obraz yaratish yo’llari va turlari

DOC 12 pages 72.5 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 72.5 KB

File type DOC

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

1452008572_63008.doc obraz yaratish yo’llari va turlari reja: 1. obraz yaratish yo’llari: jamlash va prototip 2. obrazlarning turlari 3. hayot va obraz o’rtasidagi me’yor 4. personaj. qahramon tayanch tushunchalar: obraz yaratishning jamlash va prototip yo’llari. realistik obraz. romantik obraz. epik obraz. lirik obraz. dramatik obraz. xayoliy - fantastik obraz. afsonaviy obraz. mifologik obraz. majoziy obraz. kinoyaviy obraz. satirik obraz. yumoristik obraz. ijobiy obraz. salbiy obraz. tarixiy obraz. zamonaviy obraz. bosh obraz. yordamchi obraz. personaj. qahramon. adabiyotshunoslik ilmining kuzatishlariga ko’ra obraz yaratishning ikki yo’li mavjud: 1. jamlash yo’li bilan obraz yaratish. bu haqda n.g.chernishevskiy “san’atning voqyelikka estetik munosabatlari” asarida shunday yozadi: yozuvchi “ko’pgina individual shaxslarni kuzatadi; bularning hyech qaysi tip bo’lib xizmat qila olmaydi; lekin u har biridan umumiy tipik xususiyatlarini aniqlaydi; barcha tasodifiy xislatlarni chiqarib tashlab har xil kishilarga xos bo’lgan xususiyatlarni badiiy bir butunlikka birlashtirish yo’li bilan xarakter yaratadi.”1 yozuvchi hayotda ko’rgan, bilgan kishilarining xarakterli xislatlarini miya sandig’iga joylab qo’yaveradi. …

2 / 12

“agar badiiy obrazni jonli organizm deb faraz qilinadigan bo’lsa-prototip shu organizmning skeleti, badiiy to’qima-uning eti, estetik ideal esa qoni-joni. tirik organizmning etini skeletidan, skeletini qoni-jonidan ajratib bo’lmaganidek, badiiy obraz “organizmi”dagi prototip badiiy to’qimadan, badiiy to’qimani estetik idealdan uzib olib bo’lmaydi. ular bir-birlariga payvandlashib, qo’shilib-chatishib ketadi” (t.boboyev, 53-bet). “zaynab va omon”dagi zaynab, “o’tgan kunlar”dagi musulmonqul cho’loq, “navoiy” romanidagi alisher navoiy, “yulduzli tunlar”dagi bobur kabi qator obrazlar ana shu yo’nalishning ixtirolaridir. jamlash va prototip asosida yaratilgan obrazlarning jamini adabiyotshunoslik fani shartli ravishda turlarga bo’lib o’rganadi. “odamlar daryodek gap: hammasining suvi bir xil, hamma joyda o’sha suv, lekin daryo goh keng bo’ladi, goh tor, goh tez oqadi, goh sekin, suvi goh tiniq bo’ladi, goh loyqa, goh sovuq, goh iliq bo’ladi. odamlar ham shunday...” (l.tolstoy). shu sabab badiiy obrazlar judayam rang-barang, turfa xildir. ijodiy metod taqozosiga ko’ra obrazlar romantik va realistik bo’ladi. romantik obrazlarda yozuvchi turmush haqidagi orzu va umidlarini tasvirlaydi. bunday obrazlar, garchi …

3 / 12

as keladi. ishq yo’lida bir daqiqa ham orom olmaydi, boshqalar manfaatini o’z manfaatidan ustun qo’yadi va shu buyuk xislati bilan insoniyatga doimo o’rnakdir. darvoqye, u “agar birovning oyog’iga kishi bilmas bir tikon kirgan bo’lsa, u bu tikonni kiprigi bilan olib tashlashga tayyor” (a.navoiy. “farhod va shirin”, t., 1975, 159-bet) insondir. “bir bechora zaif qiynalib bir oh cheksa, bu unga achinib yuz ming oh tortuvchi”(159-bet) hamdarddir. u “o’z sevgisining otini tilga olib, sevgilisining otini aytgan holda jon beradi”(214-bet)... xarakter xususiyatlari, faoliyati hayotdagi real odamlarga mos keladigan tarzda umumlashtirib va aniqlashtirib, tipik sharoitda haqqoniylashtirib yaratiladigan obrazlarga realistik obrazlar deyiladi. bunday obrazlarda ro’y - rostlik, chinlik yorqin ifodasini topadi. otabek, o’zbekoyim, zaynab, kumush, yusufbek xoji, mirzakarim qutidor, oftoboyim...jannat kampir (“o’tgan kunlar”)-o’zbek romanchiligida yaratilgan birinchi va hamon hayotiyliklari bilan maftun etuvchi realistik obrazlardir. adabiy tur va janrlar, uslub va tasviriy vositalarga ko’ra obrazlar quyidagicha bo’ladilar: 1. epik obrazlarda hayot voqea - hodisalari keng va …

4 / 12

tik obrazlar deb yuritiladi. 4. hayoliy-fantastik obrazlar – haddan tashqari bo’rttirilgan, ilohiylashtirilgan, mo’jizaviy xarakterga ega bo’lgan qiyofalardir. xalq og’zaki ijodi (doston, ertak) dagi uchar gilam, ur to’qmoq, dev, ajina, jin obrazlari va fantastik janrdagi (hojiakbar islom shayxning “tutash olamlar” mistik-fantastik romanidagi) nazira, nargiza, nafisa, g’avsul a’zam, hazrat shayhontohur, iblis obrazlari – kishilarning tasavvurlarini kengaytiradigan, ruhiyat dunyo sirlari bilan oshna etadigan timsollardir. 5. afsonaviy obrazlar – butunlay xayolning mevasidir, ular bitmas - tuganmas qudratga, yuksak fazilatlarga, mo’jizaga ega bo’ladilar. alpomish (“alpomish”), go’ro’g’li (“chambil qamali”), avazxon (“malikai ayyor”), ram (“ramayana”), yudhishthira, bhimasena, arjuna (“mohabhorat”) – ana shunday qahramonlardir. 6.mifologik obrazlar – afsona asosida yaratilgan asotiriy qahramonlar (antey, prometey, qayumars, jamshid kabilar)dir. mifologiyaga ko’ra, gaya martan (kayumrs) yer yuzida paydo bo’lgan birinchi odam bo’lib, axura mazda (xurmuz) tomonidan yaratilgan va ikki vujuddan: ho’kizdan va odamdan tashkil topgan ekan. insoniyatning ashaddiy dushmani bo’lgan axriman kayumarsni o’ldiradi. kayumars jasadining ho’kiz qismidan 55 xil don, 12 …

5 / 12

pishgan tutga” o’xshatmoqda. “hut” - shamsiya yil hisobidagi o’n ikkinchi (21 fevraldan – 21 martgacha), yomg’ir mo’l yog’adigan oyning obrazi bo’lsa, “g’arq pishgan tut” - yigirma uch yoshlik yetilgan yigitning ramzidir. yigitlik davrida goh yaxshi, goh yomon (goh o’ziga kelib, goh behush) umrguzaronlik qilar ekan, u allohdan rahmdillikni so’raydi, uvol ketmaslikni iltijo qiladi. 8. kinoyaviy (allegorik) obrazlar – hayvonlar, hashoratlar – turli jonivorlar insoniylashtiriladi, ayrim odamlarning fe’l-atvoridagi kamchilik, illatlar achchiq kulgu, yengil hazil bilan fosh qilinadi. o’git va nasihatlar beriladi. “zarbulmasal” (gulxaniy)dagi toshbaqa, chayon, maymun, tuya, bo’taloq kabilar allegorik obrazlarning yorqin misoli bo’la oladi. ushbu poetik asardagi sichqonlar (o’tkir rashid – “qo’ng’iroq”) ham – kinoyaviy obrazlarning barcha xususiyatlarini o’zida jamg’aradi: sichqonlar yig’ilishdi qoldirmayin iz, mushukvoydan yashirinib qildilar majlis. dedi rais: -majlisda masala bitta, qolmadi hyech andisha mushuk surbetda. qutilish chorasin o’ylab ko’raylik, dunyoda u tursin, yo biz turaylik. qani, o’ylab topaylik bir chora, qachongacha yem bo’lar sichqon bechora... birisi unday …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "obraz yaratish yo’llari va turlari"

1452008572_63008.doc obraz yaratish yo’llari va turlari reja: 1. obraz yaratish yo’llari: jamlash va prototip 2. obrazlarning turlari 3. hayot va obraz o’rtasidagi me’yor 4. personaj. qahramon tayanch tushunchalar: obraz yaratishning jamlash va prototip yo’llari. realistik obraz. romantik obraz. epik obraz. lirik obraz. dramatik obraz. xayoliy - fantastik obraz. afsonaviy obraz. mifologik obraz. majoziy obraz. kinoyaviy obraz. satirik obraz. yumoristik obraz. ijobiy obraz. salbiy obraz. tarixiy obraz. zamonaviy obraz. bosh obraz. yordamchi obraz. personaj. qahramon. adabiyotshunoslik ilmining kuzatishlariga ko’ra obraz yaratishning ikki yo’li mavjud: 1. jamlash yo’li bilan obraz yaratish. bu haqda n.g.chernishevskiy “san’atning voqyelikka estetik munosabatlari” asarida shunday yozadi: yozu...

This file contains 12 pages in DOC format (72.5 KB). To download "obraz yaratish yo’llari va turlari", click the Telegram button on the left.

Tags: obraz yaratish yo’llari va turl… DOC 12 pages Free download Telegram