chiziqli dasturlashga keltiriladigan masalalaming matematik modelini qurishni kompyuter dasturlar orqali tavsiflash laboratoriyasi

DOCX 19 pages 297.3 KB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 297.3 KB

File type DOCX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

laboratoriya ishi № 1 mavzu:chiziqli dasturlashga keltiriladigan masalalaming matematik modelini qurishni kompyuter dasturlar orqali tavsiflash ishning maqsadi: chiziqli dasturlashga keltiriladigan masalalaming matematik modelini qurishni kompyuter dasturlar orqali tavsiflashni boyicha bilim ko’nikma va malaka hosil qilish. kerakli jixoz va materiallar: kompyuter, proyektor, amaliy dasturiy paketlar, mashgulot rejasi: 1.nazariy ma’lumotlar. 2. topshiriqlar bilan ishlash 3.xulosa ishning borishi. mavzu bo’yicha nazariy ma’lumotlar. optimallashtiruvchi modеllar ishlab chiqarishni tashkil qilishning optimal variantini topishga xizmat qiladi. boshqacha qilib aytganda, ular optimallik mеzonlari bo’yicha maqsad funktsiyasiga maksimal yoki minimal qiymat bеra oladi. optimallashtiruvchi modеllari ikki qismdan iborat: 1. chеklanishlar sistеmalari yoki iqtisodiy sistеma o’zgarishini shart-sharoitlari; 2. optimallik mеzoni (maqsad funktsiyasi). bu mеzon iqtisodiy sistеma mumkin bo’lgan holatining samaradorlik darajasini aniqlash, taqqoslash va undan eng qulayini tanlash uchun ishlatiladi. agar maqsad funktsiya musbat iqtisodiy omilni ifodalasa (masalan, foyda yoki daromad), u holda maqsad funktsiyaning maksimum qiymati izlanadi, xarajatlarni kamaytirish masalalarida esa maqsad funktsiyaning minimumini izlash kеrak bo’ladi. noma'lumlarning …

2 / 19

artlari chiziqli tеnglamalar va tеngsizliklar sistеmasidan iborat bo’lsa, optimal dasturlash masalasi quyidagi ko’rinishda bеriladi. bu еrda (1)-shart – optimal dasturlash masalasining maqsad funktsiyasi; (2), (3), (4)-shartlar – optimal dasturlash masalasining chеgaraviy shartlari; (5)-shart – optimal dasturlash masalasida noma'lumlarning nomanfiylik sharti. optimal dasturlash masalasining yoyilgan iqtisodiy-matеmatik modеli quyidagi ko’rinishga ega bo’ladi: maqsad funktsiya: (1) chеgaraviy shartlar: (2) o’zgaruvchilarning nomanfiylik sharti: (3) chiziqli dasturlashning umumiy masalasi ikkita usul yordamida hal etilishi mumkin. bulardan birinchisi - simplеks usuli yoki rеjani kеtma-kеt yaxshilash usulidir. ikkinchi usul - taqsimlash usuli. agar noma'lum o’zgaruvchilar m shartlar tеngsizliklarga n tеng bo’lsa, unda masalaning bitta optimal еchimi bor. ko’pincha m<n tеnglamalar sistеmasi ko’riladi. unda masalaning bir nеchta еchimi bor. bizning asosiy vazifamiz - bir nеchta еchimdan optimal yеchimini topish. topshiriqlar: 1-masala.shaftoli etishtiruvchi 6 ta fermer ho’jaligidan 5 ta muzlatkichli omborxonalarga mevalarni tashib etkazish kerak.quyidagi jadvalda har bir fermer ho’jaligi etishtirgan jami olma miqdori, muzlatkichli omborxonalarning sig’imi hamda bir …

3 / 19

0 3 10 matematik modelini tuzamiz. buning uchun quyidagi jadvaldan foydalanamiz sterjen uzunligi 1- usul 2- usul 3- usul 4- usul 5- usul jami kerakli sterjen soni 120sm 1 1 0 0 0 80 100sm 1 0 2 1 0 120 70sm 0 1 0 1 3 102 material soni x1 x2 x3 x4 x5 matematik modeli. 1) maqsad funksiyasi(material eng kam sariflansin): x1+x2+x3+x4+x5min 2) chegaraviy shartlar(kerakli miqdorda sterjen bo’laklari qirqib olinsin): x1+x2≥80 x1+2x3+x4≥120 x2+x4+3x5≥102 3) noma’lumlarni nomanfiylik shartlari x1≥0 x2≥0 x3≥0 x4≥0 x5≥0 bu modelni mathcad oynasiga quyidagi ko’rinishda yozib echish mumkin: x1:=1 x2:=0 x3:=0 x4:=0 x5:=0 f(x1,x2,x3,x4,x5):= x1+x2+x3+x4+x5 given x1+x2≥80 x1+2x3+x4≥120 x2+x4+3x5≥102 x1≥0 x2≥0 x3≥0 x4≥0 x5≥0 p:=minimize(f, x1,x2,x3,x4,x5) yechim: matlab tizimida echish quyidagi rasmda ko’rsatilgan 1-rasm. optimal qirqish masalasi material eng kam sariflansin sharti bo’yicha yechish bunda oynasida m-faylda modelning yechimini topish dasturi, oynasida hisoblash natijasi berilgan. bu masalani matlab va matcad dasturlarida yechish usullarini solishtirganda ko’rinadiki, …

4 / 19

nus qo’yilmagan holdagi yechim berilgan. 2-rasm. optimal qirqish masalasi a va b noto’gri kiritilgan xol. bu natija mutlaqo boshqa, chunki unda x1+x2≤80 x1+2x3+x4≤120 x2+x4+3x5≤102 sart bo’yicha yechim olingan, bu esa masalani qo’yilishiga mos kelmaydi. bundan xulosa shuki, olingan yechimni, albatta adekvatligini teksirib ko’rish kerak, keyingi natijaga yaxsilab e’tibor bersak, u xaqiqatdan ancha yiroq. masala shartida “bir buyum yasash uchun uzunligi 120 sm bo’lgan sterjendan 80 ta, uzunligi 100 sm bo’lgan sterjendan 120 ta, uzunligi 70 sm bo’lgan sterjendan 102 ta kerak” deyilgan. biz tuzgan modelda kami bilan qanch kerakligi yozilgan: x1+x2≥80, x1+2x3+x4≥120, x2+x4+3x5≥102, bunda ortiqch detal qirqilishiga yo’l qo’yiladi. agar x1+x2=80 x1+2x3+x4=120 x2+x4+3x5=102 ko’rinishda shart yozilsa ortiqcha detal qirqilishiga yo’l qo’yilmaydi, bunda matlabda olingan yechim quyidagi rasmda ko’rsatilgan(linprog argumentida farq bor). 3-rasm. optimal qirqish masalasi ax = b shart boyicha yechim. bu holda ham yechim oldingi yechim bilan ustma-ust tushdi. 2-masala. 1-masaladagi berilmalar bo’yicha chiqindi eng kam bo’lsin degan masala …

5 / 19

qindi eng kam bo’lsin sartiga ko’ra tuzilgan model yechimi. bu natija quyidagini ko’rsatadi: uzunligi 220sm bo’lgan materialdan eng kam chiqindi chiqadigan bo’lishi uchun 1-usulda 120ta, 5-usulda 34ta olib qirqish kerak. bunda jami 340sm chiqindi hosil bo’ladi. optimallashtirish masalasini yechish funktsiyalari turli algoritm yordamida yechimni qidiradi. yechim butun bo’lishi yoki butun bo’lishi shart emasligi haqida infomatsiya qabul qilmaydi. lekin yechimni quyi chegarasi va yuqori chegarasini o’zgartirib butun yechimni olish mumkin. bizning masala shartiga ko’ra natija butun sonli bo’lishi kerak. quyidagi rasmda turli yuqori chegara berilmagan holda yechim olingan: 5-rasm. chiqindi eng kam bo’lsin sartiga ko’ra tuzilgan model yechimi yuqori chegara berilmagan xol. yechim butun sonli emas, demak u biz izlagan yechim bo’la olmaydi. chegaraviy shartni x1+x2=80 x1+2x3+x4=120 x2+x4+3x5=102 ko’rinishda olingan holdagi yechim quyidagi rasmda berilgan 6-rasm. optimal qirqish masalasi ax = b shart boyicha yechim. natijadan ko’rinadiki tengsizlik orqali berilgan shartdagi yechim bilan tenglik orqali berilgan chartdagi yechim bir xil emas. …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "chiziqli dasturlashga keltiriladigan masalalaming matematik modelini qurishni kompyuter dasturlar orqali tavsiflash laboratoriyasi"

laboratoriya ishi № 1 mavzu:chiziqli dasturlashga keltiriladigan masalalaming matematik modelini qurishni kompyuter dasturlar orqali tavsiflash ishning maqsadi: chiziqli dasturlashga keltiriladigan masalalaming matematik modelini qurishni kompyuter dasturlar orqali tavsiflashni boyicha bilim ko’nikma va malaka hosil qilish. kerakli jixoz va materiallar: kompyuter, proyektor, amaliy dasturiy paketlar, mashgulot rejasi: 1.nazariy ma’lumotlar. 2. topshiriqlar bilan ishlash 3.xulosa ishning borishi. mavzu bo’yicha nazariy ma’lumotlar. optimallashtiruvchi modеllar ishlab chiqarishni tashkil qilishning optimal variantini topishga xizmat qiladi. boshqacha qilib aytganda, ular optimallik mеzonlari bo’yicha maqsad funktsiyasiga maksimal yoki minimal qiymat bеra oladi. optimallashtiruvchi modеllari ...

This file contains 19 pages in DOCX format (297.3 KB). To download "chiziqli dasturlashga keltiriladigan masalalaming matematik modelini qurishni kompyuter dasturlar orqali tavsiflash laboratoriyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: chiziqli dasturlashga keltirila… DOCX 19 pages Free download Telegram