nutq uslublari

DOCX 22 pages 67.0 KB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 67.0 KB

File type DOCX

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

mavzu: nutq uslublari. badiiy uslub uning xususiyatlari. reja: 1. uslubiyat. 2. adabiy til uslubi. 3. uslubiyat turlari. 4. adabiy nutq . 5. ilmiy, badiiy, so`zlashuv, rasmiy-idoraviy, publitsistik uslublar va ularning uslubiy xususiyatlari. tarixan tarkib topgan, qat'iy me'yorlarga bo'ysunuvchi, so'zlashuvchilarning qaysi hududda yashashidan qat'iy nazar barchasi uchun umumiy bo'lgan til adabiy til sanaladi. adabiy til har qanday tilning oliy shakli sanaladi va lug' at tarkibining boyligi, grammatik qurilishining tartibga solinganligi, qat'iy me'yorlarga amal qilishi, uslubning rivojlanganligi bilan xarakterlanadi. adabiy tilning ijtimoiy hayotdagi ma’lum soha doirasiga, ma’lum nutqiy vaziyatga xoslangan ko`rinishi nutq uslubi hisoblanadi. so`zlar ma’lum nutq uslubiga xoslanish-xoslanmaslik belgisiga ko`ra uslubiy xoslangan va uslubiy betaraf so`zlarga bo`linadi. ayrim nutq uslubidagina qo`llaniladigan so`zlar uslubiy xoslangan so`zlar, bunday xususiyatga ega bo`lmagan so`zlar esa uslubiy betaraf so`zlardir. ilmiy uslub va uning xususiyatlari. fan va texnikaning turli tarmoqlariga doir ilmiy asarlar, darsliklar ilmiy uslubda yoziladi. ilmiy matn ilmiy va ilmiy-ommabop matnlarga ajratiladi. ilmiy matnda gap …

2 / 22

y uslubda fan va texnikaning turli tarmoqlariga oid ilmiy asarlar, darslik va o’quv qo’llanmalari yoziladi. bu uslub aniq, daliliy ma’lumotlar asosida chiqarilgan ilmiy xulosalar (qoidalar, ta’riflar)ga boy bo’lishi bilan boshqa uslublardan farqlanadi. ilmiy uslub ham adabiy tilning ko’rinishi bo’lib, bir qator o’ziga xos xususiyatlarga ham ega: monologik belgilari bilan boshqa uslublardan ajralib turadi; obrazli tasvirlar bilan emas, balki aniq ma’lumotlarning xolis, umumlashgan xususiyatlarini ta’riflash, tushunchalarga muvofiq keladigan terminlar bilan ish ko’radi. kitobxonning his-tuyg’usiga emas, ongiga ta’sir etadi. badiiy uslub va uning xususiyatlari. badiiy uslub (tilning ta’sir qilish, targ’ibot, tashviqot vazifasi) - inson hayotining barcha tomonlarini qamrab oladi. bu uslub barchaga barobarligi, o’quvchiga va tinglovchiga emotsional ta’sir etishi bilan boshqa uslublardan farq qilib turadi. bu uslubda muallif tilning barcha leksik, grammatik vositalaridan foydalanishi, turli ifodaviy vositalarni qo’llashi mumkin. boshqa uslublarning materiallaridan badiiy uslubda bemalol foydalanish mumkin. shunga ko’ra, badiiy uslub keng imkoniyatga ega uslub turi hisoblanadi. badiiy uslub badiiy adabiyot, ya’ni …

3 / 22

chegaralangan emas. uning mazmun doirasining nihoyatda keng va u timsollar, badiiy to’qima, yozuvchi fantaziyasi natijasida yuzaga keladi. badiiy uslubda proza, poeziya va dramaturgiya asarlar yaratiladi. badiiy uslub timsol, ijod va shaxs munosabatida yuzaga keladi. badiiy uslubda umumxalq tili va adabiy tilning barcha qatlamiga mansub so’z va iboralar keng va faol ishlatiladi hamda estetik ta’sir etish vazifasini bajaradi. badiiy adabiyot tili yoki badiiy uslub adabiy tilda alohida o‘rin tutadi. badiiy uslubda xalq tilidagi hamma vositalardan erkin foydalaniladi. badiiy uslubning asosiy belgilari: 1. turli tasviriy vositalar, chunonchi, sifatlash, qiyoslash, mubolag‘a, kinoya, o‘xshatish va hokazolar qo‘llanadi: bulutning orasidan quyosh kulib qaraydi, majnuntolning yuvilgan sochlarini taraydi (e. vohidov). shoir bu misralarda badiiy tasvirning jonlantirish usulidan foydalanib, insonga xos kulish (kulib qaraydi), tarash (sochlarini taraydi) harakatlarini quyoshga nisbatan ishlatadi. 2. til vositalaridan erkin foydalaniladi. badiiy asarlarda adabiy tilga xos til birliklari, shuningdek, adabiy tildan tashqarida bo‘lgan sheva, oddiy nutq, jargon kabilarga xos so‘zlar bo‘lishi ham …

4 / 22

b o‘qing. so`zlashuv uslubi. oilada, ko`cha-ko`yda kishilarning fikr almashish jarayonida qo`llanadigan nutq uslubi so`zlashuv uslubi sanaladi. so`zlashuv uslubi adabiy va oddiy so`zlashuv uslublarini o`z ichiga oladi. adabiy til me’yorlariga qat’iy amal qilingan so`zlashuv uslubi adabiy so`zlalashuv uslubi, bunday xusuiyatga ega bo`lmagan so`zlashuv uslubi esa oddiy so`zlashuv uslubidir. so`zlalashuv uslubining o`ziga xos xususiyati uning erkinligidir. so`zlar tartibi erkin, asosiy maqsadni ifodalovchi gap bo`lagi ajratib ko`rsatiladi, fikr so`zga mantiqiy urg`u berish bilan ifodalanadi. jumlalar qisqa va ta’sirli bo`ladi. so`zlashuv uslubining har ikki turi ko`pincha dialog shaklida ro`yobga chiqadi. ikki shaxsning o`zaro so`zlashuvi dialogik nutq sanaladi. so`zlashuv uslubida so`zlar ko`pincha kinoya, piching, qochirmalarga boy bo`ladi. so`zlashuv nutqida ona tilidagi bor imkoniyatlardan foydalanilsa ham, har bir toifaning nutqida o`ziga xoslik seziladi: olimlarning suhbati bilan ishchi, xizmatchi, dehqonning so`zlashuvida farq bo`ladi. hatto erkag-u xotinlar so`zlashuvi o`rtasida ham ba’zi farqlar bo`ladi. og`zaki so`zlashuv uslubi grammatik qurilishi sodda, qisqa, mazmunan ta’sirchan bo`ladi. bunda xalq maqollari va masallar, …

5 / 22

zlаrni tashkil etadi. quyidagi jadvalda keltirilgan adabiy til va shevaga xos so`zlarga e’tibor bering. № toshkent shеvаsida farg‘ona shеvаsida buxoro shеvаsida samarqand shеvаsida xorazm shеvаsida adabiy tilda 1. do‘ppi do‘ppi kalpo‘sh kallapo`sh qalpoq tahya do‘ppi 2. garmdori qalampir qalampir qalamfur qalampir murch aji qalampir 3. chumoli chumalik mo‘rcha mo‘rcha qorinja chumoli 4. narvon shoti narvon narbon narvon zangi narvon 5. mushuk mishiq pishak pishak pishiq mushuk yozuvchilаr bаdiiy аsаrlаrdа qаhrаmоnlаrning qаyеrlik еkаnini, tilidаgi хususiyatlаrni ko‘rsаtish uchun ulаrning nutqidа bа’zаn shеvаgа хоs qo‘shimchа vа so‘zlаrni ishlаtаdilаr. · osilgan kim? · qiyotlik bir go‘ch yigit. nishatamiz, o‘glim,taqdir, - dedi xo`rsinib ona. (j.sh.) xorazm shevasiga xos g`o`ch so`zi “mard, botir” degan ma’noni, nishatamiz so`zi · rasmiy-diplomatik uslub va uning xususiyatlari. · huquqiy qonunchilik va ish yuritish munosabatlari doirasida qo'llaniluvchi nutq uslubi rasmiy uslub hisoblanadi. sof qonunchilik uslubi (qonun, farmon, fuqarolik va jinoiy aktlar, nizomlar uslubi). holatlarda ro'y 2. idoraviy — devonxona uslubi (buyruq, …

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nutq uslublari"

mavzu: nutq uslublari. badiiy uslub uning xususiyatlari. reja: 1. uslubiyat. 2. adabiy til uslubi. 3. uslubiyat turlari. 4. adabiy nutq . 5. ilmiy, badiiy, so`zlashuv, rasmiy-idoraviy, publitsistik uslublar va ularning uslubiy xususiyatlari. tarixan tarkib topgan, qat'iy me'yorlarga bo'ysunuvchi, so'zlashuvchilarning qaysi hududda yashashidan qat'iy nazar barchasi uchun umumiy bo'lgan til adabiy til sanaladi. adabiy til har qanday tilning oliy shakli sanaladi va lug' at tarkibining boyligi, grammatik qurilishining tartibga solinganligi, qat'iy me'yorlarga amal qilishi, uslubning rivojlanganligi bilan xarakterlanadi. adabiy tilning ijtimoiy hayotdagi ma’lum soha doirasiga, ma’lum nutqiy vaziyatga xoslangan ko`rinishi nutq uslubi hisoblanadi. so`zlar ma’lum nutq uslubiga xoslanish-xoslanmasl...

This file contains 22 pages in DOCX format (67.0 KB). To download "nutq uslublari", click the Telegram button on the left.

Tags: nutq uslublari DOCX 22 pages Free download Telegram