tuproq paydo bo’lish jarayonlarining umumiy sxemasi va tuproq profilining shakllanishi

DOC 11 стр. 593,5 КБ Бесплатная загрузка

11 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 593,5 КБ

Тип файла DOC

Страницы 11

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 11

2-mavzu:tuproq paydo bo’lish jarayonlarining umumiy sxemasi va tuproq profilining shakllanishi reja. 1. tuproq paydo bo’lish jarayonining umumiy sxemasi. 2. tabiatda moddalarning katta geologic va kichik biologic aylanishi 3. tuproq profilining shakllanishi. tuproq tog’ jinslaridan paydo bo’lgan. ammo tuproq o’zining bir qancha xususiyatlari, ayniqsa unumdorligi, ya’ni o’simliklarni suv, havo va oziq moddalari hamda boshqa hayot omillari bilan ta’min etish xususiyati bilan tog’ jinslaridan keskin farq qiladi. o’ziga xos ana shu xususiyatlarga ega bo’lgan tabiiy jins hisoblangan tuproqning paydo bo’lishida nurash va tuproq paydo bo’lish jarayonlari o’zaro munosabati natijasida kechadigan jarayonlar katta ahamiyat kasb etadi. tuproq paydo bo’lish jarayonlari haqidagi umumiy nazariy tushunchalar – v.v.dokuchayev, p.a.kostichev, n.m.sibersev, v.r.vilyams, p.s.kossovich, k.d.glinka, g.iyenni, f.dyushofur va boshqa mashhur olimlar ilmiy faoliyati tufayli shakllangan. tuproq paydo bo’lish jarayoni haqidagi ta’limotning hozirgi zamon da rivojlanishida i.p.gerasimov, v.a.kovda, b.p.polinov, i.v.tyurin, a.a.rode, s.p.yarkov va boshqa tadqiqotchilarning xizmatlari nihoyatda katta rol o’ynaydi. tuproq paydo bo’lishi nihoyatda murakkab biofizik-kimyoviy jarayondir. a.a.rodening …

2 / 11

arlen boshqalar , 1997 . papendeskva parr , 1992 ; parr va boshqalar., 1992 va boshqalar ishlarida keltirilgan. tuproq agronomik jixatdan yer yuza qatlamida muhim vazifalarni bajaradi, ya’ni o’simlik biomassasi, tuproq xosildorligi, suv tozalash, ifloslantiruvchi biologik moddalarni xolos qildirish, shaxar va sanoat chiqindilaridan tozalovchi funksiyani bajaradi. tuproq yerdan foydalanish, uning xususiyatlarini yaxshilash va boshqarish munosabatlarini chegaralovchi tizim xisoblanadi. tuproq paydo bo’lishi yaxlit qoya tog’ jinslarida yoki ularning suv, mo’z, shamol, gravitasion (bir-birini tortish xususiyati) ta’sirida nurashi va qayta yotqizilishidan hosil bo’lgan mahsulotlari ustida tirik organizmlarning paydo bo’lishi paytidan boshlanadi. birlamchi tuproq paydo bo’lish jarayoni jarayonning birinchi davrlarida qoya tog’ jinslari, magmatik yoki cho’kindi tog’ jinslarida, aslini olganda nurash jarayoni bilan birgalikda sodir bo’ladi va zich qoya jinsda shakllanayotgan tuproq moddiy jihatdan nurash po’sti bilan birgalikda vujudga keladi. keyinchalik yer yuzasi rivojlanishining ko’proq yetilgan bosqichlarida nurash va tuproq paydo bo’lish jarayonlari makon va vaqt ichida bir-biridan ajraladi, tuproq esa faqatgina tog’ …

3 / 11

nsiasiyalanishi bir-biriga uxshasa ham, ammo jarayonlarning o’zi va oxirgi natijasi bo’lgan ushbu jarayonlar maxsulotlari turli xildir. tog’ jinslarining nurash po’sti – bu tog’ jinslarining parchalanishi, mineral komponentlarining transformasiyasi (o’zgarishi), massasining katta kichikligiga ko’ra, harakat etish yo’lida saralanishi va qayta yotqizilishi–gravigradasiyali sedimentasiyasi (cho’kishi) ning mahsulotlaridir. tuproq – bu nurash po’stlog’idan gumusning mavjudligi, o’ziga xos morfologiyasi, iyerarxik strukturasi, global funksiyasi bilan farq qiladigan spesifik biokos tabiiy jismning yangi yaralmasi natijasidir. yer po’stlog’i hosil bo’lishining sof geologik jarayonlari mahsulotlari, qoya tog’ jinslari (yaxlit, zich, yaxlit-kristal, tub jinslar) ham nurash va cho’kindi to’planish mahsulotlari g’ovak tog’ jinslari (g’ovak cho’kindilar, yotqiziqlar, sedimentlar, nurash ruxlyaklari) ham qoldiq (elyuvial), tranzit va akkumulyativ nurash po’stlog’ini shakllantiradigan, nurash va cho’kindi hosil qilish, shuningdek yer yuzasidagi sof geologik jarayonlar mahsulotlari ham – ona jins yoki tuproq paydo qiluvchi jins holida xizmat qilishi mumkin, qaysiki ulardan tuproq hosil bo’ladi. tog’ jinslari nurashi, bir joydan ikkinchi joyga ko’chirilishi va qayta yotqizilishi jarayonlarida, …

4 / 11

a kimyoviy tarkibi bo’yicha yer yuzasida qayta taqsimlanadi; 5) tirik organizmlar uchun qulay shakldagi, biofil elementlar, shuningdek zaharli kimyoviy elementlarni saqlaydi; 6) materiallarning nurashi, aralashuvi va qayta yotqizilishi jarayonlarida shakllanadigan, litologik qatlamlilikga ega bo’ladi. shunday qilib, tog’ jinslari nurash jarayonidayoq qator xossalarga ega bo’ladi, bu esa ulardan hosil bo’ladigan tuproqlar uchun juda muhim hisoblanadi. nurash jarayoni bilan birgalikda kechadigan yoki undan keyin sodir bo’ladigan, tuproq paydo bo’lish jarayonida, ushbu xossalar yanada rivojlanadi va tuproq xossalariga aylanadi. hosil bo’lgandan keyin o’z joyida qolgan (jinslarning elyuviysi), yoki suv yoki shamol yoki gravitasiya kuchlari ta’sirida bir joydan ikkinchi joyga ko’chirilib yotqizilgan nurash ruxlyagi (tog’ jinslarining turli katta kichiklikka, tarkib va xossalarga ega bo’lgan nurash mahsuloti), tuban va oliy o’simliklar va ular bilan bog’liq bo’lgan fauna (hayvonot dunyosi) larning paydo bo’lishi shunga mos ravishda tuproq paydo bo’lishining jadal rivojlanishi uchun qulay substrat tarzida xizmat qiladi. tuproq paydo bo’lishi asosan nuragan va nurayotgan dastlabki jins …

5 / 11

liq yoki qisman yotqiziladi, natijada dengiz cho’kindilari hosil bo’ladi. har yili suv oqimlari bilan jahon okeaniga 20-25 mlrd.t. mineral zarrachalar oqizilib ketiladi, uning asosiy qismi tuproq zarrachalaridir. yer tarixida kechadigan o’zoq muddatli geologik jarayonlar tufayli dengizlar quruqlikka aylanib, undagi cho’kindilar yer betiga chiqib qoladi va u yana qator murakkab nurash jarayonlariga uchraydi. quruqlik va okeanlar orasida kechadigan moddalarning ana bunday aylanishiga katta geologik aylanish deb aytiladi. o’zining yunalishi bilan bu aylanishda nurash pusti jinslaridagi o’simliklar uchun zarur ko’l elementlari unda tuplanmasdan, aksincha kamayib borib, kambag’allashuvi ruy beradi. tog’ jinslarining tuproqqa aylanishi bir vaqtning o’zida kechadigan nurash va tuproq paydo bo’lish kabi ikki jarayonning birgalikdagi ta’siri natijasida yuzaga keladi. tuproq paydo bo’lish jarayoni faqat tirik organizmlar, jumladan, yuksak o’simliklar va mikroorganizmlarning o’zaro ta’siri tufayli kechadi. tog’ jinslari yuzasida usayotgan o’simlik ildizlari ma’lum chuqurlikkacha kirib boradi va uning ancha qismini egallaydi. natijada jinslarda tarqoq holda bo’lgan ko’l elementlari tarzidagi oziq moddalar r, …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 11 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "tuproq paydo bo’lish jarayonlarining umumiy sxemasi va tuproq profilining shakllanishi"

2-mavzu:tuproq paydo bo’lish jarayonlarining umumiy sxemasi va tuproq profilining shakllanishi reja. 1. tuproq paydo bo’lish jarayonining umumiy sxemasi. 2. tabiatda moddalarning katta geologic va kichik biologic aylanishi 3. tuproq profilining shakllanishi. tuproq tog’ jinslaridan paydo bo’lgan. ammo tuproq o’zining bir qancha xususiyatlari, ayniqsa unumdorligi, ya’ni o’simliklarni suv, havo va oziq moddalari hamda boshqa hayot omillari bilan ta’min etish xususiyati bilan tog’ jinslaridan keskin farq qiladi. o’ziga xos ana shu xususiyatlarga ega bo’lgan tabiiy jins hisoblangan tuproqning paydo bo’lishida nurash va tuproq paydo bo’lish jarayonlari o’zaro munosabati natijasida kechadigan jarayonlar katta ahamiyat kasb etadi. tuproq paydo bo’lish jarayonlari haqidagi umumiy nazariy tushuncha...

Этот файл содержит 11 стр. в формате DOC (593,5 КБ). Чтобы скачать "tuproq paydo bo’lish jarayonlarining umumiy sxemasi va tuproq profilining shakllanishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: tuproq paydo bo’lish jarayonlar… DOC 11 стр. Бесплатная загрузка Telegram