izzat sulton – yirik adabiyotshunos olim

DOCX 11 pages 38.7 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 38.7 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

izzat sulton – yirik adabiyothunos olim ( 1910- 2001) reja: 1. izzat sultonning hayoti va ijodi haqida. 2. izzat sulton – yetuk adabiyotshunos va tanqidchi. olimning “adabiyot nazariyasi” darsligi haqida. 3. adabiyotshunos va munaqqidning adabiy jarayonga munosabati. 4. abdulla qodiriy ijodi tanqidchi nigohida. tayanch so’zlar: “adabiyot nazariyasi”, dramaturg, adabiyotshunos, tanqidchi, «navoiyning qalb daftari», «o‘tkan kunlar» romani, realizm, tanqidiy realizm, hayot haqiqati, adabiyot nazariyotchisi. izzat sultonning hayoti va ijodi haqida. yirik adabiyotshunos olim va tanqidchi, mashhur dramaturg, o‘zbek fani va madaniyatining atoqli namoyandasi izzat sulton (izzat otaxonovich sultonov) xx asr o‘zbek adabiyoti va madaniyati tarixida katta o‘rin tutadi. o‘zbekiston fanlar akademiyasining akademigi, filologiya fanlari doktori, professor, beruniy nomidagi respublika davlat mukofoti laureati, o‘zbekistonda xizmat ko'rsatgan san’at arbobi izzat sultonning, ayniqsa, o'zbek adabiyotshunosligi va tanqidchiligi tarixida alohida o‘rni bor. «ustoz izzat sulton asarlarining, ijodiy merosining o'zbek adabiyoti taraqqiyotida tutgan o‘rni va ahamiyati nechog‘lik nufuzli ekanligini his etish uchun xx asr klassikasini bir …

2 / 11

rasida bo‘lajak olim ham bor edi. avval musiqa maktabida, so‘ng bilim yurtida tahsil oldi. uni bitirgach (1929), yangiyo‘1 tumani qovunchi qishlog‘ida o‘qituvchi bo’lib ishladi. sagu qoshidagi ijtimoiy fanlar fakultctiga (1930) o‘qishga kirdi, gazetalarda, mas’ul kotib, mudirlik qildi. ayni vaqtda o'zbekiston fanlar akademiyasi aspiranturasida tahsil oldi (1934-1937). o'zbekiston fanlar komitetining til va adabiyot instituti direktorining o’rinbosari (1938), shu institutdagi alisher navoiy bo’limi mudiri (1939) lavozimlarida ishladi. urush yillari gazctada, keyinchalik, toshkent kinostudiyasida xizmat qildi. 1943- yilda shu studiyaga direktor etib tayinlanadi. o‘zbekiston ministrlar soveti raisining o'rinbosari lavozimiga (1945) ko‘tarildi. 1948-yil til va adabiyot instituti direktorligiga qaytadi. ko‘p vaqt o'tmay, doktoranturaga o‘qishga ketadi (1950). ayni vaqtda ma’lum muddat moskva davlat universitetida buyuk qozoq adibi muxtor avezov bilan bir kafcdrada ishlab, talabalarga ma’ruzalar o‘qiydi. toshkentga kelgach, til va adabiyot institutida o’zbek adabiyoti sho'basiga rahbarlik qiladi (1955). u samarali ilmiy va jamoatchilik faoliyati uchun qator orden va medallar bilan taqdirlangan. izzat sultonning ijodiy faoliyati, …

3 / 11

avrlardayoq drama janriga jiddiy e’tibor bera boshlaganini ko‘rsatadi. “adabiyotda obrazni yuzaga keltirish yo‘llari”, «badiiy adabiyotda til» kabi maqolalar esa, olimning «adabiyot nazariyasi» kitobi dabdurustdan yuzaga kelmaganini. bu ishga u uzoq yillar mobaynida tayyorlanib borganini ko‘rsatadi. bu maqolalar, ko‘p o‘tmay, “adabiyot nazariyasi”ning tarkibiy qismlarini tashkil etdi. 1940- yilda u o'zining «o‘zbek tanqidchiligi haqida» maqolasini e’lon qildi. unda davr muhrini ko'rsatuvchi cheklanishlar yo‘q emas. lekin bundan qat’i nazar undagi ilgari surilgan qator chuqur ilmiy-nazariy fikrlar bu sohaning jiddiy va teran bir mutaxassisi yetilib kelayotganini namoyon etadi. izzat sultonov uch yo’nalishda: zamonaviy adabiyot muammolari, mumtoz adabiyot tarixi hamda adabiyot nazariyasi masalalari xususida izlanishlar olib bordi. uning faoliyatida alisher navoiy siymosi va ijodi alohida o‘rin tutadi. olimning bu yo‘naiishdagi ilk maqolasi «mir alisher navoiy» (1938) tezda adabiy jamoatchilik e’tiboriga tushdi. shu yili «rustaveli va navoiy» maqolasi vujudga keldi. «navoiy tadqiqotchilari» (1941) degan maqola yozdi. deyarli o'ttiz yildan so'ng yaratiladigan «navoiyning qalb daftari» hamda undan …

4 / 11

kitobi mazmuni, shakli, janri jihatidan adabiyotshunosligimizda yangi hodisa. zahmatkash olim ulug‘ shoirning barcha asarlari hamda navoiy zamondoshlari - tarixchi, adabiyotchi olimlar asarlari asosida ulug’ o‘zbek shoirining tarjimayi holini, ko‘pgina asarlarining yozilish tarixini yaratdi»2. izzat sulton yetuk dramaturg va kinossenariychi sifatida ham samarali ijod qildi. o‘zbek milliy akademik teatrida uning o‘nga yaqin dramasi sahnalashtirildi. uyg’un bilan hamkorlikda yozgan «alisher navoiy» pyesasi o‘zbek dramaturgiyasi va sahna san’atining nodir yutuqlaridan biri bo‘lib qoldi hamda har ikki muallifga shuhrat keltirdi. yetuk adabiyotshunos va tanqidchi. «adabiyot nazariyasi» (1939) kitobi o‘zbekiston madaniy-adabiy hayotida ulkan voqea bo‘!di. darslik 1940-yilda eng yaxshi ilmiy va badiiy asarlar uchun o'tkazilgan tanlovda birinchi mukofot bilan taqdirlandi. asar ko‘p yillar mobaynida faqat o‘rta maktab uchungina emas, respublika oliy o‘quv yurtlarida ham asosiy darslik vazifasini bajardi. izzat sulton o‘zbek adabiyotshunosligida a.sa’diy va fitratdan kcyin adabiyot nazariyasidan darslik yaratgan uchinchi ustoz sanaladi. olim shuhrati respublikamiz tashqarisida ham keng yoyildi. izzat sulton siyosat va mafkurada …

5 / 11

qidagi ishlarida muammoga faqat g'oya, mafkura, dunyoqarashgina emas, badiiy mahorat nuqtayi nazaridan ham yondashib. muhim ilmiy-nazariy fikrlarni ilgari surdi. uning bu qarashlari tanqidchilik va adabiyotshunoslikka ta’sir ko'rsatmay qolmadi. e’tibor berilsa, sotsialistik realizm haqidagi qarashlari zamirida mafkuraviy qonuniyatlardan tashqari, umuman, realizm xossalari haqidagi nuqtayi nazar ham kuchli ekanini payqash mumkin. izzat sulton maqola va tadqiqotlarida xx asr o’zbek adabiy tanqidi shakllanishidagi o‘ziga xoslik, mahorat va uslub masalalariga katta e’tibor bilan qaradi. otajon hoshim, sotti husayn, abdurahmon sa’diy, olim sharafiddinov, a’zam ayyub kabi tanqidchilarning ijodiy yo‘li haqida muhim ilmiy qarashlarini bildiradi. hoshimning adabiyot nazariyasi, s. husaynning tanqid masalalari, abdurahmon sa’diy va olim sharafiddinovning maktablar uchun darsliklar va qo‘llanmalar yozish borasidagi murakkab, ziddiyatli ijodi ustida to'xtalarkan, ularning realistik o'zbek adabiy tanqidchiligi shakllanishi oldida turgan ilmiy-nazariy muammolarni hal etish yo‘lidagi izlanishlari mohiyatini ochib berdi. «shuni qayd qilish kerakki, o‘zbekistonda adabiy tanqidning tug'ilishi birinchi navbatda «tanqid nima?» savoliga javob izlashdan boshlandi. tanqidiy tafakkurning oktabrdan keyingi …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "izzat sulton – yirik adabiyotshunos olim"

izzat sulton – yirik adabiyothunos olim ( 1910- 2001) reja: 1. izzat sultonning hayoti va ijodi haqida. 2. izzat sulton – yetuk adabiyotshunos va tanqidchi. olimning “adabiyot nazariyasi” darsligi haqida. 3. adabiyotshunos va munaqqidning adabiy jarayonga munosabati. 4. abdulla qodiriy ijodi tanqidchi nigohida. tayanch so’zlar: “adabiyot nazariyasi”, dramaturg, adabiyotshunos, tanqidchi, «navoiyning qalb daftari», «o‘tkan kunlar» romani, realizm, tanqidiy realizm, hayot haqiqati, adabiyot nazariyotchisi. izzat sultonning hayoti va ijodi haqida. yirik adabiyotshunos olim va tanqidchi, mashhur dramaturg, o‘zbek fani va madaniyatining atoqli namoyandasi izzat sulton (izzat otaxonovich sultonov) xx asr o‘zbek adabiyoti va madaniyati tarixida katta o‘rin tutadi. o‘zbekiston fanlar akademiyasini...

This file contains 11 pages in DOCX format (38.7 KB). To download "izzat sulton – yirik adabiyotshunos olim", click the Telegram button on the left.

Tags: izzat sulton – yirik adabiyotsh… DOCX 11 pages Free download Telegram