misr va usmonli turklar davlatlari bilan munosabatlarning keskinlashuvi tezis.

DOCX 6 pages 20.3 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 20.3 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

misr va usmonli turklar davlatlari bilan munosabatlarning keskinlashuvi kirish xix asr boshlarida usmonli imperiyasi ichki zaiflashuv va tashqi bosimlar (masalan, yunon mustaqillik urushi va rossiya bosqinlari) ostida bo'lganida, misr valisi muhammad ali pasha o'zining ambitsiyalari bilan imperiyaning markaziy hokimiyatiga qarshi chiqdi. bu keskinlashuv nafaqat ikki tomon o'rtasidagi ichki nizoga, balki yevropa kuchlarining (buyuk britaniya, fransiya, rossiya, avstriya va prussiya) aralashuviga olib keldi. 1831-1833 va 1839-1841 yillardagi ikki urush misrning suriyaga kengayish urinishlari va usmonli sulton mahmud ii va abdülmecid i ning markaziy hokimiyatni qayta tiklash harakatlari natijasida yuz berdi. ushbu urushlar natijasida misr de-fakto mustaqillikka erishdi, ammo imperiya doirasida qolishi va iqtisodiy zaiflashuviga sabab bo'ldi. muhammad ali pasha (1769-1849), kavala shahridan chiqqan alban harbiy rahbari, misrni zamonaviy davlatga aylantirish uchun keng ko'lamli islohotlar o'tkazdi: armiyani yevropacha modernizatsiya qilish, iqtisodiy monopoliyalar o'rnatish va ta'lim tizimini rivojlantirish. ushbu islohotlar imperiya bilan munosabatlarni keskinlashtirdi, chunki ular sultonning nazoratini zaiflashtirdi. tezisning dolzarbligi shundaki, bu …

2 / 6

isr mamluklari va muhammad ali boshchiligidagi alban qo'shinlari o'rtasida. muhammad ali 1801 yilda misrga kelib, fransuzlarga qarshi kurashda ishtirok etdi. u 1805 yilda kairo aholisi va ulamolar tomonidan vali etib saylandi va sulton mahmud ii tomonidan tasdiqlandi. bu vaqtda misr imperiyaning vassali bo'lib qoldi, ammo muhammad ali o'z hokimiyatini mustahkamlash uchun islohotlarni boshladi: armiyani 1820 yilda yevropacha usulda modernizatsiya qilish (nizam-i jadidga o'xshash), iqtisodiy monopoliyalar (paxta, shakar va qurol ishlab chiqarish) va ma'muriy tizimni markazlashtirish. imperiyaning zaifligi – yunon urushi (1821-1832), serbiya isyonlari va tanzimat islohotlarining boshlanishi – muhammad aliga kengayish uchun imkon berdi. misrning iqtisodiy salohiyati (paxta eksporti va savdo) uni imperiyadan ajralishga undadi. muhammad ali hokimiyatga kelishi va dastlabki munosabatlar muhammad ali 1807 yilda mamluklarni mag'lub etib, 1811 yilda kairo qal'asida ularning rahbarlarini qirg'in qildi, bu uning hokimiyatini mustahkamladi. u sulton buyruqlari bilan arabistondagi vahhobiylarga qarshi yurishlarni boshladi (1811-1818): birinchi yurish (1811-1815) tusun pasha boshchiligida makka va madinani …

3 / 6

viyaga bostirib kirish (1820) misrning janubiy va g'arbiy chegaralarini kengaytirdi, qullik tizimini kuchaytirdi va oltin konlarini egalladi, ammo bu yurishlar iqtisodiy resurslarni sarfladi. keskinlashuv sabablari munosabatlarning keskinlashuvi quyidagi sabablarga ega edi: - ambitiyalar: muhammad ali misrni mustaqil davlatga aylantirishni va o'z oilasini irsiy hukmronlikka o'tkazishni xohladi. suriya – yog'och, paxta bozori va strategik hudud – uning kengayishi uchun zarur edi. 1825 yilda sulton suriya, kipr va kritni va'da qilgani ammo bajarmagani keskinlashuvga sabab bo'ldi. - imperiya zaifligi: usmonli armiyasi eskirgan edi, ichki isyonlar (yunoniya, serbiya) va yevropa bosimi (tanzimat islohotlari, 1839) uni zaiflashtirdi. mahmud ii ning armiya islohotlari muvaffaqiyatsiz bo'ldi. - iqtisodiy omillar: misrning sanoatlashtirilishi (1820-1830 yillarda paxta fabrikalari, qurol zavodlari) suriyaga chiqishni talab qildi. acre gubernatori abdullah pasha qochqinlarni boshpana bergani va harbiy yordam bermagani bahona bo'ldi. - yevropa aralashuvi: buyuk britaniya va rossiya imperiyani saqlashni, fransiya esa misrni qo'llab-quvvatlashni xohladi, bu "sharqiy savol"ni kuchaytirdi. bu sabablar 1831 yilda …

4 / 6

nventsiyasi bo'yicha suriya, adana, halab va damashq misrga o'tdi; ibrohim pasha suriya gubernatori bo'ldi. ammo qishki ob-havo va rossiya aralashuvi sababli misr anatoliyadan chekindi. ikkinchi misr-usmonli urushi (1839-1841) kelib chiqishi: 1838 yilda muhammad ali mustaqillikni e'lon qildi, 1839 yil 24 iyunda nezib jangida ibrohim pasha hafiz pasha ning armiyasini mag'lub etdi (misr yo'qotishlari – 4000, usmonlilar – 10 000). usmonli floti aleksandriyaga qochib o'tdi. mahmud ii vafot etdi, abdülmecid i taxtga o'tirdi. asosiy voqealar: - beirut bombalanishi (1840 yil 11 sentabr): britaniya admiral charles napier beirutni bombaladi va jouniehga desant tushirdi. - sidon va acre janglari (1840 yil sentabr-noyabr): britaniya-avstriya floti sidonni egalladi, acre ni 3-4 noyabrda bombaladi (misr yo'qotishlari – 1100 o'lim, acre ning portlashi). - aleksandriya blokadasi: britaniya va avstriya kemalari nil deltasi va aleksandriyani blokada qildi. natija: 1840 yil 27 noyabrdagi aleksandriya konventsiyasi va 1841 yil londan shartnomasi bo'yicha misr suriya, krit va hijozdan voz kechdi, armiyasi …

5 / 6

konventsiyasi va balta liman shartnomasi (1838) bilan bekor qilindi, erkin savdo joriy etildi. bu misrni xix asrda eng kuchli deindustrializatsiyaga olib keldi, import oshdi va mahalliy ishlab chiqarish pasaydi. - resurslar sarfi: ikki urush millionlab funt sterling sarfladi, qarzlar ortdi (masalan, 1842 yilda chorva murraini va nil toshqini). sudan oltin konlari va arabiston savdosi yo'qotildi. - paxta iqtisodiyoti: suriya yo'qotilishi paxta eksportini chekladi, ammo amerikadagi fuqarolar urushi (1861-1865) misr paxtasini jahon bozoriga chiqardi. - usmonli tomon: viloyatlar yo'qotilishi byudjetni zaiflashtirdi, tanzimat islohotlariga (1839-1876) sabab bo'ldi va imperiyaning iqtisodiy qaramligini kuchaytirdi. umumiy ta'sir: misr yevropa (asosan britaniya) ga iqtisodiy bog'liq bo'ldi, bu 1882 yilda britaniya istilosiga zamin yaratdi. ijtimoiy va madaniy oqibatlar - ijtimoiy o'zgarishlar: urushlar qullik tizimini kuchaytirdi (sudan va suriyadan 100 minglab qullar olib kelingan), ammo ayollar ta'limi va huquqlari ozgina yaxshilandi. suriya egallash davrida (1831-1840) ibrohim pasha majburiy harbiy xizmat (konskripsiya) joriy etdi, bu 30-40 ming kishining o'limiga …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "misr va usmonli turklar davlatlari bilan munosabatlarning keskinlashuvi tezis."

misr va usmonli turklar davlatlari bilan munosabatlarning keskinlashuvi kirish xix asr boshlarida usmonli imperiyasi ichki zaiflashuv va tashqi bosimlar (masalan, yunon mustaqillik urushi va rossiya bosqinlari) ostida bo'lganida, misr valisi muhammad ali pasha o'zining ambitsiyalari bilan imperiyaning markaziy hokimiyatiga qarshi chiqdi. bu keskinlashuv nafaqat ikki tomon o'rtasidagi ichki nizoga, balki yevropa kuchlarining (buyuk britaniya, fransiya, rossiya, avstriya va prussiya) aralashuviga olib keldi. 1831-1833 va 1839-1841 yillardagi ikki urush misrning suriyaga kengayish urinishlari va usmonli sulton mahmud ii va abdülmecid i ning markaziy hokimiyatni qayta tiklash harakatlari natijasida yuz berdi. ushbu urushlar natijasida misr de-fakto mustaqillikka erishdi, ammo imperiya doirasid...

This file contains 6 pages in DOCX format (20.3 KB). To download "misr va usmonli turklar davlatlari bilan munosabatlarning keskinlashuvi tezis.", click the Telegram button on the left.

Tags: misr va usmonli turklar davlatl… DOCX 6 pages Free download Telegram