mulkchilik shakllari va mulkchilik munosabatlari

DOC 43 pages 500.5 KB Free download

43 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 500.5 KB

File type DOC

Pages 43

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 43

5-mavzu: mulkchilik shakllari va mulkchilik munosabatlari 2.4.1. mulkchilik munosabatlarining iqtisodiy mazmuni va turlari mulkchilik munosabatlari har qanday jamiyat iqtisodiy tizimining asosiy munosabatlaridan birini tashkil qilib, insoniyat taraqqiyotining mahsuli hisoblanadi. mulkchilik munosabatlari moddiy va ma’naviy ne’matlarni ishlab chiqarish hamda jamiyat boyliklarini o‘zlashtirish jarayonlarida vujudga keladi. shunday ekan, mulkchilik munosabatlari - bu mulkka egalik qilish, foydalanish, tasarruf etish va o‘zlashtirish jarayonlarida vujudga keladigan iqtisodiy munosabatlardir. mulkka egalik qilish mulkning egasi qo‘lida saqlanib turishini bildiradi vayaratilgan moddiy boyliklami o‘zlashtirishning ijtimoiy shaklini ifodalaydi. ayrim hollarda mulkka egalik qilish uning egasi ixtiyorida saqlangan holda, undan amalda foydalanish esa boshqalar qo‘lida bo‘ladi. bunga ijaraga berilgan mol-mulkni misol qilib keltirish mumkin. mulkdan foydalanish - bu mol-mulkning iqtisodiy faoliyatda ishlatilishi yoki ijtimoiy hayotda qo‘llanilishidir. mol-mulkni o‘zlashtirish yuz berganda u daromad olish uchun yoki shaxsiy ehtiyojni qondirish uchun ishlatilishini bildiradi. mulkni tasarruf etish - bu mol-mulk taqdirining mustaqil hal qilinishidir. u mol-mulkni sotish, meros qoldirish, hadya qilish, ijaraga berish …

2 / 43

shlab chiqaruvchilarning ishlab chiqarish vositalari bilan qo‘shilishi turli darajada va turli shakllarda amalga oshiriladi. shunga mos ravishda mulk sub’ektlari vujudga keladi. mulk sub’ekti jamiyatda ma’lum ijtimoiy-iqtisodiy mavqega ega bo‘lgan, mulk ob’ektini o‘zlashtirishda qatnashuvchilar, mulkiy munosabatlar ishtirokchilari bo‘lib, ular jamoa, sinf, tabaqa yoki boshqa ijtimoiy guruhlarga birlashgan bo‘ladi. ayrim kishilar, oilalar va davlat ham mulkchilik sub’ekti sifatida maydonga chiqishi mumkin. davlat mulki - egalik qilish, foydalanish va tasarruf qilish davlat ixtiyorida bo‘lgan mulk ob’ektlaridan iborat. davlat mulki asosan ikki yo‘l bilan hosil bo‘ladi: 1) xususiy mol-mulkning milliylashtirilib, davlat ixtiyoriga o‘tkazilishi; 2) davlat mablag‘lari hisobidan korxonalar qurish, davlatga qarashli korxona va tashkilotlarda investitsiyalarni amalga oshirish. mulkchilik shakllari 127 'mcconnell, brue. economics: principles, problems and policies. 20th edition. america, new york: mcgraw-hill, 2014. page65 mulkchilik shakllarining tasniflanishi aralash mulk - turli mulk shakllari sintezidan tashkil topib, shunga muvofiq tarzda o’zlashtiriluvchi vosita va ne'matlar yakka tartibdagi xususiy mulk - alohida olingan mulkdor tomonidan o’zlashtiriluvchi …

3 / 43

operativlaming, ijara va jamoa korxonalarining, aksiyadorlar jamiyatlari, xo‘jalik jamiyatlari va shirkatlarining, jamoa tashkilotlari va diniy tashkilotlar-ning mulki kiradi. shaxsiy mulk - bu fuqarolar mulki bo‘lib, ularning oilaviy faoliyat yuritishida shaxsiy yoki oilaviy ehtiyojini qondirishiga xizmat qiladi. bu mulk shakli asosan shaxsning yoki uning oila a’zolarining mehnati va undan kelgan daromadlari asosida ko‘payadi va rivoj topadi. fuqaroning shaxsiy mulki asosan, ularning ijtimoiy ishlab chiqarishda ishtirokidan, o‘z xo‘jaligini yuritishdan tushgan mehnat daromadlari hisobiga vujudga keladi va ko‘payadi. bozor iqtisodiyoti sharoitida shaxsiy mulk aksiyadan olinadigan dividend, bank foizlari, xususiy sohibkorlik daromadi kabi yangi manbalarga ham asoslanadi. shaxsiy mulk ob’yektlari - bu turar joylar, bog‘-hovli va uylar, transport vositalari, pul jamg‘armalari, uy-ro‘zg‘or va shaxsiy iste’mol buyumlari, yakka tartibda va boshqa xo‘jalik faoliyati uchun kerakli ishlab chiqarish vositalari, ularda hosil qilingan mahsulot va boshqalar bo‘lishi mumkin. «o‘zbekiston respublikasida mulkchilik to‘g‘risida»gi qonunda ko‘rsatilganidek, savdo, umumiy ovqatlanish, maishiy xizmat sohasidagi, iqtisodiyotning boshqa tarmoqlaridagi kichik korxonalar fuqaro va …

4 / 43

uqlari investitsiya, innovatsiya, ayriboshlash, mulkni o’zida saqlab qolish va iqtisodiy yuksalishlarga turtki bo’ladi. hukumat yordamisiz alohida tartibdagi tadbirkorlar yer va resurslardan hech qanday foyda ko’rolmas edi. mulk huquqlari ko’lamini tovar markalari, mualliflik huquqlari va patentlar olish kabi masalalar ham tashkil etadi. yakka tartibdagi insonlarni huquqlarini hukumat tomonidan bunday himoyalanishi juda ko’p turli faoliyat turlari bilan hadikmay harakatlanishini ta’minlaydi. buning ustiga, muldorlik huquqlari ayriboshlashni yengillashtiradi. aytaylik, avtomobilning hujjatlari yoki biror firma bilan tuziladigan rasmiy shartnoma uning huquq doirada harakatlanayotganini ko’rsatadi. shunigdek, mulkka aloqador huquqlar o’z mulkini qiymatini oshirish yoki saqlab qolish uchun uni takomillashtirishga yoki saqlab qolishga rag’batlantiradi. xulosa qilib aytadigan bo’lsak, mulkdorlik huquqlari insonlarga tovar ishlab chiqarish va xizmatlarni himoya qilish va saqlab qolish uchun ketkazgan vaqt va resurslardan ularni ishlab chiqarishda foydalanishga yordam beradi. ishlab chiqaruvchi korxonalarning uchta asosiy qonuniy shakllari mavjud:128 yagona boshqaruvga asoslangan mulkdorlik-ka bir inson egalik qiluvchi va boshqaruvchi korxona kiradi. odatda, mulkdor butun ishlab chiqarish …

5 / 43

lab chiqarishni boshqa turlari bajaradigan vazifalarni bajaradi. korporatsiya yakka tartibdagi aksionerlardan farq qiladi. ko’p korporatsiyalar yollanma boshqaruvchilar tomonidan boshqariladi.129 biznes korxonalarining korporativ boshqariluv shakli ko’pgina afzal-liklarga ega bo’lib, ularni aqshdagi eng katta foyda ko’ruvchi va savdo faoliyatlarini amalga oshiruvchi qilib shakllantirgan. korporatsiya o’z imkoniyatlari va ishlab chiqarish ko’lamlarini kengaytirishni moliyalashtirish uchun pul-mablag’larini yig’adigan biznes tashkiloti turning eng samarali turi hisoblanadi. korporatsiya aksiya va obligatsiyalarni sotish orqali yagona moliyalashtirish metodlariga ega bo’lib, bu uni ko’p kishilarning moliyaviy resurslarini bir maqsadga yo’naltirishga imkoniyat beradi. oddiy aksiya korporatsiya egaliligida baham ko’rishni ifoda etadi. akiya sotib olgan inson korporatsiyaning mutasaddi laviozimli ishchisini saylash va dividendlar bo’lishib olishga huquqli insondir. agar siz out tell korporatsiyasini 100000 ta aksiyadan 1000 tasini sotib olsangiz, kompaniya daromadlarining 1 foiziga ega bo’lasiz,bu esa sizga direktorlar komiteti tomonidan belgilangan dividendlarni 1 foizini olishga va kompaniyani yuqori lavozimli kishilarini saylash ovozlarini 1 foiziga ega bo’lasiz. 128mcconnell, brue. economics: principles, problems and …

Want to read more?

Download all 43 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mulkchilik shakllari va mulkchilik munosabatlari"

5-mavzu: mulkchilik shakllari va mulkchilik munosabatlari 2.4.1. mulkchilik munosabatlarining iqtisodiy mazmuni va turlari mulkchilik munosabatlari har qanday jamiyat iqtisodiy tizimining asosiy munosabatlaridan birini tashkil qilib, insoniyat taraqqiyotining mahsuli hisoblanadi. mulkchilik munosabatlari moddiy va ma’naviy ne’matlarni ishlab chiqarish hamda jamiyat boyliklarini o‘zlashtirish jarayonlarida vujudga keladi. shunday ekan, mulkchilik munosabatlari - bu mulkka egalik qilish, foydalanish, tasarruf etish va o‘zlashtirish jarayonlarida vujudga keladigan iqtisodiy munosabatlardir. mulkka egalik qilish mulkning egasi qo‘lida saqlanib turishini bildiradi vayaratilgan moddiy boyliklami o‘zlashtirishning ijtimoiy shaklini ifodalaydi. ayrim hollarda mulkka egalik qilish uning egasi ixtiy...

This file contains 43 pages in DOC format (500.5 KB). To download "mulkchilik shakllari va mulkchilik munosabatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: mulkchilik shakllari va mulkchi… DOC 43 pages Free download Telegram