axborot tizimlari

DOCX 7 pages 879.8 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 879.8 KB

File type DOCX

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

axborot tizimlari. axborot tizimlarida ma’lumotlarni tasvirlash. reja: 1.axborotlarni kodlashtirish. 2.butun son ko’rinishdagi ma’lumotlarni kompyuter xotirasida tasvirlanishi. 3.haqiqiy son ko’rinishdagi ma’lumotlarni kompyuter xotirasida tasvirlanishi. 4.matn ko’rinishdagi ma’lumotlarni kompyuter xotirasida tasvirlanishi. 5. grafik ko’rinishdagi ma’lumotlarni kompyuter xotirasida tasvirlanishi. 6.ovozli ma’lumotlarni kompyuter xotirasida tasvirlanishi. 1.axborotlarni kodlashtirish. ma’lumot – bu inson yoki biror qurilma tomonidan his qilingan va maqsadga yo’naltirilgan faoliyatni tashkil etish uchun tevarak olam va unda sodir bo’layotgan voqealar haqidagi axborotdir. ma’lumotlar tabiatiga ko’ra sonli, matnli, grafik, tovushli yoki video ko’rinishlarida bo’lishi mumkin. u o’zgaruvchan, o’zgarmas, tasodifiy xarakterga ega bo’lib, ular orasida o’zgaruvchan ma’lumotlar alohida ahamiyat kasb etadi. chunki, o’zgaruvchan ma’lumotlar jarayon va voqealarning sabab-oqibatlarini o’rganishga imkon beradi. axborotni(sonli yoki sonli bo’lmagan) kompyuter xotirasida tasvirlash uchun ikkili kodlash usulidan foydalaniladi. kompyuter xotirasidagi axborotni saqlashga mo’ljallangan katak 8 bit(bayt) uzunlikga ega. har bir bayt katak manzili deb ataluvchi o’z tartib raqamiga ega. kompyuter bir butun sifatida qayta ishlashi mumkin bo’lgan bitlarni eng katta …

2 / 7

yt 1 kilobayt (kbayt) 1024 bayt 1 megabayt (mbayt) 1024 kbayt 1 gigabayt (gbayt) 1024 mbayt 1 terabayt (tbayt) 1024 gbayt 1 petabayt (pbayt) 1024 tbayt komp’yuterda ma’lumotlar asosan baytlarda ifodalanadi. masala xarakteriga ko’ra, u kodlangan turli tipdagi ma’lumotlarni ko’rsatadi. bir baytda ifodalash mumkin bo’lgan butun sonlar diapazoni 8 ta nol va birlarning kombinatsiyasi, ya’ni 28=256 bilan chegaralanadi. ikki bayt bilan esa 0 dan 216=65536 gacha butun sonlarni yozish mumkin. undan katta sonlarni saqlash uchun 4 bayt (32 bit) talab qilinadi. mashina so’zi, ya’ni ikki bayt ma’lumotning razryadlari (bitlari) chapdan o’ng tomonga qarab nomerlanadi: 15 14 13 12 11 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 2.butun son ko’rinishdagi ma’lumotlarni kompyuter xotirasida tasvirlanishi. komp’yuter xotirasida sonlarni ikki xil o’lchamda ifodalash mumkin. ularning birinchisi butun sonlar uchun, ikkinchisi esa haqiqiy sonlar uchun qo’llanadi. kompyuter xotirasida ifodalash mumkin bo’lgan sonlarning diapazoni chegaralangan. bu chegara sonlarni saqlash uchun mo’ljallangan …

3 / 7

8 7 6 5 4 3 2 1 0 musbat sonni qo’shimcha kodi uni to’g’ri kodi bilan bir xil bo’ladi. butun sonni to’g’ri kodi quyidagicha hosil qilinadi: berilgan son ikkili sanoq sistemasiga o’tkaziladi, keyin bu son qaysi turga tegishli bo’lsa, uni ikkili sanoq sistemasida ko’rinishini chap tomoni razryad to’lguncha 0 raqami(son qiymati o’zgarmaydi) bilan to’ldiriladi. masalan, agar 3710 =1001012 soni integer turiga tegishli deb e’lon qilingan bo’lsa, uni to’gri kodi 0000000000100101, agar longint turiga tegishli deb e’lon qilingan bo’lsa, uni to’gri kodi 00000000000000000000000000100101 bo’ladi. ko’proq, hosil qilingan kodlarni ixchamroq yozish uchun 16li sanoq sistemasidan foydalaniladi.yuqorida hosil qilingan kodlarni 16li sanoq sistemasida quyidagicha yoziladi: 002516 va 0000002516. manfiy sonni qo’shimcha kodi quyidagicha hosil qilinadi: 1) berilgan sonni musbatini to’g’ri kodi yoziladi; 2) to’gri kod inversilanadi, yani 0 raqami 1 bilan, 1 raqami 0 bilan almashtiriladi; 3) inversiya ko’rinishga 1 qo’shiladi. masalan, longint tipidagi -37 sonini qo’shimcha kodini hosil qilaylik: 1) 37 …

4 / 7

1=2310 b) 11111111110000002 bu misolda kodni eng katta razryadi 1. bu esa hosil bo’ladigan son manfiy ekanligini bildiradi. yuqorida keltirilgan usulni qo’llaymiz 1) berigan koddan 1 ni ayiramiz: 11111111110000002 – 12= 11111111101111112 ; 2) kodni inversiyalaymiz: 00000000010000002 3) inversiyalangan kodni 10 li sanoq sistemasiga o’tkazamiz va hosil qilingan sonni manfiy ishora bilan yozamiz: 10000002=1*26+0*25+0*24+0*23+0*22+0*21+0*20=6410 demak, javob -6410. 3.haqiqiy son ko’rinishdagi ma’lumotlarni kompyuter xotirasida tasvirlanishi.kompyuter xotirasida haqiqiy sonlarni tasvirlash usuli boshqacharoq. suzuvchi nuqtali haqiqiy sonlarni kompyuter xotirasida tasvirlanishini ko’rib chiqaylik. ixtiyoriy haqiqiy sonni m∙10 p ko’rinishda yozish mumkin, bu yerda, m - sonni mantis-sasi (1≤m<10) va p- esa sonni tartibi( butun son) deyiladi. masalan,120100000=1,201∙108. 10 li sanoq sistemasida sonlarni har bir raqamini o’rni qo’shni xonadaga raqam o’rnidan 10 ni darajasiga boqliq holda farqlanadi. shuning uchun sonni 10 ga ko’paytirish deganda, sondagi vergulni o’ngga bir pozisiya surish, 10 ga bo’lish deganda esa vergulni chapga bir pozisiya surish tushuniladi. yuqoridagi misolni quyidagicha davom …

5 / 7

dagi jadvaldan ko’rinib turibdiki, bu turdagi haqiqiy sonlar uchun xotiradan 2 bayt joy ajratiladi. joylarni qismlarga bo’linishi quyidagicha: ishora aralash tartib mantissa 63 62 52 51 son tartibini xotirada saqlash uchun uning o’nli sanoq sistemasidagi tartibiga surilish miqdori qo’shiladi. masalan, double tipidagi son uchun tartib 11 bitni egallaydi va diapazoni dan gacha bo’ladi. shunday qilib, haqiqiy sonlar komp’yuter xotirasida quyidagi algoritm asosida ifodalanadi: 1) son modulini ikkilik sanoq sistemasiga o’tkaziladi: 2) hosil qilingan son normallashtiriladi, ya’ni ko’rinishida yoziladi. bu erda m-mantissa bo’lib, butun qismi 12 ga teng. p — o’nli sanoq sistemasida yozilgan tartib. 3) tartibga surilish miqdori qo’shiladi va hosil qilingan son ikkilik sanoq sistemasiga o’tkaziladi; 4) ishorasini e’tiborga olib, sonning komp’yuter xotirasidagi ko’rinishi yoziladi. misol. -312,3125 sonini qomp’yuter xotirasidagi ko’rinishini yozing. . echish. sonning moduli ikkilik sistemadagi yozuvi 100111000,0101. uni normallashtiramiz: 100111000,0101 = 1,001110000101 × 28. endi uning tartibini suramiz: 8 + 1023 = 1031. 103110 = 100000001112. …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "axborot tizimlari"

axborot tizimlari. axborot tizimlarida ma’lumotlarni tasvirlash. reja: 1.axborotlarni kodlashtirish. 2.butun son ko’rinishdagi ma’lumotlarni kompyuter xotirasida tasvirlanishi. 3.haqiqiy son ko’rinishdagi ma’lumotlarni kompyuter xotirasida tasvirlanishi. 4.matn ko’rinishdagi ma’lumotlarni kompyuter xotirasida tasvirlanishi. 5. grafik ko’rinishdagi ma’lumotlarni kompyuter xotirasida tasvirlanishi. 6.ovozli ma’lumotlarni kompyuter xotirasida tasvirlanishi. 1.axborotlarni kodlashtirish. ma’lumot – bu inson yoki biror qurilma tomonidan his qilingan va maqsadga yo’naltirilgan faoliyatni tashkil etish uchun tevarak olam va unda sodir bo’layotgan voqealar haqidagi axborotdir. ma’lumotlar tabiatiga ko’ra sonli, matnli, grafik, tovushli yoki video ko’rinishlarida bo’lishi mumkin. u o’zgaruvchan, o’...

This file contains 7 pages in DOCX format (879.8 KB). To download "axborot tizimlari", click the Telegram button on the left.

Tags: axborot tizimlari DOCX 7 pages Free download Telegram