alisher navoiy - xamsa asari

DOC 43 стр. 178,0 КБ Бесплатная загрузка

43 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 178,0 КБ

Тип файла DOC

Страницы 43

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 43

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti ro’yxatga olindi №__________ ro’yxatga olindi №__________ “_____” ____________20 y. “_____” ____________20 y. “___________________________ “ kafedrasi “_____________________________ “ fanidan kurs ish i mavzu:________________ bajardi:_________________________________ tekshirdi:_______________________________ ______________ - 20___ mavzu: “saddi iskandaiy”dagi hikoyalarning g’oyaviy-badiiy jihatlari reja: kirish. xamsanavislik an’anasi va navoiy “xamsa”si asosiy qism: i bob.”saddi iskandariy” dostoni tuzilishida o’ziga xoslik ii bob. “saddi iskandariy”dagi hikoyalarning g’oyaviy talqini xulosa. foydalanilgan adabiyotlar kirish. xamsanavislik an’anasi va navoiy “xamsa”si buyuk mutafakkir, ma’rifat arbobi, she’riyat mulkining sultoni alisher navoiy xv asrda – temuriylar davrida yashab ijod etgan. uning nomi nizomiy ganjaviy, firdavsiy, shayx sa’diy, dante, shekspir, pushkin kabi ulkan so’z darg’alarining nomi va merosidek o’lmas va unutilmasdi. mamlakatimizda alisher navoiy merosini keng va atroflicha, to’laqonli o’rganish, uning asarlarida ulug’langan g’oyalar mazmunini xalqimiz, ayniqsa, yoshlar ongiga yetkazish yuzasidan katta hajmdagi ishlar amalga oshirilmoqda. alisher navoiyning ijodiy faoliyati serqirraligi bilan nafaqat o’zbek mumtoz adabiyoti, balki sharq va butun …

2 / 43

alqning g’amidan uzoq bo’lgan insonni odam qatoriga qo’shib bo’lmaydi, deb ta’kidlamoqda ulug’ bobomiz . bu o’lmas satrlar bizning bugungi hayotimiz bilan, bizning orzu-intilish va amaliy harakatlarimiz bilan naqadar hamohang ekani odamni hayratga solidi”. darhaqiqat, alisher navoiy asarlari jamiki odamzodga mehnat va halollikdan, do’stlik va hamkorlikdan, rostgo’ylik, sofdillik va samimiylikdan muhim hayotiy saboq bermoqda, haromxo’rlik va adolatsizliklarni, o’zaro nizo va qonli to’qnashuvlarni, vayronagarchilikka sabab boladigan urushlarni esa keskin qoralamoqda. shu ma’noda olganda, alisher navoiy ta’limoti faqat milliy ahamiyatga ega bo’libgina qolmasdan, umumbashariy qimmatga ham ega. shuning uchun ham juda kuchli g’oyaviy ta’sir kuchiga va so’zning quvvatiga, ya’ni sehriga ega bo’lgan mutafakkir hazrat navoiy merosidan biz yosh avlodni barkamol, ya’ni komil inson qilib tarbiyalashda, bugungi kunning o’tkir qurollari bo’lgan ma’naviy tahdidlardan himoya qilishda, ularga qarshi kurash usuli bo’lgan g’oyaviy tarbiyada keng ko’lamda foydalanamiz va bu o’zining amaliy ahamiyatiga egadir. sharafiddin ali yazdiy nazariga tushgan, mavlono lutfiy yosh shoir iste’dodiga yuqori baho bergan, …

3 / 43

ashlaydigan bo’lsak, navoiy ixlosmandlari tomonidan uning she’rlari yig’ilib, “ilk devon” (1464-65) tuzildi, so’ngra “badoyi ul-bidoya”(“go’zallikning boshlanishi’’), “navodir un-nihoya”(“nodirliklar nihoyasi”) nomli devonlar (1470-yillar) tartib berilgan. lirik merosi umumiy hajmi 50000misradan ortiq “xazoyin ul-ma’oniy” nomli to’rt devon (1491-1498) ga jamlangan. alisher navoiy ijodining yuksak cho’qqisi “xamsa” asari (1483-1485)dir, shoir birinchilardan bo’lib, turkiy tilda to’liq “xamsa” yaratdi va turkiy tilde shunday ko’lamdor asar yozish mumkinligini isbotlab berdi. ushbu to’plamni nizomiy ganjaviyning “panj ganj” (“besh xazina”) asariga havas sifatida yozilganligini o’quvchilarga anglatmoq maqsadida “xamsa”ning kirish qismida: “ emas oson bu maydon ichra turmoq nizomiy panjasig’a panja urmoq.” deya ta’kid etadi. “xamsa” tarkibiga “hayrat ul-abror”, “farhod va shirin”, “layli va majnun”, “sab’ai sayyor” , “saddi iskandariy” kabi dostonlar kiradi . sharqda xamsachilikning o’ziga xos tarixi va an'anasi mavjud. "xamsa" yozishni ozarbayjonlik ulug' shoir nizomiy ganjaviy bosh- lab bergan. lekin u bu asarini avvaldan niyat qilib, ma'lum bir reja asosida yaratmagan. nizomiy 1173—1179- yillarda arzinjon hokimi …

4 / 43

dga kelgan. nizomiydan yuz yildan so’ng asli shahrisabzlik turkiy qavmlar avlodidan bo’lgan xusrav dehlaviy (1253—1325) o’zining "xamsa"sini 1299—1301- yillarda yozib tugalladi. u "matla' ul-anvor" ("nurlarning boshlanmasi"), "shirin va xusrav", "majnun va layli", "hasht behisht" ("sakkiz jannat"), "oyinayi iskandariy" ("iskandar oynasi") dostonlari- ni yozib, nizomiy ishini davom ettirdi va natijada adabiyotda xam- sachilik an'anasi paydo bo’ldi. shunga ko’ra har bir asar "xamsa" deb atalmog'i uchun: a) besh dostondan tashkil topmog'i; b) birinchi doston, albatta, pand-nasihat ruhidagi ta'limiy-axloqiy, falsafiy bo’lmog'i; d) ikkinchi- si, xusrav va shirin mojarolariga bag'ishlanmog'i; e) uchinchi doston layli va majnun muhabbatini mavzu qilib olmog'i; f)to’rtinchi doston shoh bahrom va beshinchisi iskandar haqida yozilmog'i shart edi. dehlaviydan qariyb 200 yil keyin ikki buyuk xamsanavis jomiy va navoiy maydonga chiqdi. jomiy avval quyidagi besh asarni yoz- di: "tuhfatul-ahror" ("erkinlar tuhfasi"), "sabhatul-abror" ("yaxshilar tasbihi"), "yusuf va zulayho", "layli va majnun", "xiradnomayi iskandariy". bu besh asarni 1485- yili yozib tugalladi. keyin "silsilat …

5 / 43

at. kim shuhrati jahonga to’lg'ay, turk eliga dog'i bahra bo’lg'ay navoiy o’z salaflarining yuksak san'atkorligini sharaflaydi, ular- ning adabiy tajribalaridan ta'lim olganligini e'tirof qiladi. dostonlarning muqaddima qismida ustozlariga bag'ishlab maxsus boblar yozib, ularni ulug'laydi. mas'uliyatli bu ishda ularga ruhan suyanadi va yo’ldasa bu yo’lda nizomiy yo’lum, qo’ldasa xusrav bila jomiy qo’lum, — deb madad tilaydi. biroq navoiy oldingi xamsanavislarni takrorlab, ularga ko’r- ko’rona taqlid qilmaydi. o’z oldiga yangi, o’ziga xos "xamsa" yara- tish vazifasini qo’yadi. buni muallif "xamsa"ning bir necha o’rni- da ochiq-oydin ta'kidlaydi. jumladan, u "farhod va shirin" dostoni muqaddimasida shunday yozadi: ani nazm etki, tarhing toza bo’lg'ay, ulusqa mayli beandoza bo’lg’ay. yo’q ersa nazm qilg’onni xaloyiq mukarrar aylamak sendin ne loyiq? bu- misralari orqali navoiy "xamsa" yozishdagi belgilab olgan o’z yo’riqlarini bayon etadi: shunday asar (nazm) - doston yozginki, o’zingga xos (tarhing toza) bo’lsin, o’qigan odamlarga (ulusqa) yangi, boshqa asarlarga o’xshamas (beandoza)ligi sezilib tursin. aks holda (yo’q ersa) …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 43 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "alisher navoiy - xamsa asari"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti ro’yxatga olindi №__________ ro’yxatga olindi №__________ “_____” ____________20 y. “_____” ____________20 y. “___________________________ “ kafedrasi “_____________________________ “ fanidan kurs ish i mavzu:________________ bajardi:_________________________________ tekshirdi:_______________________________ ______________ - 20___ mavzu: “saddi iskandaiy”dagi hikoyalarning g’oyaviy-badiiy jihatlari reja: kirish. xamsanavislik an’anasi va navoiy “xamsa”si asosiy qism: i bob.”saddi iskandariy” dostoni tuzilishida o’ziga xoslik ii bob. “saddi iskandariy”dagi hikoyalarning g’oyaviy talqini xulosa. foydalanilgan adabiyotlar kirish. xamsanavislik an’anasi va navoiy “xamsa”si buyuk mutafakkir, ma’rifat arbobi, sh...

Этот файл содержит 43 стр. в формате DOC (178,0 КБ). Чтобы скачать "alisher navoiy - xamsa asari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: alisher navoiy - xamsa asari DOC 43 стр. Бесплатная загрузка Telegram