fiziologiya

PPTX 33 pages 21.7 MB Free download

33 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 21.7 MB

File type PPTX

Pages 33

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 33

9- sinf. energiya almashinuvi bosqichlari. atf sintezi@nambiolog fiziologiya oʻrta miya va miyacha fiziologiyasi. ma’ruza rejasi: 2 1 oʻrta miyaning tuzilishi. 2 oʻrta miyaning harakatlarni boshqarishdagi ishtiroki. 3 oʻrta miyaning qizil yadrosi. 4 miyachani tuzilishi va faoliyati. 5 miyachani shikastlashning oqibatlari. 1. oʻrta miyaning tuzilishi. oʻrta miya – miyacha va varoliev koʻprigiga nisbatan oldingi tomonda, miyaning uchinchi qorinchasi boʻshligʻini (oraliq miyada), toʻrtinchisi (uzunchoq miyada) bilan bogʻlaydigan, ichiga kirgan tor markaziy kanalga ega qalin devorli massa koʻrinishida joylashgan. 1. oʻrta miyaning tuzilishi. oʻrta miyaning dorsal yuzasi toʻrttepalik plastinka bilan band va u ikki juft – pastki va ustki doʻmboqchalardan iborat. ustki ikki doʻmboqcha, poʻstloqosti koʻruv markazi rolini oʻynaydi va oraliq miyaning lateral tizzasimon tanasiga keluvchi koʻruv yoʻllarini qayta uzatish joyi boʻlib xizmat qiladi. pastki ikki doʻmboqcha, filogenetik rivojlanish jarayonida, yer ustida yashovchi hayvonlarda (reptiliyalar va qushlarda) eshituv a’zolarining rivojlanishi bilan shakllangan va eshituv yoʻllarini hamda afferent tolalarni vestibulyar retseptorlardan qayta uzatish joyi …

2 / 33

ing impulsli faolligini roʻyxatga olish paytida olingan ma’lumotlar, ularni sensor qoʻzgʻatgichlarning turli parametrlariga reaksiya qilish qobiliyati boʻyicha guruhlarga differentsiyalash imkonini beradi (nozdrachyov, 1991). tektal neyronlarning efferent ta’sirlari, bir qator hayotiy muhim shartsiz reflekslar shaklida amalga oshiriladi. toʻrt tepalikda orientirlash, koʻrish va eshitish reflekslarining, mudofaa reflekslarini birlashishi amalga oshiriladi. ushbu avtomatik reaksiyalarning hammasi, organizmning turni saqlash uchun muhim boʻlgan genetik dasturlashgan reaksiyalari kategoriyasiga kiradi. 1. oʻrta miyaning tuzilishi. harakatlarning koordinatsiyasida oʻrta miyaning boshqa strukturalari ham ishtirok etadi. silviev suv yoʻlidan ventralroqda, ikkita yoʻgʻon oʻq koʻrinishdagi miya oyoqchalari joylashgan boʻlib, ular oldi tomonga ajralib, keyingi miyaning yarimsharlariga qoʻshiladi. miya oyoqchalarining koʻndalang kesimida, ular pigmentli qatlam bilan ikkita - qopqoq (tegnetut) va oyoqlar asosi kabi qismlarga ajralgani koʻrinadi. pigmentli qatlam melanin pigmentiga boy neyronlardan iborat boʻlib, qora substantsiya deb nomlanadi. 1. oʻrta miyaning tuzilishi. miya oyoqchalarining qopqogʻida, funksional jihatdan muhim ahamiyatga ega yadrolar joylashgan boʻlib, ularning ichida eng kattasi – juft qizil yadro …

3 / 33

iya retikulyar formatsiyasining davomi hisoblanadi. oʻrta miyaning retikulyar formatsiyasi, faollashtiruvchi funksiyasi bilan birgalikda, koʻzni harakatlantiruvchi apparat ishini boshqarishda muhim rol oʻynaydi. koʻz harakatlarini reflektorli boshqarilishida, silviev suv oʻtkazgichning ostida qopqoqlarda joylashgan chanoq-miya asablarining koʻzni harakatlantiruvchi (iii – juft) va toʻsiq (iv - juft) yadrolari ham ishtirok etadi. 1. oʻrta miyaning tuzilishi. darkshevich yadrosidan oʻrta miyaning medial koʻndalang tutami boshlanadi va u koʻzni harakatlantiruvchi, toʻsiq va keyingi miyada joylashgan chetga tortuvchi asablarning yadrolarini oʻzaro bogʻlaydi, natijada, ulardan yagona, koʻzning birgalikdagi harakatlarini boshqaradigan funksional tizimni hosil qiladi. 1. oʻrta miyaning tuzilishi. koʻzni harakatlantiruvchi asab yadrosining ostida toq vegetativ yadro – yakubovich–edinger yadrosi yotadi va uning parasimpatik neyronlari periferik tsiliar gangliyalarga oʻsimtalarini yoʻnaltiradi. tsiliar gangliyalarning postganglionar neyronlari, koʻz qorachigʻining diametrini va kiprik mushaklarini boshqaruvchi muguz parda mushaklarini innervatsiyalaydi. 1. oʻrta miyaning tuzilishi. oʻrta miya, nafaqat koʻpchilik hayotiy muhim reflekslarning birlashadigan joyi boʻlibgina qolmasdan, balki muhim oʻtkazuvchi funksiyani ham bajaradi. qopqoqdan qora substansiya bilan …

4 / 33

a bogʻliq boʻlgan qorachiq refleksi, koʻz akkomodatsiyasi va koʻruv oʻqlarini bir nuqtaga qadash – koʻzlar konvergensiyasi reflekslarining yuzaga chiqishida ishtirok etadi. koʻz soqqalarining harakatlari juda ham murakkab boʻlib, ularni koʻzning oltita tashqi mushaklari ta’minlaydi va bu mushaklar uchta chanoq-miya asablari tomonidan innervatsiyalanadi. 2. oʻrta miyaning harakatlarni boshqarishdagi ishtiroki. koʻzni harakatlantiruvchi asab yadrosining neyronlari, koʻzning ichki, pastki va yuqorigi toʻgʻri mushaklarini hamda yuqori qovoq mushagini innervatsiyalaydi. ushbu harakat apparati yordamida koʻzlar gorizontal, vertikal va aylanma harakatlarni amalga oshira oladi. jismlarni erkin koʻrish va kitob oʻqish paytida, odamning koʻzlari, bitta fiksatsiya nuqtasidan ikkinchisiga tez sakraydi (sakkada hodisasi). ushbu sakkadalar, 0,15 dan to 2 sekund muddat davom etadigan koʻz fiksatsiyasi davrlarida ketma–ket sodir boʻladi. koʻzning gorizontal harakatlari koʻzning tashqi va ichki toʻgʻri mushaklari hamkorligidagi ishga bogʻliq boʻlib, ushbu mushaklarga, yadrolarida lokallashgan motoneyronlarning qoʻzgʻalish darajasi varoliev koʻprigi retikulyar formatsiyasining markazlari tomonidan nazorat qilinadi. 2. oʻrta miyaning harakatlarni boshqarishdagi ishtiroki. bu markazlarda, har bir gorizontal …

5 / 33

oʻzning pastki egri va yuqorigi toʻgʻri mushaklari (koʻzni harakatlantiruvchi asab) qisqaradi hamda bir vaqtning oʻzida, yuqorigi egri (toʻsiq asab) va pastki toʻgʻri (koʻzni harakatlantiruvchi asab) mushaklari boʻshashadi. 2. oʻrta miyaning harakatlarni boshqarishdagi ishtiroki. bu holatda, mos ravishdagi motor markazlarning qoʻzgʻaluvchanligi, oʻrta miya retikulyar formatsiyasi toʻrt tepaligining yuqorigi tepaligi ostida lokallashgan bir guruh neyronlar tomonidan boshqariladi. ushbu sohada, vertikal sakkadalar boshlanishidan oldin, oʻzining impuls razryadlari chastotasini koʻpaytiruvchi retikulyar neyronlar ham topilgan. shunday qilib, oʻrta miyaning retikulyar fomatsiyasi koʻz mushaklari qisqarishining koordinatsiyasida muhim rol oʻynaydi. bu retikulyar formatsiya, toʻrttepalikning yuqori tepaliklaridan, miyachadan, bosh miya katta yarim sharlari koʻruv sohasining vestibulyar yadrolaridan afferent kirishga ega. ushbu kirish boʻylab keladigan impulslar, retikulyar formatsiya markazlari tomonidan integratsiya qilinadi va koʻzni harakatlantiruvchi apparat ishini harakatlanuvchi ob’ektlar qoʻqqisdan paydo boʻlgan paytda, boshning holati oʻzgarganda, koʻzning erkin harakatlari paytida reflektorli oʻzgarishlari uchun hizmat qiladi. retikulyar formatsiya, chanoq-miya yadrolaridagi motorli markazlarga nisbatan, qoʻzgʻatuvchi va tormozlovchi ta’sirlar hisobiga amalga oshiriladigan …

Want to read more?

Download all 33 pages for free via Telegram.

Download full file

About "fiziologiya"

9- sinf. energiya almashinuvi bosqichlari. atf sintezi@nambiolog fiziologiya oʻrta miya va miyacha fiziologiyasi. ma’ruza rejasi: 2 1 oʻrta miyaning tuzilishi. 2 oʻrta miyaning harakatlarni boshqarishdagi ishtiroki. 3 oʻrta miyaning qizil yadrosi. 4 miyachani tuzilishi va faoliyati. 5 miyachani shikastlashning oqibatlari. 1. oʻrta miyaning tuzilishi. oʻrta miya – miyacha va varoliev koʻprigiga nisbatan oldingi tomonda, miyaning uchinchi qorinchasi boʻshligʻini (oraliq miyada), toʻrtinchisi (uzunchoq miyada) bilan bogʻlaydigan, ichiga kirgan tor markaziy kanalga ega qalin devorli massa koʻrinishida joylashgan. 1. oʻrta miyaning tuzilishi. oʻrta miyaning dorsal yuzasi toʻrttepalik plastinka bilan band va u ikki juft – pastki va ustki doʻmboqchalardan iborat. ustki ikki doʻmboqcha, poʻstloqos...

This file contains 33 pages in PPTX format (21.7 MB). To download "fiziologiya", click the Telegram button on the left.

Tags: fiziologiya PPTX 33 pages Free download Telegram