retroviruslar

PPTX 29 pages 313.4 KB Free download

29 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 313.4 KB

File type PPTX

Pages 29

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 29

rnk saqlovchi viruslar keltirib chiqaruvchi yuqumli kasalliklar qoʻzgʻatuvchilari retro viruslar xarakteristika va labaratoriya tashxisi rnk saqlovchi viruslar keltirib chiqaruvchi yuqumli kasalliklar qoʻzgʻatuvchilari retro viruslar xarakteristika va labaratoriya tashxisi tuzuvchi irisboyeva ziyoda retroviruslar sut emizuvchi hayvonlar va odamlardan ajratib olingan katta oila viruslari. tarkibida qayta transkripsiyani amalga oshiruvchi ferment-qayta transkriptaza bo’lganligi uchun ularga shunday nom berilgan(lotincha retro-qayta).retroviruslar oilasi uch guruhga bo’linadi: oncovirinae, spumavirinae,lentivirinae. spumavirinae oilasi (lotincha spuma-ko’paytiruvchi) viruslari hujayra simplastlarini hosil qila oladi. natijada hujayra kulturasi «ko’pirgan»ko’rinish oladi. bu viruslar ko’pgina sut emizuvchilar,shu jumladan odamlardan ajratib olingan. ammo ularning odam uchun patogenligi tasdiqlanmagan.spumaviruslar hayvonlarda autoimmun holatlarni keltirib chiqaradi. oncovirinae turkumiga kiruvchi viruslar hayvon va odamlarda o’smava leykoz kasalliklarini keltirib chiqaradi.lentivirinae (lotincha lente – asta-sekin) – bu turkumga kiruvchi viruslar asta-sekin yuzaga keladigan yuqumli kasalliklar sabab bo’ladi. lentiviruslarga qo’ylarning neyro- va pnevmotrop viruslari, otlarning yuqumli kamqonlik kasalligi, maymunlar va odamlarning immun tanqislik viruslari kiradi. ko’pincha bu viruslar ot, qo’y va echkilarning markaziy …

2 / 29

n bemorlardan 1983-yili bir-biridan mustaqil ravishda fransiyada l.montaneva aqsh da r.gallolar ajratib oladilar va lav (iymphadenopathyassociated virus) limfadenopatiya qo’zg’atuvchi virus yoki htlv-iii deb atadilar. 1986-yili xalgaro taksonomiya komitetining qaroriga ko’ra unga hiv(human immundefciency virus) deb nom berildi.bu qo’zg’atuvchining kashf qilinishiga qadar r.gallo hamkasblari bilan birgalikda t-limfotsit kulturasidan odamlardagi t-limfotrop retroviruslarini ajratib oladi. ularning biri htiv-1 (inglizcha human t-lymphotropicvirus type 1) bo’lib, odamlarda xavfli t-leykozni qo’zg’atadi. ikkinchisi htiv-ii t-hujayra leykozi va limfoma qo’zg’atuvchisi hisoblanadi.ajratib olingan oiv yoki htiv-iii oldingi htiv-i va htiv-ii lardan ayrim xususiyatlari bilan farq qiladi. masalan, oiv faqat t-xelper va efektorlarda,ya’ni t4 limfotsitlarda yaxshi ko’payadi, ammo t-supressor va killerda,ya’ni t5 limfotsitlarda ko’paymaydi.shunday qilib, uchta limfotrop virus topildi, shulardan bittasi oits ni qo’zg’atuvchi ekanlgi isbotlandi va odam immun tanqisligining virusi oiv deb nom oldi. morfologiyasi.oiv haqiqiy retrovirus bo’lib,murakkab tuzilishga va kimyoviy tarkibga ega. virionlar sferik shaklda bo’lib, diametri 100-120nm, ular tuzilishiga ko’ra boshqa lentiviruslarga yaqin.virionning tashqi qobig’i ikki qavatli …

3 / 29

’laroq, oiv murakkab genomga ega,chunki unda boshqaruvchi genlar mavjud. oiv genomi 9213 ta nukleotiddan iborat 9 ta gendan tashkil topgan. oiv genomi 9213 ta nukleotiddan iborat 9 ta gendan tashkil topgan. uchta tuzuvchi gag, pol va env genlari virusning tuzilma komponentlarini belgilaydi:gag-genvirion mag’zidagi va kapsididagi ichki oqsillarni (p17, p24, p15);env gen- tashqi qobiqdagi tipga xos oqsillarni (gp41, gp120); pol-gen qayta-transkriptaza,endonukleaza va virus maxsus proteazalarni nazorat qiladi. oiv boshqa retroviruslardan tuzuvchi genlar nazorat sistemasining murakkabligi bilan farq qiladi. shulardan tat va rev genlar e’tiborga loyiq.tat gen mahsuloti ham tuzuvchi, ham boshqaruvchi genlar transkripsiyasi tezligini o’n barobarga oshiradi. rev gen ham transkripsiyani nazorat qiladi. lekin u nazorat qiluvchi yoki tuzilma genlarni boshqaradi. bunda nazorat oqsillari o’rniga tuzilma oqsillari sintez qilinadi va virusning reproduksiya tezligi oshadi. shunday qilib,rev-gen ishtirokida latent infeksiyaning faol klinik shakliga o’tishini belgilaydi. nef-gen oiv reproduksiyasini to’xtashini va uning latent holatiga o’tishini ta’minlaydi.vif-gen hujayradan ajralib chiqib, boshqa hujayraga kirish tezligini …

4 / 29

hosil bo’ladi. so’ngra bu ferment ishtirokida t-xelperlar xromasomasiga virus dnk si o’ralashadi va u yerda virus provirus holatida uzoq muddat saqlanib qolishi mumkin.oiv reproduksiyasi faqat provirus dnk sini t-xelperlar genomidagi hujayra dnk siga bog’liq rnk-polimeraza yordamida transkripsiya qilgandagina amalga oshadi. shunday qilib, oiv rnk si boshqa rnk tutuvchi viruslarga o’xshash mustaqil ravishda replikatsiya qila olmaydi.virus zarrachalarining komponentlari to’liq yig’ilib bo’lganidan so’ng yangi hosil bo’lgan viruslar hujayra membranasida vujudga kelgan«teshikdan» tashqariga chiqadi, natijada hujayraning osmotik bosimi o’zgarib,hujayra nobud bo’ladi. binobarin, viruslar barcha zararlangan limfotsitlarda ham hosil bo’lavermaydi, bu jarayon faqat vaqti-vaqti bilan amalga oshadi. antigenlari. virion o’zagidagi oqsillar va qobiq glikoproteinlari(gp160) antigenlik xususiyatiga ega. qobiq glikoproteinlari juda ham yuqori darajada antigen o’zgaruvchanlik xususiyatiga ega. bu “env” va “gag” genlaridagi nukleoproteidlarning almashinuv tezligi bilan belgilanadi.juda ham ko’p ajratib olingan oiv iarni irsiy tekshiruvdan o’tkazilganda nukleotid ketma-ketligi butunlay oʻxshash virus topilmagan. turli geografik hududlarda yashovchi bemorlardan ajratib olingan oiv shtammlarida katta farq borligi …

5 / 29

iqa qizdirilganda oiv ning yuqish darajasi keskin kamayadi,yuqori haroratda virus o’z faoliyatini tezda yo’qotadi. virusatseton, efir, etanol,0,3% n,o,eritmasi, 0,5% fenol,0,2% natriy gidroxlorid va boshqa dezinfeksiyalovchi moddalarga ham o’ta ta’sirchan. oiv quritishga va ub nurlarga nisbatan chidamli. virusning yuqumliligi uy haroratida 4-6 kun saqlanib qoladi. hayvonlarga nisbatan patogenligi. olingan ma’lumotlardan shuni taxmin qilish mumkinki, oits ni maymunlardagi limfotrop virus keltirib chiqargan. bu virus afrikadagi yashil maymunlarda parazitlik qiladi.m.essenso va f.kankilar 1985-yili maymun immuntanqislik virusini (miv)ajratib oldilar. miv odatdagi xo’jayiniga patogen emas,ammo maymunlarning boshqa turlarida kasallik qo’zg’atadi.amerikalik olim r.galloning fikricha afrikadagi yashil maymunlardan immun tanqislikni keltirib chiqaruvchi retroviruslar ajratib olinishi oiv ning kelib chiqishini aniqlashda muhim ahamiyatga ega bo’ldi, chunki maymunlardan ajratib olingan retroviruslar genomidagi nukleotidning ketma-ketligi oiv, ayniqsa, oiv-2 ning nukleotidiga juda ham o’xshash ekanligi isbotlandi. 1989-yili ganada yashovchi «sog’lom» ayoldan oiv-2 ning yangi varianti ajratib olindi, uning genomidagi bir necha nukleotidning ketma-ketligi oiv-2 va miv nukleotidlariga o’xshash bo’lib chiqdi. bundan …

Want to read more?

Download all 29 pages for free via Telegram.

Download full file

About "retroviruslar"

rnk saqlovchi viruslar keltirib chiqaruvchi yuqumli kasalliklar qoʻzgʻatuvchilari retro viruslar xarakteristika va labaratoriya tashxisi rnk saqlovchi viruslar keltirib chiqaruvchi yuqumli kasalliklar qoʻzgʻatuvchilari retro viruslar xarakteristika va labaratoriya tashxisi tuzuvchi irisboyeva ziyoda retroviruslar sut emizuvchi hayvonlar va odamlardan ajratib olingan katta oila viruslari. tarkibida qayta transkripsiyani amalga oshiruvchi ferment-qayta transkriptaza bo’lganligi uchun ularga shunday nom berilgan(lotincha retro-qayta).retroviruslar oilasi uch guruhga bo’linadi: oncovirinae, spumavirinae,lentivirinae. spumavirinae oilasi (lotincha spuma-ko’paytiruvchi) viruslari hujayra simplastlarini hosil qila oladi. natijada hujayra kulturasi «ko’pirgan»ko’rinish oladi. bu viruslar ko’pgina ...

This file contains 29 pages in PPTX format (313.4 KB). To download "retroviruslar", click the Telegram button on the left.

Tags: retroviruslar PPTX 29 pages Free download Telegram