islom tafakkuri va madaniyatining shakllanish bosqichlari

DOCX 9 pages 48.4 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 48.4 KB

File type DOCX

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

6-seminar. islom tafakkuri va madaniyatining shakllanish bosqichlari reja: 1.johiliya davridagi ko‘pxudolik. 2.muhammad ibn abdulloh-din da’vatchisi va davlat arbobi. 3.makkaning fath etilishi, xalifa saylash to‘g‘risidagi tortishuvlar tayanch iboralar: johiliya, but, sanam, vahiy, hiro g‘ori, mushrik, hijrat, fath, qur’on, sunnat, hadis, ijmo’, qiyos, tafsir, mufassir, muhaddis, mutakallim,fiqh. islom dini tarafdorlari jahon aholisining 20 foizga yaqin qismini tashkil etadi. eng katta musulmon jamoalari indoneziya (165 mln.), pokiston (125 mln.), bangladesh (120 mln.), hindiston (93 mln.), eron (63 mln.), turkiya (61 mln.), arab mamlakatlaridan eng yirigi misrda (48 mln.), nigeriyada (43 mln.) mavjuddir. darvoqe, arablar barcha musulmonlarning 20 foizini tashkil etadilar[footnoteref:1]1. [1: 1 (cd-rom диск: энциклопедия стран мира. version 1.0. copyright 2001. studio korax).] 1.johiliya davridagi ko‘pxudolik. islom (arab.-bo‘ysunish, itoat etish, o‘zini alloh irodasiga topshirish)-jahonda uch din (buddaviylik, xristianlik bilan bir qatorda)dan biri. islom diniga e’tiqod qiluvchilar arabcha “muslim” deb ataladi. islom tarixida bu din kelmasidan avvalgi davr johiliya yoki johiliyat davri deb yuritiladi. …

2 / 9

lgan 630 yili ka’ba ichida 360 ta sanam bo‘lgan. sanamlar uchun bu raqam juda katta ko‘rinadi, ammo muayyan sanam bir necha qabilada ehtirom qilingan bo‘lsa, u ka’baga shuncha nusxada qo‘yilgan bo‘lishi mumkin. islomgacha badaviy (ko‘chmanchi) arablarda urug‘ ruhi yoki oila dini yetakchi bo‘lgan. badaviylar arab xalq og‘zaki ijodi va yozma adabiyotining asoschilari edilar. shuning uchun janubiy arablarning lahja (dialekt)lari yo‘q bo‘lib ketdi, ammo shim. arablarning lahjalari saqlanib, u qur’on tili sifatida xamon yashab kelmoqda. 7 asr boshigacha ko‘chmanchilar yashaydigan sahrolarda ko‘pxudochilik saqlangan bo‘lsa. o‘troq aholi yashaydigan joylar har tomonlama tashqi ta’sirga uchragan edi. makka shahrida bo‘ladigan katta bozorlarga savdo-sotiq uchun na faqat ko‘p xudochilikka ishonuvchilar, shu bilan birga xristian va yahudiy dinlaridagi yakkaxudoga sig‘inuvchilar ham kelishardi. islomning vujudga kelishi, arablar orasida vahdoniyatga asoslangan dinning qaror topishi, arab qabilalarining yakkaxudo-alloh g‘oyasi atrofida birlashishi abdullohning o‘g‘li muhammad (s.a.v.) nomi bilan chambarchas bog‘liq. 6 asrning oxiri 7 asrning boshlarida, ayniqsa. hijoz arablari yakkaxudochilikka …

3 / 9

yiladi. rasul (arab.-elchi) islom an’anasida alloh tomonidan tanlab olinib, vakil qilingan va targ‘ibot yuritish, da’vat qilish vazifasi topshirilgan, ilohiy kitob nozil qilingan payg‘ambar. muhammad (s.a.v.) ga nisbatan doimo rasul nomi qo‘llanib kelinadi. nabiy-kitob nozil qilinmagan payg‘ambar. shu boisdan ham har bir rasulni nabiy deb atash mumkinligini, ammo nabiylarni rasul deb bo‘lmasligi qayd qilingan. nabiy (arab.-ko‘ligi anbiyo, ilohiy xabar keltiruvchi) payg‘ambar, allohning farmoyishini insonlarga yetkazib beruvchi vositachi shaxs. o‘zlariga maxsus kitob va shariat berilmay, bir rasulga (ya’ni alloh elchisi) ato etilgan kitob va shariatga amal qilmoqqa buyurilgan payg‘ambarlar nabiylar deyiladi. nabiylarning hech biri rasul bo‘la olmaydi, ammo rasullarning har biri nabiy nomi bilan ataladi. allohdan vahiy olib turuvchi shaxs qur’onda muhammad (sav)ning rasul (elchi) degan ismi bilan bir qatorda eng asosiy sifatlaridan biri. islom dini paydo bo‘lgan davrga kelib yakkaxudolik g‘oyasi havoda kezib yurardi: yangi haqiqiy xudoni topishga xarakat qilgan juda ko‘p din targ‘ibotchilari-payg‘ambarlar paydo bo‘ldi. bo‘lajak islom sivilizatsiyasining diniy poydevorini …

4 / 9

asi abdulloh, olti yoshligida esa onasi omina vafot etgan. muhammadni o‘z tarbiyasiga olgan bobosi abdumutalib ham ko‘p o‘tmay vafot etadi. yetim bolani tarbiya qilishni amakisi abu tolib o‘z zimmasiga oladi. muhamad amakisining podasini boqadi, keyin tijorat ishlariga jalb qilinadi, karvonlarni kuzatib boladi. savdo ishlari bilan suriyaga safar qiladi, u yerda xristian diniy ta’limoti bilan tanishadi. muhammadning makka shahrining siyosiy hayotida ishtirok etgani, ka’bani suv toshqini vayro etgach, uni tiklashga ko‘maklashgani ma’lum. u 25 yoshga to‘lganida badavlat ayol xadichaga uylanadi. xadicha katta savdo ishini o‘zi boshqarardi. muhammad damashq, hiro, makka va yaman oralig‘ida qatnab, savdo ishlarini olib boradi va muvaffaqiyatga erishadi. muhammad (as) dan xadicha uch o‘g‘il (qosim, tohir, tayib) va 4 qiz ( ruqiya, zaynab, ummu kulsum, fotima) ko‘rgan. o‘g‘illari go‘dakligidayoq vafot etgan. qizlaridan fotimagina muhammad (as)ning naslini davom ettirgan. musulmon mamlakatlaridagi ko‘pchilik sulolalar (hasaniylar, husayniylar, idrisiylar, fotimiylar, sa’diylar vab.) hamda barcha sayyidlar fotima va uning eri ali ibn abu …

5 / 9

arabcha “iqra’” (o‘qimoq) so‘zi o‘qi yaqin ma’noli “qr’” o‘zagiga ega bo‘lib, “yod o‘qimoq” va “qiroat qilmoq” degan ma’nolarni anglatadi. qur’on so‘zi ana shu o‘zakdan kelib chiqqan. islomning eng asosiy talabi hisoblangan kalimai shahodatda “la ilaha illallohu muhammadun rusul-alloh” (allohdan o‘zga iloh, muhammad uning payg‘ambaridir), deb uqtiradi. qur’oni karimda allohning yagonaligi va buyukligi juda ko‘p bor qur’oni karimda ta’kidlanadi.[footnoteref:2]1 [2: 1 қаранг: ислом ҳуқуқи.олий ўқув юртлари учун дарслик. раҳманов а.р, раҳманов а.р. –тошкент: “тдюи” нашриёти, 2007, б. 41.] baqara surasi. 255. “ alloh-undan o‘zga iloh yo‘qdir. (u) hamisha barhayot va abadiy turuvchidir. “[footnoteref:3]2 [3: 2 абдулазиз мансур. қуръони карим маъноларининг таржима ва тафсири. бақара сураси. “тошкент ислом университети”, 2007, 50 б.] birinchi bo‘lib bibi xadicha, keyin amakivachchasining o‘g‘li xaydar (ali) , asrandi o‘g‘li zayd ibn xoris islomga kiradi. biroq, makkadagi boshqa qabiladoshlari muhammad (s.a.v.) targ‘ibotlariga tish tirnoqlari bilan qarshi chiqdilar. vaqt o‘tishi bilan musulmonlar soni 30ta ga yetdi. musulmonlar o‘z dinlarini …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "islom tafakkuri va madaniyatining shakllanish bosqichlari"

6-seminar. islom tafakkuri va madaniyatining shakllanish bosqichlari reja: 1.johiliya davridagi ko‘pxudolik. 2.muhammad ibn abdulloh-din da’vatchisi va davlat arbobi. 3.makkaning fath etilishi, xalifa saylash to‘g‘risidagi tortishuvlar tayanch iboralar: johiliya, but, sanam, vahiy, hiro g‘ori, mushrik, hijrat, fath, qur’on, sunnat, hadis, ijmo’, qiyos, tafsir, mufassir, muhaddis, mutakallim,fiqh. islom dini tarafdorlari jahon aholisining 20 foizga yaqin qismini tashkil etadi. eng katta musulmon jamoalari indoneziya (165 mln.), pokiston (125 mln.), bangladesh (120 mln.), hindiston (93 mln.), eron (63 mln.), turkiya (61 mln.), arab mamlakatlaridan eng yirigi misrda (48 mln.), nigeriyada (43 mln.) mavjuddir. darvoqe, arablar barcha musulmonlarning 20 foizini tashkil etadilar[footnoteref:1]1. ...

This file contains 9 pages in DOCX format (48.4 KB). To download "islom tafakkuri va madaniyatining shakllanish bosqichlari", click the Telegram button on the left.

Tags: islom tafakkuri va madaniyatini… DOCX 9 pages Free download Telegram