nerv markazlari va ularning xossalari

PPTX 46 pages 8.0 MB Free download

46 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 8.0 MB

File type PPTX

Pages 46

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 46

9- sinf. energiya almashinuvi bosqichlari. atf sintezi@nambiolog fiziologiya nerv markazlari va ularning xossalari. ma’ruza rejasi: 2 1 nerv markazlari haqida tushuncha va ularning xususiyatlari, tormozlanish. 2 retsiprok va qaytar tormozlanish. 3 markaziy tormozlovchi sinapslar va mediatorlar. presinaptik va postsinaptik tormozlanishlar. 4 nerv tizimini uygʻunlashtiruvchi va umumlashtiruvchi vazifalari. dominantlik printsipi. 1. nerv markazlari haqida tushuncha va ularning xususiyatlari, tormozlanish. nerv markazi deb mns ning turli boʻlimlarida joylashgan va organizmning qat’iy bir vazifasini yoki reflektor aktni ruyobga chiqishini boshqarish uchun uygʻunlashgan neyronlar yigʻindisiga aytiladi. nerv markazi tushunchasi asosida ikki moddiy tuzilma va fiziologik ma’no yotadi. tuzilishi jihatidan nerv markazi deganda nerv tizimining muayyan qism yoki boʻlimlaridagi neyronlarning toʻplami tushiniladi. bunday hujayralar toʻplami odatda murakkab boʻlmagan reflektor aktlarni bajarilishi uchun mas’uldir. masalan, tizza refleksi, nafas olish, qusish, yoʻtalish kabi nerv markazlari. 1. nerv markazlari haqida tushuncha va ularning xususiyatlari, tormozlanish. fiziologik jihatdan nerv markazi deganda murakkab reflektor, ya’ni turli xil periferik a’zolar faoliyatini …

2 / 46

gi dinamik bogʻlanishlar va aloqalar shakllanadi. 1. nerv markazlari haqida tushuncha va ularning xususiyatlari, tormozlanish. shakllangan shartli reflekslar yoki boshqariladigan vazifalar qanchalik murakkab boʻlsa, nerv markazining tuzilishi va bu markazdagi neyronlarning oʻzaro fiziologik ta’sirlari ham shunchalik murakkab boʻladi. ba’zi neyronlar bir nechta vazifani va reflektor aktlarni boshqarishda ishtirok etadi. nerv markazlari, retseptor maydonlar bilan bogʻlanishidan tashqari, oʻzaro bogʻlangan boʻladi. ontogenezda shakllangan va nisbatan mustahkam boʻlmagan, harakatchan bogʻlanishlar nerv markazi ishini oʻzgartirishi mumkin. bu esa mnsdagi bir markazni ikkinchi markazga ta’sir etishida katta rol oʻynaydi. 1. nerv markazlari haqida tushuncha va ularning xususiyatlari, tormozlanish. bir nechta nerv markazlari bitta vazifani bajarishi ham mumkin. bunday boshqarishda ular bir-birini toʻldiradi. nerv markazi mns ning qanchalik yuqori boʻlimida joylashgan boʻlsa, u shunchalik yuksak mukammallikka ega boʻladi, ya’ni tashqi muhitdagi oʻzgarishlarga organizmning moslashuvini ta’minlaydigan aktlar juda ham aniq va zarur darajada oʻzgaradi. organizm bilan tashqi muhit oʻrtasidagi nozik va aniq muvozanat ana shunday ta’minlanadi. 1. …

3 / 46

prolongatsiyasi. konvergansiya va umumiy oxirgi yoʻl. nerv markazining tonisi. maxsus tonus. nerv markazining labilligi. nerv markazining ishiga kimyoviy moddalarning ta’siri. nerv markazining plastikligi. nerv markazining toliqishi. 1. nerv markazlari haqida tushuncha va ularning xususiyatlari, tormozlanish. 1) qoʻzgʻalishni bir tamonlama oʻtkazilishi. nerv markazi qoʻzgʻalishni bir yoʻnalish boʻylab, ya’ni refleks yoyi yoʻnalishida oʻtkazadi. nerv markazlari faoliyatining bu xususiyati neyronlararo sinapslarning xususiyatlariga bogʻliq; 1. nerv markazlari haqida tushuncha va ularning xususiyatlari, tormozlanish. 2) qoʻzgʻalishning divergensiyasi va irradiatsiyasi. afferent nerv orqa miyaga kirgach, shoxlanib turli neyronlar bilan sinaptik aloqa hosil qiladi. shu sababli birdaniga afferent xabarlar mnsning turli boʻlimlariga yetib boradi. ularning sonini aniqlash qiyin. masalan, motoneyron 3 dan 160 gacha tarmoq berishi aniqlangan. shuning uchun bir neyron ta’sirlanishi natijasida hosil boʻlgan qoʻzgʻalish mnsning koʻp neyronlariga tarqaladi. bu xodisani divergensiya deb ataladi. devergensiya va juda koʻplab shoxlangan interneyronlar tufayli qoʻzgʻalish bir nerv markazidan boshqa nerv markazlariga tarqaladi. bu esa irradiatsiyadan iborat. irradiatsiya natijasida kuchli …

4 / 46

lashgan bir xil retseptorlarning katta guruhiga bir vaqtda ta’sir ettirilsa, fazoviy summatsiya sodir boʻladi. summatsiya zaminida alohida neyronlarda hosil boʻlayotgan mahalliy qoʻzgʻalishning nerv markazida jamlanishi yotadi. izchil va fazoviy summatsiya tufayli nerv markazlarida harakat potensialini vujudga kelishini qoʻzgʻalish hosil boʻlishini yengillashishi hodisasi bilan tushuntiriladi; 1. nerv markazlari haqida tushuncha va ularning xususiyatlari, tormozlanish. 4) okklyuziya. bir nerv markazining har bir neyroniga oʻzining afferent tolalaridan tashqari qoʻshni markazning afferent tolalari ham sinaps hosil qiladi. bunday tuzilish nerv markazlarida tiqilib qolish (okklyuziya) yoki, aksincha ularning oʻtishini yengillashtirish hodisalarini rivojlanishiga sabab boʻladi. 1. nerv markazlari haqida tushuncha va ularning xususiyatlari, tormozlanish. okklyuziya hodisasi - ikki nerv markazi afferentlarini bir vaqtda ta’sirlanishidan koʻzgʻalgan neyronlarning soni, ularning alohida - alohida ta’sirlanishidan koʻzgʻalgan neyronlarning arifmetik yigʻindisidan kam boʻlishidir. bu esa kutilgan umumiy javobni kamayishiga olib keladi. masalan, markazning afferent nervi ta’sirlansa birinchi va ikkinchi qatorlardagi neyronlarning hammasida, ikkinchi nerv ta’sirlansa uchunchi va ikkinchi qatorlardagi neyronlarda pogʻona …

5 / 46

sh. 5) qoʻzgʻalishni kechiktirib oʻtkazilishi. refleks vaqti retseptorda qoʻzgʻalishning hosil boʻlishi uni afferent va efferent nervlar hamda ularga bogʻliq sinapslar orqali oʻtkazilishi bilan bogʻliq boʻladi. nerv markaziga kelgan qoʻzgʻalish sinapslar orqali uning neyronlariga sekin oʻtkaziladi. chunki mediator ajralish va postsinaptik membrana retseptoriga ta’sir qilib, uning kutublarini oʻzgarishi (depolyarizatsiya) uchun muayan kechiktirib oʻtkaziladi; 1. nerv markazlari haqida tushuncha va ularning xususiyatlari, tormozlanish. 6) ritmlar transformatsiyasi. nerv markazi hujayralari ularga keladigan impulslarning ritmini oʻzgartirish (transformatsiyalash) qobilyatiga ega. nerv markazidagi neyronlarning ba’zilarida ta’sir ritmiga monand, ba’zilarida kamroq, uchinchilarida esa koʻproq impulslar hosil boʻladi. bu xol neyronlarning va sinapslarning labilligiga bogʻliq. nerv markazlarida ta’sir ritmga solinadi trantsfarmatsiya qilinadi va impulslar ishchi a’zolarga oʻtkaziladi; 1. nerv markazlari haqida tushuncha va ularning xususiyatlari, tormozlanish. 7) ta’sirot izi, qoʻzgʻalishning prolongatsiyasi. reflektor javobning davomi etish koʻzgʻatgichning ta’sir qilish muddatiga mos kelmaydi. refleksning davom etishi koʻzgʻatgichning ta’siri qilishi muddatidan koʻproq boʻladi. javob koʻzgʻatgich ta’siri tugaganidan soʻng yoki tugagach, koʻp …

Want to read more?

Download all 46 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nerv markazlari va ularning xossalari"

9- sinf. energiya almashinuvi bosqichlari. atf sintezi@nambiolog fiziologiya nerv markazlari va ularning xossalari. ma’ruza rejasi: 2 1 nerv markazlari haqida tushuncha va ularning xususiyatlari, tormozlanish. 2 retsiprok va qaytar tormozlanish. 3 markaziy tormozlovchi sinapslar va mediatorlar. presinaptik va postsinaptik tormozlanishlar. 4 nerv tizimini uygʻunlashtiruvchi va umumlashtiruvchi vazifalari. dominantlik printsipi. 1. nerv markazlari haqida tushuncha va ularning xususiyatlari, tormozlanish. nerv markazi deb mns ning turli boʻlimlarida joylashgan va organizmning qat’iy bir vazifasini yoki reflektor aktni ruyobga chiqishini boshqarish uchun uygʻunlashgan neyronlar yigʻindisiga aytiladi. nerv markazi tushunchasi asosida ikki moddiy tuzilma va fiziologik ma’no yotadi. tuzilishi jih...

This file contains 46 pages in PPTX format (8.0 MB). To download "nerv markazlari va ularning xossalari", click the Telegram button on the left.

Tags: nerv markazlari va ularning xos… PPTX 46 pages Free download Telegram