan zaydiylar, ja’fariylar va boshqalar. imomiylar va ismoiliylar shialikdagi ikki yirik oqim hisoblanadi. umuman olganda, islom tarixida vujudga kelgan adashgan firqalarning uzlari ham bir necha guruhlarga bulinib ketganlar. shuni alohida ta’kidlab utish lozimki, hozirgi kunda paydo bulayotgan islom nomidan ish kurayotgan turli adashgan oqimlar tarixda …

5 / 11

ahli sunna val jamoa» nomini oldi. paygambar (alayhis-salom) davrida biror masala uyzasidan savol paydo bulsa, odamlar darhol shu holatni paygambarga etkazib, uzlariga aniq javob olganlar. shuning uchun bu davrda ixtiloflar bulmagan. sahobiylar ham biror ixtilofli masalalarga duch kelganlarida ishni maslahat bilan hal qilingan. ammo sahobiylar davri tugab borishi natijasida musulmonlar orasida turli ixtiloflar kupaydi. viii asrga kelib musulmonlar orasida shariatning turli masalalarni mustaqil echib bera oladigan olimlar paydo bula boshladi. ular turli fiqhiy masalalarni hal qilishda qur’on oyatlari va hadislarni sharhlab, shu bilan birga sahobiylarning qilgan ishlarini urganib, ushalar asosida hukmlar chiqarib berdilar. ushbu faqih olimlar atrofida shogirdlari kupayib, ularning qarashlarini yozib, ommalashtirdilar. buning natijasida fiqhiy mazhablar paydo buldi. «shariat» suzi arab tilida ikki ma’noda qullaniladi: «suvga olib boradigan yul» va «tugri yul». masalan: «sungra (ey, muhammad!), biz sizni (diniy) ishdan iborat shariat uzra (barqaror) qildik...» (josiya, 18), oyatida shariat suzi «tugri yul» ma’nosida kelgan. shariat – islom huquqiga kura, …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "islom yunalish va mazhablari"

9-mavzu. islom yunalish va mazhablari reja 1.islomda yunalishl va firqalarning vujudga kelishi. 2.fiqhiy mazhablarning paydo bulishi. 3.imom abu hanifa va hanafiylik mazhabi. 4.mazhabsizlik va uning oqibatlari tayanch tushunchalar: mazhab, oqim, firqa, hanafiylik, shofeiylik, molikiylik, hanbaliylik, fiqh, fatvo, mujtahid, sunniylik,tariqat. 1.islomda yunalishl va firqalarning vujudga kelishi. 632 yilda paygambar (alayhis-salom) vafotidan sung hokimiyat xalifalikka saylanganlar tomonidan boshqarildi. birinchi abu bakr, ikkinchi umar ibn xattob saylandi, sung usmon ibn affon va ali ibn abi tolib xalifa buldi. avvalgi ikki xalifa davrida xalifalikda ichki nizo va firqalanish bulmadi. usmon xalifaligi davrining sunggi yillarida ichki nizolar paydo bulib, xalifaga qarshiliklar kuchaydi. oxir-o...

This file contains 11 pages in DOC format (80.0 KB). To download "islom yunalish va mazhablari", click the Telegram button on the left.

Tags: islom yunalish va mazhablari DOC 11 pages Free download Telegram