mustaqillikka erishish arofasida o‘zbekistondagi ijtimoiy-siyosiy jarayonlar

DOCX 16 pages 49.3 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 49.3 KB

File type DOCX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

ma’ruza №: 2. mustaqillikka erishish arafasida o‘zbekistondagi ijtimoiy-siyosiy jarayonlar. darsning o‘quv maqsadi: talabalarga mustaqillikka erishish arafasida o‘zbekistondagi ijtimoiy-siyosiy jarayonlar haqida ma’lumot berish. tayanch iboralar: sovet tuzumi, “paxta ishi”, “o‘zbek ishi”, “sharqiy front”, “qayta qurish”, panturkizm, erkin yoshlar uyushmasi, orol fojeasi. reja: 1. xx asrning 80-yillari oxirida o‘zbekistonda yuzaga kelgan keskin va jiddiy vaziyat. 2. o‘zbekistonda qatag‘onlikning yangi bosqichi. “paxta ishi”, “o‘zbeklar ishi” nomli soxta ishlar. 3. i.karimovning o‘zkompartiyasi markaziy kengashining birinchi kotibi etib tayinlanishi. 4. o’zbekistonda prezidentlik lavozimining joriy etilishi. 1. xx asrning 80-yillari oxirida o‘zbekistonda yuzaga kelgan keskin va jiddiy vaziyat. sssrdagi "qayta qurish" jarayoni avval boshdanoq siyosiy sohani qamrab oldi. iqtisodiy islohotlar esa unga bo‘ysunuvchan ahamiyat kasb etdi. oradan ko‘p o‘tmay, jadallashib borayotgan siyosiy jarayonlar (oshkoralik, demokratiya) bilan sust rivojlanayotgan iqtisodiyot o‘rtasida katta farq ko‘zga tashlana boshladi. bu paytda sssrning tarkibiy qismi bo‘lgan o‘zbekiston ssr ham qayta qurish girdobiga tortildi, uning qonuniyatlariga amal qildi. qayta qurishning birinchi bosqichi …

2 / 16

tibor qaratilgan edi. xullas, qayta qurishning dastlabki davrlarida asosiy e’tibor mamlakat iqtisodiyotini rivojlantirishga qaratildi. ammo, bunday jarayonni ijtimoiy munosabatlarni takomillashtirmasdan amalga oshirish mumkin emasligi tezda ayon bo‘ldi. shuning uchun 1986 yilda qayta qurish va ijtimoiy munosabatlar masalasiga alohida e’tibor qaratishga majbur bo‘lindi. bunday siyosatning markazida esa jamiyatni demokratlashtirish, ma’muriy-buyruqbozlik va byurokratizmga, qonunsizlikka qarshi qurash turar edi. bu davrda butun sovet ittifoqida bo‘lgani singari o‘zbekistonda ham dastlab ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy va madaniy hayotda ma’lum o‘zgarishlar yuz bera boshladi, kishilarning ijtimoiy faolligi oshdi, demokratiya sari ayrim qadamlar tashlandi, milliy o‘zlikni anglash jarayoni boshlandi. ammo, tub o‘zgarishlar va barcha sohalarda haqiqiy islohotlarni amalga oshirish yo‘lidagi o‘rinishlar muvaffaqiyat qozonmadi. statistik ko‘rsatkichdarda qayd etilishicha, 1986 yildan boshlab mamlakat iqtisodiy ahvoli battar yomonlasha boshladi, 1987 yil yanvardan ishlab chiqarish sur’atlari keskin pasaya bordi, iqtisodiyotda inqirozli holat yuzaga keldi. qayta qurishning birinchi bosqichi shu tarzda mag‘lubiyatga uchradi. qayta qurishning ikkinchi bosqichi (1987-1990 yillar) jamiyatning barcha jabhalarini kompleks tarzda …

3 / 16

ing siyosiy va tarixiy jarayonlarda ishtirok etishi markaz uchun qutilmagan oqibatlarga olib kelishi natijasida moskva tomonidan siyosiy va iqtisodiy islohotlar boshi berk ko‘chaga kiritib qo‘yildi. oqibatda 1990 yil nafaqat qayta qurishning ikkinchi bosqichi, balki sssr aholisi, balki butun dunyo umid ko‘zi bilan qarayotgan qayta qurish siyosati butunlay mag‘lubiyatga uchradi. bu holat ham sssr inqirozini tezlashtirdi va uning parchalanishiga olib keldi. mamlakatda tub demokratik o‘zgarishlarni amalga oshirish, boshlangan islohotlarii ohiriga etkazish mumkin bo‘lmadi. bu quyidagi uch sabab bilan izohlanadi: birinchidan, qayta qurishning aniq, izchil, ilmiy jihatdan puxta ishlab chiqilgan strategiya va taktikasi hamda yagona dasturi yo‘q edi. ikkinchidan, kommunistik partiya rahbarlari (partokratiya) qayta qurish g‘alabasidan manfaatdor emas edi. ular har qanday demokratiya va oshkoralik totalitar tuzumning kushandasi ekanligini yaxshi bilishardi. uchinchidan, m.s.gorbachyov g‘oyasi asosida qayta qurishni amalga oshirish mumkin emas edi. sotsializmga hos sinfiy munosabatlar, davlat mulkchiligi, milliy va ijtimoiy sohadagi siyosat yakkapartiyaviy rahbarlik, kommunistik mafkura, mustabid boshqaruv usuli hech qachon …

4 / 16

ta qurishning uchinchi yilida uning to‘liq mag‘lub bo‘lishi aniq ko‘zga tashlanib qoldi. amaliy ishlar, foydali tadbirlar o‘rniga siyosiy jabhadagi turli tadbirlar: siyosiy safsatabozlik, quruq va’dalar, so‘z bilan ish birligining yo‘qligi jamiyatdagi loqaydlik holatini yanada kuchaytirdi. ijtimoiy faollik o‘rnini sustkashlik, davlat va firqa siyosatiga ishonmaslik, befarqlik va sovuqqonlik egalladi. qayta qurish oshkoralik, demokratiya za fikrlar hilma-hilligining ma’lum ma’noda kuchayishiga imkon yaratdi. shu bilan birga, bunday jarayonlarni madaniy shaklda xalqaro andozalar asosida olib borish imkoni bo‘lmadi. buning ustiga ittifoqqa nisbatan o‘zbekistonda respublika rahbariyati demokratiya va oshkoralikning kuchayishiga turli to‘siqlar qo‘ydi. bunga ko‘proq kommunistik mafkuraning yakkahokimligi, ma’muriy-buyruqbozlik tizimi asoratlari ta’sir qilar edi. natijada tom ma’nodagi oshkoralikka erishib bo‘lmadi, demokratiya esa amalda navbatdagi siyosiy o‘yinlar qo‘rinishini oldi. fikrlar hilma-hilligining turli ko‘rinishlari esa yuqorining siyosiy va g‘oyaviy masalalarda hurfikrlilik va demokratiyani ta’kib etishi asnosida yuz berdi. ana shunday sharoitda o‘zbekistonning o‘sha paytdagi siyosiy rahbariyati markaz oldida o‘zining no‘noq va noshudligini ko‘rsatdi. o‘zbekiston kompartiyasi markaziy komiteta …

5 / 16

ndi. bu narsa o‘zbek tiliga munosabat, islom dini, milliy urf-odatlar, an’analar va diniy marosimlar, xususan, navro‘z bayramiga munosabatda yaqqol ko‘rindi. 2. o‘zbekistonda qatag‘onlikning yangi bosqichi. “paxta ishi”, “o‘zbeklar ishi” nomli soxta ishlar. ma’muriy-buyruqbozlik hamda kommunistik mafkuraga asoslangan sovet davlati o‘z ichki siyosiy mavqeini mustahkamlash maqsadida ma’lum davrlarda zo‘ravonlik siyosatini amalga oshirib turdi. tazyiq, zo‘ravonlik va qatag‘onlar boshqa xalqlar ichida milliy ruh va o‘zlikni yo‘qotishga, loqaydlik kabi kayfiyatlarni yuzaga kelishiga sabab bo‘ldi. sovet davlati tomonidan boshlangan qatag‘onlarning ohirgi davri o‘zbekistonda xx asr 80-yillarida ''paxta ishi", keyinroq "o‘zbeklar ishi" degan ma’shum nom ostida tarixga kirdi. sovet davlatini qamrab ola boshlagan inqiroziy holatlarni mavjud tuzum negizida emas, balki «yuzaga kelgan salbiy illatlarda» deb bilgan markaz, o‘zbekistonni tajriba-sinov maydoni sifatida tanlab oldi. 1982 yil noyabrda kpss mq bosh kotibi l.i.brejnev vafotidan so‘ng mazkur lavozimni egallagan yu.v.andropov mamlakatda kadrlarni tanlash va joy-joyiga qo‘yish siyosatida ta’kib va tazyiqqa asoslangan qattiq qo‘llik yo‘lining tarafdori sifatida maydonga chiqdi. …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mustaqillikka erishish arofasida o‘zbekistondagi ijtimoiy-siyosiy jarayonlar"

ma’ruza №: 2. mustaqillikka erishish arafasida o‘zbekistondagi ijtimoiy-siyosiy jarayonlar. darsning o‘quv maqsadi: talabalarga mustaqillikka erishish arafasida o‘zbekistondagi ijtimoiy-siyosiy jarayonlar haqida ma’lumot berish. tayanch iboralar: sovet tuzumi, “paxta ishi”, “o‘zbek ishi”, “sharqiy front”, “qayta qurish”, panturkizm, erkin yoshlar uyushmasi, orol fojeasi. reja: 1. xx asrning 80-yillari oxirida o‘zbekistonda yuzaga kelgan keskin va jiddiy vaziyat. 2. o‘zbekistonda qatag‘onlikning yangi bosqichi. “paxta ishi”, “o‘zbeklar ishi” nomli soxta ishlar. 3. i.karimovning o‘zkompartiyasi markaziy kengashining birinchi kotibi etib tayinlanishi. 4. o’zbekistonda prezidentlik lavozimining joriy etilishi. 1. xx asrning 80-yillari oxirida o‘zbekistonda yuzaga kelgan keskin va jiddiy vaziya...

This file contains 16 pages in DOCX format (49.3 KB). To download "mustaqillikka erishish arofasida o‘zbekistondagi ijtimoiy-siyosiy jarayonlar", click the Telegram button on the left.

Tags: mustaqillikka erishish arofasid… DOCX 16 pages Free download Telegram