korruptsiya: tushunchasi, genezisi, evolyutsiyasi va yashovchanlik tendentsiyalari

DOCX 12 pages 103.7 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 103.7 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

global korrupsiya- ijtimoiy-madaniy inqiroz oqibati xxi asrga kelib globallashuv jarayonlari barcha xalqlarning hayotiga chuqur kirib borar ekan,ularni bir tomondan zamonaviy ilg’or texnika,texnologiyalardan unumli foydalangan holda barqaror taraqqiyot sari boshlayotgan bo’lsa, ikkinchi tomondan,katta boyliklarni qo’lga kiritib har bir joyda o’zlarining hukumronliklarini o’rnatish uchun ochiq yoki pinhona tarzda faoliyat olib borayotgan «kimsa»larni ko’rish mumkin. bu «kimsa»lar,shunchaki,savodsiz,bilimsiz odamlar emas,balki,iqtisodiyot «alifbo»sini yaxshi o’zlashtirgan,eng zamonaviy axborot texnologiyalaridan unumli foydalana olish qobiliyatiga ega bo’lgan,o’zgalarni har qanday yo’l bilan o’ziga og’dirib olish san’atini yaxshi egallagan shaxslardir. bularni xalq tilida “korruptsioner”lar deb atashadi. ularning qilmishlariga hayratomuz nafrat bilan qarashadi. 1. korruptsiya: tushunchasi, genezisi, evolyutsiyasi va yashovchanlik tendentsiyalari 1. «korruptsiya» atamasining ma’nosi. «korruptsiya» atamasi lotincha «tsorrumpere – korruptio» degan so’zdan olingan bo’lib, o’zbek tilida «ifloslangan», « pora evaziga og’dirish, buzilish,aynish,tanazzul,sotib olish, sotib yuborish, buzish, parchalash,sindirish,shikast yetkazish» degan ma’nolarni anglatadi. bu atama, odatda mansabdor shaxs tomonidan unga ishonib topshirilgan vakolatlar va huquqlaridan shaxsiy manfaatlar uchun jamiyat tomonidan o’rnatilgan qonunlar va …

2 / 12

ning xatti-harakatlari bilan uning ish beruvchisi manfaatlari o’rtasidagi ziddiyat yoki saylangan shaxsning xatti-harakatlari bilan jamiyat manfaatlari o’rtasidagi ziddiyat hisoblanadi. odatda, korruptsiyaning ko’p turlari mansabdor shaxs tomonidan sodir etilgan firibgarlikdan iborat bo’lib,ular davlat organlariga qarshi jinoyatlar toifasiga kiradi. har qanday mansabdor shaxs – amaldor, deputat, sudya, huquqni muhofaza qilish organlari xodimi, ma’mur va boshqalar o’zlariga tegishli bo’lmagan har qanday resurslarni tarqatish sohasida korruptsiyaga duchor bo’lishi mumkin. korruptsiyani rag’batlantiruvchi asosiy omil – bu hokimiyatdan foydalanish bilan bog’liq holda ko’proq iqtisodiy foyda olish imkoniyatining mavjudligi bo’lsa, ularni tiyib turuvchi omil esa qilmishining oshkora bo’lib qolishidan hadiksirash va jazo olishdan qo’rqishidir. korruptsiyaning tizimli xususiyatlaridan biri korruptsiyalashgan davlat tashkilotlarida ishlaydiganlar mansabdorlarning o’z lavozimini saqlab qolish uchun quyi pog’onadagilardan majburiy tarzda pora yig’ib olishi orqali olgan porasini yuqori pog’onadagi mansabdorlar bilan bo’lishishida namoyon bo’ladi. bunday holatning mavjudligi jamiyatning iqtisodiy o’sishi va rivojlanishiga jiddiy to’sqinlik qiladi. odamlarni esa ma’naviy-mafkuraviy tanazzulga duchor etadi. 2. korruptsiya tushunchasining ta’rifi. bugungi …

3 / 12

t hokimiyatining o’z manfaatlari yo’lida suiiste’mol qilishidir[footnoteref:2]....,xususan: 1) davlat mulkini yuqori lavozimdagi amaldor shaxslar tomonidan o’zlashtirish,o’g’irlash; 2) o’zining manfaatlari yo’lida o’z lavozimini suiiste’mol qilish; 3) shaxsiy manfaatdorlik va jamiyat oldidagi burchining o’rtasidagi to’qnashuv”[footnoteref:3],– degan javoblar berilgan. shuningdek, transparentsy international, jahon banki va boshqa tashkilotlar tomonidan berilgan ta’riflarda:” korruptsiya – ishonib topshirilgan hokimiyatni shaxsiy manfaatlar yo’lida suiste’mol qilishdir”[footnoteref:4], – degan ta’rif berilgan. shuningdek, o’zbekiston respublikasining 2017 yil 3 yanvar’, o’rq-419-sonli “korruptsiyaga qarshi kurashish to’g’risida” qonunida: “korruptsiya — shaxsning o’z mansab yoki xizmat mavqeidan shaxsiy manfaatlarini yoxud o’zga shaxslarning manfaatlarini ko’zlab moddiy yoki nomoddiy naf olish maqsadida qonunga xilof ravishda foydalanishi, xuddi shuningdek bunday nafni qonunga xilof ravishda taqdim etish”,– degan ta’rif berilgan. bu degan so’z korruptsiya bu pul, qimmatbaho buyumlar ko’rinishida imtiyozlar olish uchun mansab vakolatlarini suiiste’mol qilish, pora berish, pora olish, o’z vakolatlarini suiiste’mol qilish, tijorat pora olish yoki boshqa shaxsning o’z rasmiy mavqeidan jamiyat va davlatning qonuniy manfaatlariga xilof …

4 / 12

corruption // act southern africa working paper. 2007. no. 1 [3]] 3. korruptsiyaning genezisi va evolyutsiyasi. kishilik tarixiga nazar tashlasak,korruptsiyaning ham salbiy ijtimoiy fenomen sifatida juda qadim zamonlarda paydo bo’lganligiga ishonch hosil qilamiz. bu asosan urug’ va qabilalarning paydo bo’lishidagi boshqaruv tizimining shakllanishi bilan bog’liq bo’lib,urug’ yetakchisi va qabila boshlig’ining o’rnatilgan tartib-qoidalarni o’z manfaatlari yo’lida foydalanishi,aniqrog’i,urug’ va qabilalarning oziq-ovqat,kiyim-kechak resurslarini o’z boshimchalik bilan taqsimlanishi natijasida paydo bo’lgan, desak yangilishmagan bo’lamiz. kishilik tarixida korruptsiyaga qarshi kurashchi sifatida tilga olingan birinchi hukmdor miloddan avvalgi xxiv asrning ikkinchi yarmida lagash shahar-davlatining shumerlar podshosi uruinimgina bo’lgan. podsho tomonidan odamlarning,ayniqsa mansabdorlarning korruptsiyaga aralashgani uchun ko’rgazmali tarzda, shafqatsiz jazolar qo’llaganiga qaramay, u kutilgan natijalarni bermagan. bu ko’rilgan chora-tadbirlar eng xavfli jinoyatlarning oldi olingan bo’lsada, biroq, quyi pog’onada pora olish va berish borasida korruptsiya keng tarqalgan. miloddan avvalgi iv asrda bxarata (hindiston) vazirlaridan biri tomonidan korruptsiya muhokamasiga oid birinchi traktat «artxa – shastra» kautil’ya taxallusi bilan nashr …

5 / 12

i boshliq oldida qarshilik qilgan odam yomon odam, uni rozi qilsangiz yashashingiz oson bo’ladi"[footnoteref:5],– degan so’zlari hozirgacha saqlanib qolgan. [5: xrestomatiya gosudarstva i prava zarubejnыx stran. drevnost i srednie veka / sost. v. a. tomsinov. — m.: zerkalo, 1999; 2004. — s. 56.] sudyalarning sotqinligi alohida tashvish uyg’otgan, chunki ular pora evaziga sotilib mulklarni noqonuniy ravishda taqsimlash va nizolarni qonunchilik doirasidan tashqarida hal qilishga berilib ketganlar. shuning uchun ham yetakchi din vakillari sudyalarning poraxo’rligini qoralab: "... boshliq sovg’a talab qiladi, sudya esa pora olish uchun sud qiladi, zodagonlar o’z qalblarining yomon istaklarini qondirish uchun ishni buzib ko’rsatadilar”, "sovg’alarni qabul qilmang, chunki sovg’alar ko’zi ochiqlarni ko’r qiladi va haq-huquqlarni izdan chiqaradi”[footnoteref:6],– deganlar. [6: bibliya. vetxiy zavet. — m., 1994. — s. 352.] qadimgi rim qonunlarining xii jadvalida qayd qilingan «tsorrumpere» atamasi "sudda guvohlik beruvchilarni pulga sotib olish" va "sudyaga pora berish": "siz sud kelishuvi paytida tayinlangan [ishni ko’rib chiqish uchun] va …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "korruptsiya: tushunchasi, genezisi, evolyutsiyasi va yashovchanlik tendentsiyalari"

global korrupsiya- ijtimoiy-madaniy inqiroz oqibati xxi asrga kelib globallashuv jarayonlari barcha xalqlarning hayotiga chuqur kirib borar ekan,ularni bir tomondan zamonaviy ilg’or texnika,texnologiyalardan unumli foydalangan holda barqaror taraqqiyot sari boshlayotgan bo’lsa, ikkinchi tomondan,katta boyliklarni qo’lga kiritib har bir joyda o’zlarining hukumronliklarini o’rnatish uchun ochiq yoki pinhona tarzda faoliyat olib borayotgan «kimsa»larni ko’rish mumkin. bu «kimsa»lar,shunchaki,savodsiz,bilimsiz odamlar emas,balki,iqtisodiyot «alifbo»sini yaxshi o’zlashtirgan,eng zamonaviy axborot texnologiyalaridan unumli foydalana olish qobiliyatiga ega bo’lgan,o’zgalarni har qanday yo’l bilan o’ziga og’dirib olish san’atini yaxshi egallagan shaxslardir. bularni xalq tilida “korruptsioner”lar ...

This file contains 12 pages in DOCX format (103.7 KB). To download "korruptsiya: tushunchasi, genezisi, evolyutsiyasi va yashovchanlik tendentsiyalari", click the Telegram button on the left.

Tags: korruptsiya: tushunchasi, genez… DOCX 12 pages Free download Telegram