ta’lim mazmuni

DOC 5 pages 80.0 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 80.0 KB

File type DOC

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

ta’lim mazmuni tayanch tushunchalar: ta’lim mazmuni, kompetentsiya, davlat ta’lim standarti, o’quv reja, o’quv dasturi, malaka talablari, o’quv-metodik majmua. ta’lim mazmuni tushunchasi. ta’lim mazmuni deganda o’quvchilarning egallashi lozim bo’lgan bilim, ko’nikma, malaka va kompetentsiyalarning aniq belgilangan hajmi va ko’lami tushiniladi. ta’lim mazmuni takomillashib borish tavsifiga ega bo’lib, uni aniqlovchi asosiy omillarga quyidagilarni kiritish mumkin: 1) jamiyatda fan, texnika va madaniyatning rivojlanganlik darajasi; 2) jamiyat tomonidan qo’yiladigan ijtimoiy buyurtma; 3) ta’limninq maqsad va vazifalari; 4) innovatsion rivojlanish darajasi; 5) axborotlarning hajmi va ko’lami; 6) o’quvchilarning yosh xususiyatlari. zamonaviy sharoitda fan va texnika rivoji ta’lim va uning natijalariga qo’yiladigan talablarni tubdan o’zgartirishni talab etmoqda va ana shu asosdan kelib chiqqan holda ta’lim mazmunini modernizatsiyalashni davrning o’zi pedagoglarning oldiga muhim vazifa qilib qo’ymoqda. hozirgi vaqtgacha ta’lim mazmunini loyihalash tizimli-faoliyatli yondashuvga asoslangan bo’lsa, umumiy o’rta ta’lim maktablarining maqsadini o’quvchilarning bilim, ko’nikma va malakalarni o’zlashtirish tarzidan o’z-o’zini rivojlantirishga qaratilgan kompetensiyalarni kompetentli-faoliyatli yondashuvga asoslanishdan kelib chiqqan holda …

2 / 5

lanmoqda. aniqrog’i, o’quvchi real hayotdan uzoqlashib qolgandek, uning oldiga faqat ilgaridan to’plangan axborotlarnigina o’zlashtirish maqsadi qo’yilgandek tuyuladi. ta’limning maqsadini bunday tarzda belgilash o’quvchining faolligini cheklab qo’yadi, oqibatda uning ham shaxsiy, ham ijtimoiy jihatdan anglangan ma’nosi yo’qoladi. bunday muammoli vaziyatdan chiqishning yagona yo’li umumiy o’rta ta’limda yangicha, ya’ni kompetent yondashuvni joriy etishdir. albatta, umumiy o’rta ta’lim tizimiga kompetent yondashuvni joriy etish, eng avvalo, uni ilmiy jihatdan har tomonlama chuqur o’rganishni taqozo etadi. garchi umumiy o’rta ta’lim uchun kompetent yondashuvni fenomen sifatida talqin etish mumkin bo’lsada, u pedagogika fanida chuqur anglab yetilganligi va o’z o’rniga ega ekanligini alohida ta’kidlab o’tish lozim. ayniqsa, so’nggi vaqtlarda ta’limga doir muammolarni tahlil etishda «kompetensiya», «kompetentlik», «tayanch kompetensiyalar» kabi atamalardan keng foydanilmoqda. pedagogik hamjamiyatda kompetensiya va kompetentlik, ulardan qaysi biri tanyach (universal) hisoblanishi, ularni shakllantirish va baholash usullarini aniqlash jarayoni jadallik bilan bormoqda, mazkur tushunchalarni aniqlashtirish bo’yicha qizg’in munozaralar davom etmoqda. kompetent yondashuv o’quvchidan alohida-alohida bilim va …

3 / 5

viy uch elementi (triada) – «bilim – ko’nikma – malaka»ni oltita birlik (sikstet) – «bilim – ko’nikma – malaka – amaliy faoliyat tajribasi – kompetensiya – kompetentlik» tarzida tahlil etilishi talab etiladi. umumiy o’rta ta’limda kompetent yondashuvni tatbiq etish haqida gap ketganda, kasbiy ta’limdan farqli ravishda «umumta’limiy kompetensiya» tushunchasini ta’lim amaliyotiga tatbiq etish maqsadga muvofiqdir. chunki umumta’lim maktabi o’quvchisi hali ma’lum bir kompetensiyani o’zida to’liq aks ettira olmasa ham, uning ayrim komponentlarini amalga oshirishga qodirdir. umumta’limiy kompetensiya shaxsiy va ijtimoiy ahamiyatli produktiv faoliyatni amalga oshirish zarur bo’lgan real voqelikning aniq belgilangan ob’yektlariga munosabatini taqozo etuvchi o’quvchining semantik (ma’no-mazmun) yo’nalganligi, bilim, ko’nikma va malakalari hamda faoliyat tajribalari majmuida aks etuvchi ta’limiy tayyorgarlikka qo’yiladigan talabdir. o’quvchi uchun kompetensiya – bu uning kelajak obrazi, o’zlashtirish uchun aniq mo’ljal (orientir). biroq maktab ta’limi davrida o’quvchida «yuksak» kompetensiyalarning ayrim elementlari shakllanadi, nafaqat u kelgusi faoliyatga tayyorgarlik, balki hozirgi bosqichda muvaffaqiyatli ijtimoiylashuv uchun mazkur kompetensiyalarni umumta’limiy …

4 / 5

rivojlanishi talablariga mos bo’lishi tamoyili. bu tamoyil ta’lim mazmuniga an’anaviy bo’lgan bilim, ko’nikma va malakalar bilan birga jamiyatning rivojlanganligi, ilmiy bilim, madaniy hayot darajasi va shaxsning rivojlanish imkoniyatlarini aks ettiruvchi fanlarni kiritishni talab etadi. ta’lim mazmunining tashkiliy-jarayon bilan aloqadorlik tamoyili. bu tamoyil ta’lim mazmunini tanlashda bir tomonlama yondashishni rad etadi. u aniq bir o’quv jarayonini amalga oshirish bilan bog’liq tashkiliy shart-sharoitni hisobga olishni ko’zda tutadi. bu umumiy o’rta ta’lim mazmunini loyihalashtirish jarayonida taqdim etish va o’zlashtirish tamoyillari, texnologiyasi, darajasi va u bilan bog’liq xatti-harakatlarni hisobga olish kerakligini anglatadi. ta’lim mazmunining yaxlit strukturaga aloqadorlik tamoyili. bu tamoyil ta’lim tizimining turli bosqichlarida nazariy bilimlarning berilishi, o’quv fani, o’quv materiali, pedagogik faoliyat, o’quvchi shaxsi kabi komponentlarining o’zaro mosligini ko’zda tutadi. ta’lim mazmunini insonparvarlashtirish tamoyili. bu tamoyil birinchi navbatda o’quvchilarning umuminsoniy va milliy madaniyatni faol ijodiy va amaliy o’zlashtirishlari uchun shart-sharoitlar yaratish bilan bog’liqdir. buning uchun insonparvar g’oyalar umumiy ta’lim mazmuniga singdirilishi kerak. bu …

5 / 5

bo’lishini anglatadi, bunda birinchi navbatda har bir yangi bilim avvalgisiga tayanadi va undan kelib chiqadi. ta’limning mazmuni muntazamligi tamoyili. ushbu tamoyil o’rganilayotgan bilimlar va shakllantirilayotgan malakalar va kompetentsiyalarni yagona tizimdagi o’rni, umumiy o’rta ta’lim, barcha o’quv kurslari va yaxlit mazmunning bir-biriga hamda umuminsoniy, milliy madaniyat tizimi aloqadorlikda ko’rib chiqishni ko’zda tutadi. ta’lim mazmunining o’quvchilar yosh xususiyatlariga mosligi tamoyili. mazkur tamoyil ta’lim mazmunini loyihalashda o’quvchilarning yosh xususiyatlari va tayyorgarlik darajasini hizobga olishni ko’zda tutadi. ma’lum bir yosh davriga mos bilim, ko’nikma, malaka va kompetentsiyalar tizimi ta’lim mazmunida aks ettiriladi. ta’lim mazmunini loyihalashtirishda quyidagi mezonlarga asoslaniladi: ta’lim mazmunini mustaqil fikr yuritish va axborot iste’moli madaniyatini shakllantirish ehtiyojiga muvofiq loyihalashtirish; ta’lim mazmunining aniq ilmiy va amaliy ahamiyat kasb etishi; ta’lim mazmunining murakkablik darajasini hisobga olish, o’quvchilar imkoniyatlarining mavjud o’quv dasturlariga mosligi; ta’lim hajmining uni o’rganishga ajratiladigan vaqtga mosligi; ta’lim muassasalari moddiy-texnik bazasining zamonaviy talablarga javob berishi; ta’lim mazmunini loyihalashda ilg’or xorijiy tajribalarni hisobga …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ta’lim mazmuni"

ta’lim mazmuni tayanch tushunchalar: ta’lim mazmuni, kompetentsiya, davlat ta’lim standarti, o’quv reja, o’quv dasturi, malaka talablari, o’quv-metodik majmua. ta’lim mazmuni tushunchasi. ta’lim mazmuni deganda o’quvchilarning egallashi lozim bo’lgan bilim, ko’nikma, malaka va kompetentsiyalarning aniq belgilangan hajmi va ko’lami tushiniladi. ta’lim mazmuni takomillashib borish tavsifiga ega bo’lib, uni aniqlovchi asosiy omillarga quyidagilarni kiritish mumkin: 1) jamiyatda fan, texnika va madaniyatning rivojlanganlik darajasi; 2) jamiyat tomonidan qo’yiladigan ijtimoiy buyurtma; 3) ta’limninq maqsad va vazifalari; 4) innovatsion rivojlanish darajasi; 5) axborotlarning hajmi va ko’lami; 6) o’quvchilarning yosh xususiyatlari. zamonaviy sharoitda fan va texnika rivoji ta’lim va uning natija...

This file contains 5 pages in DOC format (80.0 KB). To download "ta’lim mazmuni", click the Telegram button on the left.

Tags: ta’lim mazmuni DOC 5 pages Free download Telegram