kamqonlik turlari va sabablari

PPTX 31 pages 1.3 MB Free download

31 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.3 MB

File type PPTX

Pages 31

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 31

primqulova husnora biokimyo.pptx mavzu: kamqonlik turlari va sabablari 1.7.2013 ‹#› kamqonlik nima kamqonlik (anemiya) — bu qonning kislorod tashish qobiliyatining pasayishi bilan kechadigan klinik-gemotologik sindrom bo‘lib, u ko‘pincha gemoglobin miqdorining kamayishi yoki eritrotsitlar sonining kamayishi bilan aniqlanadi. bu holat mustaqil kasallik bo‘lishi mumkin, ammo ko‘proq boshqa patologik holatlarning belgisi sifatida kuzatiladi. gemoglobinning kamayishi tufayli organizm to‘qimalariga yetkaziladigan kislorod miqdori kamayadi, bu esa barcha a’zolarning faoliyatini susaytiradi. kamqonlikning ahamiyati kamqonlikning klinik ahamiyati juda yuqori bo‘lib, u yurak-qon tomir, nafas olish, asab tizimi va boshqa hayotiy muhim tizimlarga bevosita ta’sir ko‘rsatadi. organizmning kislorodga bo‘lgan talabi doimiy bo‘lgani uchun, kamqonlik darajasidan qat’i nazar, uning mavjudligi sog‘liq uchun xavf tug‘diradi. ayniqsa, bolalarda intellektual rivojlanishga, homilador ayollarda esa homila rivojiga salbiy ta’sir qiladi. kamqonlik insonning umumiy ish faoliyatini kamaytiradi va kasalliklarga chidamliligini pasaytiradi. gemopoez va kamqonlik o‘rtasidagi bog‘liqlik gemopoez — bu qon hujayralarining suyak ko‘migidagi ishlab chiqarilish jarayoni bo‘lib, bu jarayon eritrotsitlar, leykotsitlar va trombotsitlarni …

2 / 31

uri temir tanqisligi kamqonligi bo‘lib, u ayollar, bolalar va homilador ayollar orasida ko‘proq uchraydi. osiyo va afrika mamlakatlarida bu ko‘rsatkich 50 foizgacha yetadi. kamqonlik nafaqat rivojlanayotgan mamlakatlarda, balki rivojlangan davlatlarda ham sog‘liq uchun muhim xavf omili hisoblanadi. kamqonlikka chalingan bemorlarning asosiy shikoyatlari kamqonlikka chalingan bemorlar ko‘plab umumiy va tizimli shikoyatlar bilan murojaat qilishadi. asosiy simptomlar quyidagilar: umumiy holsizlik, charchoq, ishchanlikning pasayishi; bosh aylanishi, hushdan ketishga moyillik; yurak urishining tezlashishi (taxikardiya), yurak urishining kuchayganligini sezish; nafas qisishi, ayniqsa jismoniy faollikda; teri va shilliq qavatlarning oqarishi; qo‘l-oyoqning muzlashi, diqqat va xotiraning pasayishi; soch to‘kilishi, tirnoqlarning sinuvchanligi; kamqonlik bir necha mezonlarga asoslanib tasniflanadi. ularni etiologiyasiga, patogeneziga, morfologik belgilariga va og‘irlik darajasiga qarab guruhlarga ajratish mumkin. asosiy turlari quyidagilar: 1. temir tanqisligi anemiyasi 2. b12 vitamini (kobalamin) yetishmovchiligiga bog‘liq anemiya 3. folat yetishmovchiligiga bog‘liq anemiya 4. gemolitik anemiyalar (eritrotsitlar yemirilishiga bog‘liq) 5. aplastik anemiya (suyak ko‘migi faoliyatining susayishi) 6. postgemorragik anemiya (qon yo‘qotishdan keyingi) …

3 / 31

simptomlariga qo‘shimcha ravishda — til yallig‘lanishi (glossit), og‘iz burchaklarining yoriqlanishi, tirnoqlarning qoshiqsimon shakli, soch to‘kilishi. laborator tahlillar: gemoglobin, sekin tushgan ferritin, temir, yuqori bo‘lgan tibc. b12 vitamini tanqisligi anemiyasi (pernitsioz anemiya) b12 vitamini tanqisligi megaloblastik anemiyalar guruhiga kiradi. bu vitaminning yetishmovchiligi dnk sintezining buzilishi va yirik, morfologik o‘zgargan eritrotsitlarning paydo bo‘lishiga olib keladi. sabablari: ovqat bilan b12 ning kam tushishi (vegetarianizm) intrinsik faktor yetishmovchiligi (me’da kasalliklari) ichak kasalliklari — b12 so‘rilishining buzilishi belgilari: kamqonlik simptomlari nevrologik belgilar — paresteziya, reflekslarning susayishi, ataksiya tilning qizarib, silliq bo‘lishi ("yog‘och til") tahlillar: yirik eritrotsitlar (mcv oshgan), past gemoglobin, past b12, gipersegmentlangan neytrifillar. foliy kislotasi tanqisligi anemiyasi folat tanqisligi ham megaloblastik anemiyaga olib keladi va b12 yetishmovchiligi bilan o‘xshashliklarga ega, ammo nevrologik belgilar kuzatilmaydi. sabablari: ovqat bilan folatning kam tushishi (yangi sabzavot va mevalar iste’mol qilmaslik) homiladorlik, laktatsiya, tez-tez homila tushirish ichakdagi so‘rilish buzilishi antifolat dorilar (metotreksat, trimetoprim) tahlillar: b12 anemiyasiga o‘xshash, ammo b12 …

4 / 31

r va trombotsitlar ham kamayadi (pansitopeniya). sabablari: radiatsiya, kimyoviy moddalar, sitotoksik dorilar viruslar (ebv, parvovirus b19, gepatit) idiopatik (aniqlanmagan sababli) belgilar: kamqonlik belgilariga qo‘shimcha — infeksiyalarga moyillik, qon ketishga moyillik tahlillar: past gemoglobin, past leykotsit va trombotsitlar, suyak ko‘migidagi hujayralar sonining kamayishi. kamqonlikning rivojlanish mexanizmi bir necha yo‘nalishda kechishi mumkin: 1. eritrotsitlar yetarli darajada hosil bo‘lmasligi 2. eritrotsitlar ko‘p miqdorda parchalanishi (gemoliz) 3. qon ketish (ichki yoki tashqi) natijasida yo‘qotilish har bir holatda gemoglobin darajasi kamayadi, bu esa to‘qimalarga kislorod yetkazilishining buzilishiga olib keladi. natijada gipoksiya yuzaga kelib, umumiy metabolizm va hujayra faoliyati izdan chiqadi. kamqonlikning rivojlanish bosqichlari 1. temir zaxiralarining kamayishi: ferritin darajasi pasayadi, ammo gemoglobin normada bo‘ladi. 2. temir yetishmovchiligi eritropoezni susaytiradi: gemoglobin sintezi buziladi. 3. klinik kamqonlik: gemoglobin va eritrotsitlar soni kamayadi, belgilar paydo bo‘ladi. bu jarayon sekin rivojlanadi, shuning uchun dastlabki bosqichlarda simptomlar sezilmasligi mumkin. ovqatlanish omillari kamqonlik rivojida noto‘g‘ri ovqatlanish muhim o‘rin tutadi: temirga boy …

5 / 31

ga temir ham yo‘qotiladi, bu esa temir tanqisligi anemiyasiga olib keladi. genetik va irsiy omillar kamqonlik ayrim hollarda irsiy kasalliklar bilan bog‘liq bo‘ladi: talassemiya: gemoglobin zanjirlarining sintezi buzilishi orak hujayrali anemiya: gemoglobinning anormal shakli tufayli eritrotsitlar deformatsiyalanadi sferotsitoz: eritrotsit membranasining genetik defekti bu holatlar asosan gemolitik anemiyalar guruhiga kiradi va erta yoshda aniqlanadi. ichki kasalliklar bilan bog‘liq kamqonliklar ko‘plab surunkali kasalliklar fonida kamqonlik rivojlanishi mumkin: buyrak yetishmovchiligi: eritropoetin sintezi pasayadi qandli diabet: qon tomirlar zararlanishi va nefropatiya orqali onkologik kasalliklar: suyak ko‘migi bostiriladi autoimmun kasalliklar: eritrotsitlarga qarshi antitanalar paydo bo‘ladi bu turdagi anemiyalar “surunkali kasalliklar fonidagi anemiyalar” deb yuritiladi. intoksikatsiya va toksinlar ta’siri ba’zi dorilar va toksik moddalarning suyak ko‘migi va eritrotsitlarga bevosita ta’siri bor: sitostatik dorilar: suyak ko‘migidagi hujayralarni bostiradi benzol, pestitsidlar: gemopoezga toksik ta’sir ko‘rsatadi spirtli ichimliklar: folat va b12 metabolizmini buzadi ba’zi antibiotiklar: gemolitik reaksiyalar chaqirishi mumkin toksik omillarni bartaraf etish bilan kamqonlikni qayta tiklash mumkin. immun …

Want to read more?

Download all 31 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kamqonlik turlari va sabablari"

primqulova husnora biokimyo.pptx mavzu: kamqonlik turlari va sabablari 1.7.2013 ‹#› kamqonlik nima kamqonlik (anemiya) — bu qonning kislorod tashish qobiliyatining pasayishi bilan kechadigan klinik-gemotologik sindrom bo‘lib, u ko‘pincha gemoglobin miqdorining kamayishi yoki eritrotsitlar sonining kamayishi bilan aniqlanadi. bu holat mustaqil kasallik bo‘lishi mumkin, ammo ko‘proq boshqa patologik holatlarning belgisi sifatida kuzatiladi. gemoglobinning kamayishi tufayli organizm to‘qimalariga yetkaziladigan kislorod miqdori kamayadi, bu esa barcha a’zolarning faoliyatini susaytiradi. kamqonlikning ahamiyati kamqonlikning klinik ahamiyati juda yuqori bo‘lib, u yurak-qon tomir, nafas olish, asab tizimi va boshqa hayotiy muhim tizimlarga bevosita ta’sir ko‘rsatadi. organizmning kislorodga bo...

This file contains 31 pages in PPTX format (1.3 MB). To download "kamqonlik turlari va sabablari", click the Telegram button on the left.

Tags: kamqonlik turlari va sabablari PPTX 31 pages Free download Telegram