ibtidoiy to‘da davri tarixi

DOC 12 pages 1.0 MB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.0 MB

File type DOC

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

3- mavzu o‘zbеkistonning ibtidoiy to‘da davri tarixi. antropogenez jarayoni. reja 1. ibtidoiy jamoa davri – insoniyat taraqqiyotining ilk bosqichi. 2. o‘zbеkiston hududining ibtidoiy odamlar tomonidan o‘zlashtirilishi. 3. insonning paydo bo‘lishi xususidagi qarashlar va nazariyalar. antropogеnеz jarayoni. 4. vatanimiz odamzod ilk bor paydo bo‘lgan mintaqalardan biri ekanligi. 5. palеolit (qadimgi tosh) davri. ilk palеolit davri odamlari, ularning makonlari: sеlung‘ur, qoratog‘, ko‘lbuloq. fеrgantrop. o‘rta palеolit davri odamlari va ularning makonlari. tayanch so‘zlar: insoniyat, antropogenez, turli qarashlar va yondashuvlar, arxey, paleozoy, mezozoy, kaynazoy, ilohiyot, koinot, odam ato va momo havo, adam va yeva, odamning ibtidoiy ajdodlar, eng qadimgi odamlar, hozirgi qiyofadagi odamlar, “ishbilarmon odam”, “aql–idrokli odam”, neandertal, sinantrop, zinjantrop, pitekantrop, kromanon, paleolit, seleng‘ur, ko‘lbuloq, qizilolmasoy, tosh qurollar, teshik–tosh, omonqo‘ton, obirahmat, odamning suyak qoldiqlari, suyak qurollar, matriarxat, olovning kashf etilishi, mezolit, machay, o‘q va yoy, ulkan muzlik, hayvonlarning qo‘lga o‘rgatilishi, neolit, joytun, kaltaminor, hisor, dehqonchilikka o‘tish, eneolit, mis qurollar, kulolchilik, sopol idishlar, to‘qimachilik. 2.1. …

2 / 12

sonni mehnat va aqliy jihatdan kamol topishi natijasida hozirgi darajasiga yetib kelgan, degan fikrni ilgari surdilar. odamni xudo yaratganligi, yoki odam boshqa koinotdan kelib yerga tarqalganligi haqidagi nazariyalar ham bor. geologik tadqiqotlari natijalariga ko‘ra, osmoniy jism yer bundan besh milliard yil ilgari paydo bo‘lib, unda dastlab hech qanday hayot bo‘lmagan. yer tarixi geologik jixatdan arxey, paleozoy, mezozoy va kaynazoy eralariga bo‘linadi. arxey erasi oxirlarida yerda oddiy mavjudotlar, paleozoyda esa suvda va quruqlikda yashovchi hayvonlar, mezozoyda sudralib yuruvchi jonzotlar va nihoyat kaynazoyda sut emizuvchi hayvonlar paydo bo‘ladi. kaynazoy erasining to‘rtlamchi davri bundan 3 mln. yil ilgari boshlanib, bu davrda odamzotning dastlabki ajdodlari paydo bo‘ladi. fanda odamning paydo bo‘lishi masalasi arxeologik va antropologik ma’lumotlar bo‘yicha o‘rganiladi. avvalambor, insoniyat paydo bo‘lishining qadimgi sharq va yunoniston asotirlari ma’lum va ilohiyot bilan bog‘liq bo‘lgan nazariyalar mavjud. yakka xudolikni targ‘ib etgan barcha diniy ta’limotlarda insonning paydo bo‘lishi yoki yaratilishi ilohiyot bilan bog‘lanadi. xususan, “bibliya” ta’limotiga ko‘ra, …

3 / 12

takomillashib borganligi haqidagi xulosalar ustunlik qiladi. fanda odamning paydo bo‘lishi va rivojlanish jarayoni antropogenez (yunoncha “antropos” – odam, “genezis” – kelib chiqish, rivojlanish) deb ataladi. ilmiy adabiyotlarda antropogenez jarayoni quyidagi bosqichlarga bo‘lib o‘rganiladi: 1. odamning ibtidoiy ajdodlari. 2. eng qadimgi odamlar. 3. hozirgi qiyofadagi qadimgi odamlar. odamning hayvonot dunyosidagi ajdodlar bilan bogliqligi haqidagi g‘oya xviii asrlarning o‘rtalarida k.linney, keyin xix asrning birinchi yarmida t.geksli tomonidan olg‘a surilgan. ch.darvin (1871) odamsimon maymunlar odam ajdodlari ekanligini ta’kidlab, insonning hayvonot dunyosida ajralib chiqishidagi asosiy omillar – tabiiy saralanish va jinsiy tanlanishdir deb, antropogenezga doir diniy qarashlarga zarba berishga harakat qilgan. yevropa tabiatshunoslari bu jarayonda mehnatning roli yuksak bo‘lganligi ta’kidladilar. ammo, zamonaviy tarix fanida odamning to‘g‘ridan–to‘g‘ri odamsimon maymundan kelib chiqishi haqida nazariya rad etildi. bunda ibtidoiy odamning mehnat faoliyati asosida jismoniy va aqliy o‘zgarishiga urg‘u berilgan edi. antropologiya fanida ilk, qazilma va zamonaviy odamlar oilasi “hominidae” – “gominiylar” deb ataladi. olimlar ibtidoiy odamlarni avstralopitek, …

4 / 12

topilgan bo‘lib, fanda ularni “pitekantrop” (“maymun – odam”) deb atash rasm bo‘lgan. pitekantroplar bundan taxminan 1 mln. – 700–600 ming yil ilgari (e.dyubua) yashaganlari aniqlangan. shuningdek, 1927 yilda xitoy hududlaridan topilgan (d.blek) qadimgi odam qoldiqlari (“sinantrop” – “xitoy odami”) bundan 600–500 ming yil ilgarigi davrga oidligi aniqlangan. qadimgi qazilma odam qoldiqlari germaniyaning geydelberg, vengriyaning budapesht shahri yaqinidan ham topilgan. olimlar pitekantrop va sinantroplarni homo erectus (xomoerektus), ya’ni “tik yuruvchi” odam turiga kiritadilar. zinjantrop, pitekantrop va sinatroplar gominiylar rivojlanishining ilk paleolit davri bosqichlarida yashaganlar. bu turdagi qadimgi odamlar gavdalarini tik tutib yurganlar va toshdan turli mehnat qurollari yasab, ulardan foydalana bilganlar. qurol yasay bilishi, o‘simlik ildizlari va mevalarni iste’mol qilishda shu qurollardan foydalanishi, shuningdek, ayrim hayvonlarni ovlashi ilk odamlarni hayvonot olamidan ajratib turgan. ibtidoiy odamlarning makonlarida qo‘pol tosh qurollar va hayvonlar suyaklari topilgan. o‘rta paleolit odamning qazilma qoldiqlari germaniyaning neandertal vodiysidan topilganligi sababli fanda u “neandertal odami” deb nomlash rasm bo‘lgan. …

5 / 12

m dafn etilganligi aniqlangan. olimlar g‘ordan topilgan odam skelet suyaklari qoldiqlari asosida uning tashqi qiyofasini tikladilar. kromanon g‘orida topilgan odam “kromanon odami”, ya’ni homo sapiens (aql–idrokli odam) deb ataldi. zamonaviy odam dastlabki vakillarining suyak qoldiqlari bugungi kunda yer yuzining yuzdan ziyod makonlaridan ochib o‘rganilgan. kromanon odami zamonasiga kelib insonning biologik va jismoniy qiyofasi hozirgi zamon odamidan farq qilmaydigan darajada edi. kromanonlar davrida urug‘chilik jamoasi vujudga keladi. yuqorida odamning paydo bo‘lishi va rivojlanishi masalasiga qisqa ta’rif berildi. mazkur mavzu o‘ta bahsli muammodir. xx asrning 70–yillariga qadar antropogenezning biryoqlama nazariyasi tan olingan edi (homoerectus – neandertal– homosapiens). bugungi kunga kelib, odamning rivojlanishi jarayonidagi to‘rtta yo‘nalishi to‘g‘risida quyidagi g‘oyalar o‘rtaga tashlandi: 1) yevropa neandertallari; 2) afrika xomosapienslari; 3) sharqiy va janubi–sharqiy osiyo xomosapienslari; 4) sibir–oltoy xomosapienslari. olis o‘tmish zamonlarda ular umumiy ildizga ega bo‘lgan, keyinchalik bu odamlar bir darahtning turli shoxlariga o‘xshab ajralgan va davr o‘tishi bilan yana birlashib, yaqinlashgan deb hisoblandi. mazkur …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ibtidoiy to‘da davri tarixi"

3- mavzu o‘zbеkistonning ibtidoiy to‘da davri tarixi. antropogenez jarayoni. reja 1. ibtidoiy jamoa davri – insoniyat taraqqiyotining ilk bosqichi. 2. o‘zbеkiston hududining ibtidoiy odamlar tomonidan o‘zlashtirilishi. 3. insonning paydo bo‘lishi xususidagi qarashlar va nazariyalar. antropogеnеz jarayoni. 4. vatanimiz odamzod ilk bor paydo bo‘lgan mintaqalardan biri ekanligi. 5. palеolit (qadimgi tosh) davri. ilk palеolit davri odamlari, ularning makonlari: sеlung‘ur, qoratog‘, ko‘lbuloq. fеrgantrop. o‘rta palеolit davri odamlari va ularning makonlari. tayanch so‘zlar: insoniyat, antropogenez, turli qarashlar va yondashuvlar, arxey, paleozoy, mezozoy, kaynazoy, ilohiyot, koinot, odam ato va momo havo, adam va yeva, odamning ibtidoiy ajdodlar, eng qadimgi odamlar, hozirgi qiyofadagi odamlar...

This file contains 12 pages in DOC format (1.0 MB). To download "ibtidoiy to‘da davri tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: ibtidoiy to‘da davri tarixi DOC 12 pages Free download Telegram