iqtisodiy barqarorlashtirishning fiskal choralari

DOC 18 pages 97.0 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 97.0 KB

File type DOC

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

3-mavzu iqtisodiy barqarorlashtirishning fiskal choralari 1.1. fiskal siyosat va uning mohiyati davlatning asosiy vazifalaridan biri iqtisodiyotni barqarorlashtirish hisoblanadi. bunday barqarorlashtirishga monetar siyosat vositalari qatori fiskal siyosat orqali ham erishiladi. fiskal siyosat shuningdek, budjet-soliq siyosati deb ham aytiladi. budjet-soliq siyosati deganda noinflatsion yaim ishlab chiqarish sharoitida iqtisodiyotda to‘liq bandlilikni, to‘lov balansining muvozanatini va iqtisodiy o‘sishni ta’minlashga qaratilgan davlat xarajatlari va soliqlarini o‘zgartirishni o‘z ichiga olgan chora tadbirlar tushuniladi. iqtisodiyot turg‘unlik yoki pasayish davrida bo‘lgan vaziyatlarda davlat tomonidan rag‘batlantuvchi fiskal siyosat-fiskal ekspansiya olib boriladi. ya’ni, davlat qisqa muddatda iqsodiyotning pasayishi muammosini davlat xarajatlarini oshirish yoki soliqlarni kamaytirish, yohud ikkalasini bir vaqtning o‘zida olib borish evaziga hal etadi. uzoq muddatda davlat xarajatlarining yuqori b o‘lishi va soliqlarni kamaytirish ishlab chiqarish omillarining o‘sishiga va natijada, iqtisodiy salohiyatning ko‘tarilishiga olib kelishi mumkin. ammo, bunga markaziy bank tomonidan olib boriladigan pul-kredit siyosatidan samarali foydalanish va davlat xarajatlari tarkibini maqbul holatga olib kelish orqaligina erishish mumkin. iqtisodiyotda …

2 / 18

nish qo‘shimcha turtki bo‘lishi mumkin. hukumatning bandlik darajasi, ishlab chiqarish hajmi, inflatsiya sur’atlari va to‘lov balansi holatini o‘zgartirishga yo‘naltirilgan maxsus qarorlarni qabul qilishi natijasida davlat xarajatlari, soliqlar va davlat budjeti qoldig‘ini maqsadli o‘zgartirilishi diskret fiskal siyosat deyiladi. diskret fiskal siyosat yuritilganda iqtisodiy pasayish davrida jami talabni rag‘batlantirish uchun davlat xarajatlarini oshirilishi va soliqlarni kamaytirilishi natijasida davlat budjeti kamomadi yuzaga keltiriladi. o‘z navbatida davriy ko‘tarilish paytida budjet ortiqchaligi yuzaga keltiriladi. diskret fiskal siyosat iqtisodiy tebranishlarni yumshatishda muhim rol o‘ynasada, uning ayrim kamchiliklari mavjud. bu, avvalam bor, vaqt oraliqlari bilan bog‘liq. ya’ni iqtisodiyotda pasayish yoki inflatsion zo‘riqishning paydo bo‘lishi, bu holatlarni aniqlash yuzaga kelgan muammolarni hal etish uchun davlat xarajatlari va soliq tushumlarini o‘zgartirish borasida qaror qabul qilish, bu qaror bajarilishini ta’minlash jarayonlarining har biri o‘rtasida ma’lum vaqt o‘tadi. bu vaqt davomida iqtisodiy vaziyat o‘zgaradi va ko‘rilgan chora-tadbirlar ko‘tilgan natijani bermasligi mumkin. shu tufayli davriy tebranishlarni avtomatik tarzda yumshatib turish mexanizmini yaratish …

3 / 18

ngdek pasayish davrida davlat transfertlari, jumladan ishsizlik nafaqasi to‘lovlari miqdori oshadi. bu holat ham jami talabni oshirib, jami taklif hajmini oshishiga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi. iqtisodiy yuksalish davrida ortiqcha talab iqtisodiyotga inflatsion ta’sir ko‘rsatayotgan sharoitda daromadlar darajasi oshishi bilan soliqlar stavkalari pasayadi va bu jami talabga cheklovchi ta’sir ko‘rsatadi. ayni paytda davlat xarajatlari (ishsizlarga nafaqalar, davlat transfertlarining bir qancha turlar) ham pasayadi. ammo nodiskret fiskal siyosat vositalari iqtisodiy tebranishlarni to‘liq yumshatish imkonini bermaydi va u diskret fiskal siyosat yuritishni inkor etmaydi. 1.2. davlat budjeti va uning ijrosini ta’minlash budjet davlat daromadlarining asosiy qismini o‘zida jamlaydi va davlatning ijtimoiy - iqtisodiy, siyosiy vazifalarini amalga oshirish uchun zaruriy pul mablag‘lari fondini o‘zida aks ettiradi. davlat budjeti orqali jamiyatda yaratilgan yalpi ichki mahsulot qayta taqsimlanadi. yalpi ichki mahsulotning qayta taqsimlanishi jamiyatdagi umumiy ehtiyojlar: maorif, sog‘liqni saqlash, mamlakatdagi iqtisodiy va siyosiy barqarorlik, aholi tarkibida ijtimoiy himoyaga muhtoj qatlamni moddiy jihatdan qo‘llab- quvvatlash, tinchlik, chegaralar dahlsizligini …

4 / 18

digan davlat budjeti taqchilligi (ortiqchaligi)dir. davriy pasayish bosqichida soliqlar avtomatik pasayishi, davlat transfertlarining oshishi natijasida budjet taqchilligi kelib chiqadi. davriy yuksalish bosqichida soliqlar avtomatik ko‘payishi va davlat xarajatlarining kamayishi natijasida budjet ortiqchaligi paydo bo‘ladi. davlat xarajatlari o‘zgarmas bo‘lgan sharoitda ham budjet taqchilligi va ortiqchaligi mavjud bo‘lishi mumkin. o‘rnatilgan barqarorlashtirgichlar muvozanatli yaim hajmini , uning potensial hajmi darajasi atrofida tebranishi sababini to‘liq tugatmaydi va ishlab chiqarishning har qanday darajasida mavjud bo‘lishi mumkin. to‘liq bandlikni ta’minlagan diskret fiskal siyosat yuritilishi natijasida davlat budjetining tarkibiy taqchilligi (ortiqchaligi), ya’ni to‘liq bandlik sharoitida budjet xarajatlari (daromadlari) va daromadlari (xarajatlari) o‘rtasidagi farq yuzaga keladi. davriy taqchillik ko‘pincha davlat budjetining haqiqiy taqchilligi va tarkibiy taqchillik farqi sifatida baholanadi. davlat budjdeti kamomadini moliyalashtirish usullari: 1. pul-kredit emissiyasi; 2. davlat zayomlarini chiqarish; 3. davlat budjetiga soliq tushumlarini ko‘paytirish. 4. xususiylashtirishdan tushgan mablag‘lar hisobiga moliyalashtirish. davlat budjeti kamomadi pul chiqarish orqali qoplanganda, muomalada pul massasini ko‘paytirish inflatsiyaga olib keladi. inflatsiya …

5 / 18

a pulga talab oshadi. bu esa o‘z navbatida foiz stavkasini ko‘tarilishiga olib kelishi mumkin. oqibatda investitsiya xarajatlari, sof eksport hajmi va qisman iste’mol xarajatlari kamayadi. pirovardida siqib chiqarish samarasi ro‘y beradi va u fiskal siyosatning rag‘batlantiruvchi samarasini zaiflashtirib qo‘yadi. budjet taqchilligini moliyalashtirishning bu usuli noinflatsion usul hisoblansa- da, inflatsiya xavfini ma’lum muddatga kechiktiradi xolos. chunki muddati yetgan zayomlarni sotib olish bilan davlat muomaladagi pul massasini ko‘paytiradi. bu esa o‘z navbatida, baholar darajasining ko‘tarishiga sabab bo‘ladi. soliq tushumlarini ko‘paytirish budjet taqchilligini moliyalashtirishning uchinchi yo‘li bo‘lib, u uzoq muddat talab etadigan soliq islohati o‘tkazilishini talab etadi. bu islohotlar soliq bazasini kengaytirish, soliq stavkalarini kamaytirish, soliq yukini ishlab chiqaruvchilardan ko‘proq mulk egalari va mulkdan foydalanuvchilar zimmasiga o‘tkazish orqali soliqlar tushumini ko‘paytirishni ko‘zda tutadi. budjet ortiqchaligini kamaytirish usullariga muomaladagi pul mablag‘larini olib qo‘yish va davlat qarzlarini to‘lash kiradi. davlat qarzlarini to‘lash nominal daromadlar va muomaladagi pul massasini oshirib, baholar darajasining yanada oshishiga olib kelishi …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "iqtisodiy barqarorlashtirishning fiskal choralari"

3-mavzu iqtisodiy barqarorlashtirishning fiskal choralari 1.1. fiskal siyosat va uning mohiyati davlatning asosiy vazifalaridan biri iqtisodiyotni barqarorlashtirish hisoblanadi. bunday barqarorlashtirishga monetar siyosat vositalari qatori fiskal siyosat orqali ham erishiladi. fiskal siyosat shuningdek, budjet-soliq siyosati deb ham aytiladi. budjet-soliq siyosati deganda noinflatsion yaim ishlab chiqarish sharoitida iqtisodiyotda to‘liq bandlilikni, to‘lov balansining muvozanatini va iqtisodiy o‘sishni ta’minlashga qaratilgan davlat xarajatlari va soliqlarini o‘zgartirishni o‘z ichiga olgan chora tadbirlar tushuniladi. iqtisodiyot turg‘unlik yoki pasayish davrida bo‘lgan vaziyatlarda davlat tomonidan rag‘batlantuvchi fiskal siyosat-fiskal ekspansiya olib boriladi. ya’ni, davlat qisqa mud...

This file contains 18 pages in DOC format (97.0 KB). To download "iqtisodiy barqarorlashtirishning fiskal choralari", click the Telegram button on the left.

Tags: iqtisodiy barqarorlashtirishnin… DOC 18 pages Free download Telegram