ilmiy tadqiqot metodlari va usullari

PPTX 26 стр. 1,9 МБ Бесплатная загрузка

26 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,9 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 26

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 26

ilmiy tadqiqot metodlari va usullari. ilmiy tadqiqot metodlari va usullari. abduraxmonov yodgorbek reja: 1.ilmiy tadqiqоt jarayonining asоsiy tushunchalari. 2. fan va ijоd, mеtоd va mеtоdоlоgiya. 3.ilmiy yo`nalish, muammо va mavzu tushunchalari bo`yicha egallangan nazariy bilimlarni mustaхkamlash va chuqurlashtirish. ijod ijod deganda keng ma`noda ob`ektga (butun atrof muxit yoki uning ozmi ko`pmi ajratib olingan, alohida bo`lagiga) sub`ektning (alohida shaxs, ijtimoiy tabaqa, jamiyatning) faol, izchil ta`siri tushuniladi. mazkur ta`sir jarayonida sub`ekt o`zini qurshagan muxitni o`zgartiradi, shu paytgacha ko`rilmagan, bilinmagan, o`rganilmagan, g‘aroyib va jozibali yangilikni yaratadi yoki kashf etadi. ijodiy jarayon davomida shaxs ham dunyoni o`zgartiradi, ham o`zini yaratuvchi, ijodkor sifatida kashf etadi. insonning ijodi bu shaxsning tub xususiyati, uning immanent xossasidir: shaxsning, uning qobiliyatlari va ko`nikmalarining rivojlanish darajasi, shuningdek, uning ijtimoiylashganlik darajasi uning ijodiy bunyodkorlik faolligi bilan belgilanadi. ijod shaxsning bunyodkorlik, yaratuvchilik salohiyatini ro`yobga chiqaradi. shaxs ijod usuli bilan yangilik yaratadi, xilma xil muammolarni qo`yadi va hal qiladi, ularning o`ziga xos yechimlarini, …

2 / 26

shiga, tabiiy va ijtimoiy voqelikning borliq qonuniyatlari to`g‘risida aniq, chuqur, haqqoniy axborot olish, bunday axborotni o`zlashtirish, saqlash, qayta ishlash va undan foydalanishga yo`naltirilgan alohida shaklidir. bugungi kunda fan hozirgi zamon axborot jamiyatining arxetipidan mustahkam o`rin olgan. bunda borliqning tuzilishini ijodiy bilish instituti sifatidagi fanning epistemologik, kreativ evristik funksiyasi alohida ro`l o`ynaydi. hozirgi zamon noklassik (kvant realitivistik) fanining kreativ evristik ro`li aloxida yaratuvchi olimning ilmiy ijodida ham, ilmiy jamoalar—laboratoriyalar, institutlar, sinov poligonlari va hokazolarning ilmiy ijodida ham o`z aksini topadi. ilmiy ijod ilmiy ijod - bu ilmiy bilishni rivojlantirish, yangi ilmiy bilim olish va undan foydalanish, ilmiy bilimni yangi qonunlar va qonuniyatlar, yangi ilmiy prinsiplar va nazariyalar, inson faoliyatining xar xil sohalaridagi amaliyotga faol chiqishlar bilan boyitish bilan bog‘liq bilish va bunyodkorlik faoliyatidir. ilmiy ijod bu asosiy jihati o`rganilayotgan hodisalar va jarayonlarning, ularning harakat va rivojlanish qonunlarining moxiyatini abstrakt tushunchalar, sxemalar, formulalar, tenglamalar va hokazolar shaklida ifodalashdan iborat bo`lgan ob`ektiv voqelikni …

3 / 26

bilimlar va ko`nikmalarga, balki ijodiy qobiliyatlarga, keng xayot tajribasiga ega, o`tkir zehnli bo`lishi kerak. fanni ijodiy, faol rivojlantirish — hozirgi zamon ijtimoiy taraqqiyotining ajralmas jihatidir. dolzarb ilmiy muammolarning yechimini topishga nisbatan ijodiy, o`ziga xos yondashuv ko`pgina hozirgi zamon ilmiy tadqiqotlariga xos xususiyatdir. tanqidiy tafakkur – ilmiy izlanish, mustaqil fikr, o‘z pozitsiyasi va yondashuvi, qarashlarini dalillash va isbotlash, ijodiy axborot almashish, ijodiy munozara, bag‘rikenglik, boshqalar fikrini eshitish o‘z ilmiy natijalarini tanqidiy baholash, ilmiy muammoga shaxsiy yondashuv, muammo yechimini yaxshi tushunishga olib keladi. ilm-fan- inson faoliyatining maxsus sohasi bo`lib, uning vazifasi borliq haqida ob`ektiv bilimlarni ishlab chiqish va nazariy tazimlashtirishdan iborat. ushbu sohaga quydagilar kiradi: - ilmiy tushunchalar, tamoyil va aksiomalar, ilmiy qonunlar, nazariya va gipotezalar, empirik ilmiy faktlar, tadqiqot metodlari, usul va yo`llari shaklidagi muttasil to`ldirilib, takomillashtirilib, rivojlanib boruvchi bilimlar tizimi; - insonlarning ushbu bilimlar tizimini yaratish va rivojlantirishga yo`naltirilgan ilmiy ijodiyoti; - insonlarning ijodiyotini ilmiy mehnat obe`ktlari, ilmiy faoliyat vositalari …

4 / 26

n va hodisalarni tushunish va bilishga, umumlashtirishga, yangilarini bashorat qila olishga imkon beradigan ilmiy tamoyillar va qonunlarni, tadqiqot metodlarini shakllantiradi. shuningdek, nazariya olingan bilimlardan insonlarning amaliy faoliyatida foydalanish bo`ycha tegishli tavsiyalar manbaasi hamdir. ilmiy qonunlar- ilmiy bilimlar tizimidagi muhim tarkibiy qism bo`lib, ular tabiat, jamiyat va inson tafakkuridagi eng ahamiyatli, ustivor va takrorlanuvchi ob`ektiv ichki aloqalarni aks ettiradi. ilmiy qonunlar, odatda, umumiy tushunchalar, kategoriyalar sarasiga kiritiladi. gipoteza- ilmiy bashoratning bir turi bo`lib, uning ishonchli ilmiy nazariyaga aylanishi uchun tajribada sinab ko`rilishi va nazariy asoslanishi talab etiladi. ilmiy bilishning umumiy va maxsus metodlari - ilm-fandagi masalalar nazariyalarni yaratish, borliqning ob`ektiv qonunlarini tashkil etish, ilmiy faktlarni aniqlash kabilarni yechishning quroli bo`lib xisoblanadi. umumiy metodlar uch guruhga bo`linadi: 1) empirik tadqiqot metodlari (kuzatish, taqqoslash, o`lchash, eksperiment); 2) nazariy tadqiqot metodlari (abstraktlikdan konkretlikka ko`tarilish va b.); 3) empirk va nazariy tadqiqot metodlari (analiz va sintez, induksiya va deduksiya, modellashtirish, abstraktlashtirish va b.). kuzatish - …

5 / 26

taqqoslash sermaxsul bo`lishi uchun quyidagi ikki talab bajarilishi kerak: 1. o`rtasida ma`lum ob`ektiv umumiylik mavjud bo`lishi mumkun bo`lgan ob`ektlargina taqqoslanishi zarur; 2. ob`ektlarni taqqoslash eng axamiyatli (bilish, o`rganish nuqtai nazaridan) xossalari, belgilari va jixatlari bo`yicha amalga oshirilishi shart. o`lchash - taqqoslashga nisbatan aniqroq bilish quroli xisoblanadi. ushbu metodning axamiyati o`rganilayotgan ob`ekt haqidagi ma`lumotlarning yuqori aniqligidadir. empirik bilish jarayonida o`lchash metodi ham kuzatish va taqqoslash kabi keng tarqalgandir.empirik tadqiqotning ko`rilgan metodlaridan farqli xolda, ekspirement ilmiy jihatdan eng umumlashtirilgan tarzda qo`yilgan tajriba hisoblanadi. unda kuzatish va o`lchashdan tashqari ob`ekt joylashgan shart – sharoit, muhit va xatto tadqiqot ob`ektining o`zi ham ma`lum tarzda o`zgartiriladi. eksperiment natijasida bir yoki bir necha omillarning boshqasiga yoki boshqalariga ta`siri aniqlanadi. kuzatishdan farqli holda, eksperiment tajribaning qaytaruvchanligini ta`minlaydi, turli sharoitlarda ob`ektni tadqiq etish imkonini beradi, uni “sof holda” o`rganish mumkin bo`ladi. ilmiy bilishda empirik tadqiqot metodlari muxim axamiyatga ega. ular faqatgina gipotezalarni tasdiqlash asosigina bo`lib qolmasdan, ko`p hollarda …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 26 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ilmiy tadqiqot metodlari va usullari"

ilmiy tadqiqot metodlari va usullari. ilmiy tadqiqot metodlari va usullari. abduraxmonov yodgorbek reja: 1.ilmiy tadqiqоt jarayonining asоsiy tushunchalari. 2. fan va ijоd, mеtоd va mеtоdоlоgiya. 3.ilmiy yo`nalish, muammо va mavzu tushunchalari bo`yicha egallangan nazariy bilimlarni mustaхkamlash va chuqurlashtirish. ijod ijod deganda keng ma`noda ob`ektga (butun atrof muxit yoki uning ozmi ko`pmi ajratib olingan, alohida bo`lagiga) sub`ektning (alohida shaxs, ijtimoiy tabaqa, jamiyatning) faol, izchil ta`siri tushuniladi. mazkur ta`sir jarayonida sub`ekt o`zini qurshagan muxitni o`zgartiradi, shu paytgacha ko`rilmagan, bilinmagan, o`rganilmagan, g‘aroyib va jozibali yangilikni yaratadi yoki kashf etadi. ijodiy jarayon davomida shaxs ham dunyoni o`zgartiradi, ham o`zini yaratuvchi, ijodkor...

Этот файл содержит 26 стр. в формате PPTX (1,9 МБ). Чтобы скачать "ilmiy tadqiqot metodlari va usullari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ilmiy tadqiqot metodlari va usu… PPTX 26 стр. Бесплатная загрузка Telegram