pedagogikalıq ko'z-qarasları

DOC 6 pages 42.5 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 42.5 KB

File type DOC

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

3 tema. jadid a’g’artiwshilarinin' pedagogikalıq koz-qarasları. abdulla avloniydin’ pedagogikalıq ko’z-qarasları joba 1. tu’rkstan u’lkesinde diniy oqıw orınları ha’m pedagogikalıq oy-pikirlerdin’ rawajlanıwı. 2. tu’rkstanda patsha rossiyası mektep siyasatının’ baslanıwı ha’m rus-tuzem mektepleri. 3. tu’rkstanda jadidshilik ha’reketi ha’m ta’lim- ta’rbiya. 4. m.behbudiy, a.fitrat, a.avloniydin’ ta’lim-ta’rbiya haqqındag’ı ko’z-qarasları. 1. oraylıq aziyada timuriyler u’stemligi kriziske ushırag’annan son’ u’lkeni qolg’a kirgiziw ushın du’nyanın’ ko’p g’ana ma’mlektleri ha’reket qıldı. solardan biri patsha rossiyası edi. oraylıq aziyanı jawlap alıw ideyası petr-i den baslang’an edi. rossiyanın’ basqınshılıq urısı xix-a’sir ekinshi yarımına tuwrı keledi. 1885-jılg’a kelip oraylıq aziyanın’ barlıq jerleri rossiya qol astına o’tti ha’m u’lkede tu’rkstan general-guvernatorlıg’ı du’zildi. patsha hu’kimeti bul jerde koloniyalıq siyasatın ju’rgizdi. xix-a’sir ortalarında tu’rkstan u’lkesinde baslang’ısh mektep ha’m de orta ha’m joqarı diniy bilim beretug’ın medreseler bar edi.mekteplerdin’ ko’pshiligi, a’sirese awıl mektepleri diniy bilim beretug’ın en’ a’piwayı baslang’ısh mektepler edi. bul mekteplerde mollalar sabaq beretug’ın edi. bunday mekteplerde oqıtıw en’ a’piwayı diniy wazıypalardı u’yretiw, …

2 / 6

iniy filosofiya ha’m musılman huqıqları, arab tilinin’ grammatikası ha’m logikalıq ilimler oqıtılg’an.onın’ oqıw rejeleri waqıt ha’m sharayatqa qarap o’zgerip turg’an.ma’selen xv-a’sirdin’ 30-40jılları samarqand ha’m hirat medreselerinde du’nyalıq bilimler-matematika, astronomiya, muzıka sıyaqlı pa’nler oqıtılg’an. medrese u’sh bo’limnen ibarat bolg’an:birinshi bo’limde musılman diniy qag’ıydaları bayan etilgen kitap-arab tili ha’m nızamshılıq u’yretilgen.bul bo’lim talabası 9-10 jıl oqıg’an. ekinshi bo’limde nızamshılıq,logika,arab tili grammatikası,kalom ilimi oqıtılg’an.bunda 7-8jıl oqıg’an. u’shinshi bo’limde ilahiy ilim,nızamshılıq,kalom oqıtılg’an. nızamshılıq kursında geografiya ha’m arifmetikadan bazı mag’lıwmatlar berilgen. medreseni tamamlap shıqqanlar imamlıq penen shug’ıllanıw ha’m qazıxanalarda islew huqıqına iye bolg’an. oraylıq aziya rossiya ta’repinen basıp alıng’annan son’ mektep ha’m medreselerde bazı o’zgerisler ju’z berdi.xx-a’sir baslarında medreselerde rus tilin oqıtıw ja’riya etildi.xx-a’sir baslarına kelip, tu’rkistan u’lkesindegi oraylıq qalalarında to’mendegi medreseler: buxarada-80,qoqanda-40,samarqandta-22,marg’ilonda-28, tashkentte-17,xiywa xanlıg’ında-130 medrese bar edi.olarda 400den 5000 g’a shekem talaba oqıytug’ın edi.ulıwma alg’anda samarqand walayatında 1905-1906 jılları 1510 musılman mektebi bar edi,olarda1482 oqıtıwshı 12740 talabag’a sabaq bergen. al tu’rkistan u’lkesinde 1905-1906 jılları …

3 / 6

rdi.feruz onı qollap quwatlap g’a’ziyne esabınan ayrıqsha qa’rejet ajıratıp berdi.qızlar mektebinde husan qoshaevtın’ turmıs joldası kamila qoshaeva sabaq berdi. x1x a’sir aqırları ha’m xx a’sir baslarında do’retiwshilik is alıp barg’an a’debiyat janku’yeri furqat marifatpa’rwarlıq mektebinin’ tiykarın salıwshısı bolg’an. ol ma’deniyat ha’m rawajlanıwdın’ birden-bir jolı ilim alıwda dep ko’rsetedi. furqat marifatpa’rwar shayır sıpatında ko’plegen shıg’armalar do’retken. onın’ «gimnaziya», «i̇lim xosiyati» sıyaqlı bir qansha shıg’armaları bar. bul da’wirde awez otar do’retiwshiliginde de marifatpa’rwarlıq ideyaların sa’wlelendiriwshi shıg’armaları bar. onın’ en’ a’hmiyetlisi «til» shıg’arması, bunda jaslarg’a ha’r tildi u’yreniwde onı o’z ana tilindey biliwge shaqıradı.u’lkede ashılg’an rus-tuzem (rus mektepleri birinshi rus-tezum mektebi 1884-jılı 19 dekbarde tashkente ashıldı onda 41 bala oqıg’an. x1x a’sirdin’ aqırına kelip 100 aslam mektepler ashılg’an. onda oqıw 4-jıl bolg’an sol waqıtları o’zbek mug’allimi saydrasul «ustodi avval» 1902 j, aliasqar kalininnin’ «muallimi soniy» 1903 j. s.m. gramenskyidin’ 3- bo’limnen ibarat oqıw kitapları tiykarg’ı sabaqlıq bolg’an. keyin hayallar ushın 2-jılllıq rus-tuzem mektepleri …

4 / 6

biri m.behbudiy bolg’an.ol jadid mektepleri ushın ha’m teoriyalıq ha’m a’meliy ta’replerden bilim beriwde o’z ku’sh jigerin ayamadı. tiykarınan alg’anda jadid so’zi arabshadan alıng’an bolıp, jan’a degen ma’nisti bildiredi. demek bul eki usıldag’ı mekteplerde jan’a usıl mektepleri degen ma’nisti bildiredi. bul mekteplerde oqıg’an talbalar ha’tte shet u’lkelerdede oqıwındawamettirgen. bul mektep do’retiwshileri m.behbudiy, s.sadiazizov, a.avloniy, s.a.siddiqiy, munavvar qori,a. shakuriy edi. o’zbek pedagogikası tariyxı usınday ha’r tu’rli protsessler menen rawajlanıp keldi. o’zbekstanda 1917-1924 jıllarda mektep ha’m bilimlendiriw 1917-jılg’ı revolyutsiyalan keiyn oraylıq aziyada xalıqları turmısında sotsiiallıq-siyasiy, ekonomikalıq, manawiy-ideologiyalıq xam xalıq bilimlendiriw tarawlarında keskin o’zgerisler boldı. turkistan ulkesinde milliy demokratiya wa’killeri, ataqlı bilimlendiriw ziyalıları jan’a usıldag’ı mekteplerdi ken tarmag’ın jaratıw, mektep-bilimlendiriw barısında tez reformalardı a’melge asırıw ju’zesinen bir qansha usınıslar ilgeri su’rildi. bul da’wirde milliy ziyalılılar xızmeti ken tus algan, solardan jadidshiler maxmudxoja bexbudiy, munavvar korı, s.ayniy, fitrat, sholpan, a.kodriy, a.avloniy, xamza, g’. yunus, xurshid ha’m basqalar ziyalılar ma’deniyat, bilimlendiriw tarawlarında janku’yerlik etti ha’m jan’a …

5 / 6

kursları ashıldı. 1918 –jılı munavvar korı uyinde toplangan jadidler turkistan xalıq meditsina musılman bo’limin sho’lkemlestiriw maqsetinde 9 adamnan ibarat sholkemlestiriw komissiyasın du’zdi. onda munnavvar kori (rektor) baslıgı bolıp saylanadı. i̇sa toxtabaev birinshi orınbasarı bolıp saylanadı. «xalıq meditsinası» ashıldı. onda sotsiallıq-ekonomikalık, ta’biyiy matematika, tariyx-filologiya, awıl-xojalıg’ı ha’m texnika fakultetleri bolg’an. 1919-jılı tashkentte tu’rkistan arnawlı shıg’ıs institutı sho’lkemlestriledi. biraq 1920 –jılı turkistan davlat universiteti sho’lkemlestriledi ha’m 6 fakultet jumıs baslaydı. bolsheviklerdin’ karama-karsılıklarına qaramastan 1917-1924 –jılları ma’deniy-bilimlendiriw payda boldı, xalıq manawiyatı o’z ko’rnisin taptı. 2. tu’rkistanda milliy ma’mleketlik shegaralaw o’tkerilgennen keyin xalıq ta’limi ha’m pedagogkalık pikirler. 1924-jılı a’melge asırılg’an milliy shegeralanıw na’tiyjesinde territoriya kartası qaytadan du’zildi. sovet ha’kimyatı jıllarında kommunistlik partiya basshılıgında respublikada adalatsız milliy siyasat a’melge asırıldı. revolyutsiyanın’ da’slepki kunlerinen baslap ak mamlekette bir ta’repleme ma’deniy jen’islislerdin’ a’melge asırılıwına ayrıksha itibar qaratıldı. mekteplerde oqıw-ta’rbiya jumısları mazmunı du’zimnin’ maqsetine tiykarında o’zgerdi. din ha’m quranı ka’rimge ulıwma itibar berilmedi. tariyxta waqıyalar buzıp ko’rsetildi. a’debiyat sabag’ının’ …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "pedagogikalıq ko'z-qarasları"

3 tema. jadid a’g’artiwshilarinin' pedagogikalıq koz-qarasları. abdulla avloniydin’ pedagogikalıq ko’z-qarasları joba 1. tu’rkstan u’lkesinde diniy oqıw orınları ha’m pedagogikalıq oy-pikirlerdin’ rawajlanıwı. 2. tu’rkstanda patsha rossiyası mektep siyasatının’ baslanıwı ha’m rus-tuzem mektepleri. 3. tu’rkstanda jadidshilik ha’reketi ha’m ta’lim- ta’rbiya. 4. m.behbudiy, a.fitrat, a.avloniydin’ ta’lim-ta’rbiya haqqındag’ı ko’z-qarasları. 1. oraylıq aziyada timuriyler u’stemligi kriziske ushırag’annan son’ u’lkeni qolg’a kirgiziw ushın du’nyanın’ ko’p g’ana ma’mlektleri ha’reket qıldı. solardan biri patsha rossiyası edi. oraylıq aziyanı jawlap alıw ideyası petr-i den baslang’an edi. rossiyanın’ basqınshılıq urısı xix-a’sir ekinshi yarımına tuwrı keledi. 1885-jılg’a kelip oraylıq aziyanın’ b...

This file contains 6 pages in DOC format (42.5 KB). To download "pedagogikalıq ko'z-qarasları", click the Telegram button on the left.

Tags: pedagogikalıq ko'z-qarasları DOC 6 pages Free download Telegram