o’lchash usullari

PPT 16 pages 1.5 MB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.5 MB

File type PPT

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

metrologiya, stanadartlashtirish va sertifikatlashtirish mavzu: o’lchash usullari va vositalari reja: o’lchash turlari o’lchash usullari statik va dinamik o‘lchash usullari. o‘lchashlarni bajarish uslubiyatlari o`lchashlarning sifat mezonlari * tayanch iboralar: o’lchash, o’lchash usuli, o’lchash jarayoni, o’lchash vositasi, o’lchash asbobi. o’lchash usullari va turlari o’lchash deb, shunday solishtirish, anglash, aniqlash jarayoniga aytiladiki, unda o’lchanadigan kattalik fizikaviy tajriba, ya‘ni eksperiment yordamida, xuddi shu turdagi, birlik sifatida qabul qilingan miqdori bilan o’zaro solishtiriladi. shunday qilib, uchta tushunchani bir-biridan ajrata bilish kerak; o’lchash, o’lchash jarayoni va o’lchash usuli. * o’lchash – bu umuman har xil kattaliklar to’g’risida informatsiya qabul qilish, o’zgartirish demakdir. bundan maqsad izlanayotgan kattalikni son qiymatini qo’llash, ishlatish uchun qulay formada aniqlashdir. o’lchash jarayoni – bu solishtirish eksperimentini o’tkazish jarayonidir (solishtirish qanday usulda bo’lmasin). o’lchash usuli – bu fizik eksperimentning aniq, ma‘lum struktura, o’lchash vositalari va eksperiment o’tkazishning aniq yo’li, algoritmi yordamida bajarilish, amalga oshirilish usulidir. o’lchash natijasi – o’lchanayotgan kattalikning son qiymatini o’lchash …

2 / 16

bo’lim qiymati; x – shkaladan olingan qaydnoma. * bilvosita o’lchash – bevosita o’lchangan kattaliklar bilan o’lchanayotgan kattalik orasida bo’lgan ma‘lum bog’lanish asosida kattalikning qiymatini topish. masalan, tezlikni o’lchash. majmuiy o’lchash – bir necha nomdosh kattaliklarning birikmasini bir vaqtda bevosita o’lchashdan kelib chiqqan tenglamalar tizimini yechib, izlanayotgan qiymatlarni topish. masalan, har xil tarozi toshlarining massasini solishtirib, bir toshning ma‘lum massasidan boshqasining massasini topish uchun o’tkaziladigan o’lchashlar. birgalikda o’lchash – turli nomli ikki va undan ortiq kattaliklar orasidagi munosabatni topish uchun bir vaqtda o’tkaziladigan o’lchashlar. misol, rezistorning 20os dagi qiymatini turli temperaturalarda o’lchab topish. * mutlaq o’lchash – bir yoki bir necha asosiy kattaliklarni bevosita o’lchanishini va (yoki) fizikaviy doimiylikning qiymatlarini qo’llash asosida o’tkaziladigan o’lchash. nisbiy o’lchash – kattalik bilan birlik o’rnida olingan nomdosh kattalikning nisbatini yoki asos qilib olingan kattalikka nisbatan nomdosh kattalikning o’zgarishini o’lchash. * * v а u r i o‘lchash turlariga misol: a) bevosita o‘lchash; b) bilvosita o‘lchash …

3 / 16

ng turi hisoblanib, o’lchanayotgan kattalikning va o’lchov orqali yaratilgan kattalikning ayirmasini (farqini) o’lchash asbobiga ta‘sir qilishdir. misol qilib uzunlik o’lchovini qiyoslashda uni komparatorda namunaviy o’lchov bilan taqqoslab o’tkaziladigan o’lchash yoki, voltmetr yordamida ikki kuchlanish orasidagi farqni o’lchash, bunda kuchlanishlardan biri juda yuqori aniqlikda ma‘lum, ikkinchisi esa izlanayotgan kattalik hisoblanadi. ∆u=u0-ux; ux=u0-∆u nolga keltirish usuli – bu ham o’lchov bilan taqqoslash usulining bir turi hisoblanadi. bunda kattalikning taqqoslash asbobiga ta‘siri natijasini nolga keltirish lozim bo’ladi. masalan, elektr qarshiligini qarshiliklar ko’prigi bilan to’la muvozanatlashtirib o’lchash. * o’rindoshlik usuli – o’lchov bilan taqqoslash usulining turi hisoblanib, o’lchanayotgan kattalikning o’lchov orqali yaratilgan ma‘lum qiymatli kattalik bilan o’rin almashishiga asoslangan. mos kelish usuli – o’lchov bilan taqqoslash usulining turi. o’lchanayotgan kattalik bilan o’lchov orqali yaratilgan kattalikning ayirmasini shkaladagi belgilar yoki davriy signallarni mos keltirish orqali o’tkaziladigan o’lchash. masalan, kalibr yordamida val diametrini moslash. * statik va dinamik o‘lchash usullari. o‘lchanadigan kattalikni o‘lchash jarayonida o‘zgarish xarakteriga …

4 / 16

ifodalaydi. miqdor jihatdan aniqlik nisbiy xatolik m ishonchlilik – o‘lchash natijalariga ishonch darajasini belgilovchi mezon hisoblanadi. o‘lchash natijalariga nisbatan ishonchlilikni ehtimollar nazariyasi va matematik statistika qonunlari asosida aniqlanadi. oduliga teskari tarzda baholanadi. * to‘g‘rilik – o‘lchash natijalaridagi muntazam xatoliklarning nolga yaqinligini bildiruvchi sifat mezoni. mos keluvchanligi – bir xil sharoitlardagi o‘lchashlar natijalarini bir – biriga yaqinligini bildiruvchi sifat mezoni. odatda, o‘lchashlarning mos keluvchanligi tasodifiy xatoliklarning ta’sirini ifodalaydi. qaytaruvchanlik – ushbu mezon har xil sharoitlarda (turli vaqtda, har xil joylarda, turli usullarda va vositalarda) bajarilgan o‘lchashlarning natijalarini bir – biriga yaqinligini bildiradi. *

5 / 16

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o’lchash usullari"

metrologiya, stanadartlashtirish va sertifikatlashtirish mavzu: o’lchash usullari va vositalari reja: o’lchash turlari o’lchash usullari statik va dinamik o‘lchash usullari. o‘lchashlarni bajarish uslubiyatlari o`lchashlarning sifat mezonlari * tayanch iboralar: o’lchash, o’lchash usuli, o’lchash jarayoni, o’lchash vositasi, o’lchash asbobi. o’lchash usullari va turlari o’lchash deb, shunday solishtirish, anglash, aniqlash jarayoniga aytiladiki, unda o’lchanadigan kattalik fizikaviy tajriba, ya‘ni eksperiment yordamida, xuddi shu turdagi, birlik sifatida qabul qilingan miqdori bilan o’zaro solishtiriladi. shunday qilib, uchta tushunchani bir-biridan ajrata bilish kerak; o’lchash, o’lchash jarayoni va o’lchash usuli. * o’lchash – bu umuman har xil kattaliklar to’g’risida informatsiya qabul ...

This file contains 16 pages in PPT format (1.5 MB). To download "o’lchash usullari", click the Telegram button on the left.

Tags: o’lchash usullari PPT 16 pages Free download Telegram