onkologiyaga kirish

PPTX 55 pages 5.6 MB Free download

55 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 5.6 MB

File type PPTX

Pages 55

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 55

powerpoint presentation кириш онкология атамаси юнонча сўзлардан келиб чиққан: “onkos” — «шиш, ўсма» ва “logos” — «таълимот, фан». демак, онкология — ўсмалар ҳақидаги таълимотдир. бу фан ўсмаларнинг пайдо бўлиши, ўсиши, ривожланиш қонуниятлари ва организмга таъсирини ўрганади. онкология, шунингдек, хавфли ва яхши ўсмаларни ташхислаш, уларни даволаш ва профилактика усулларини ишлаб чиқиш билан шуғулланади. ўсмалар этиологияси – умумий тушунча ўсмалар этиологияси ўсмаларнинг келиб чиқиш сабабларини ўрганади. бу омиллар ташқи ва ички турларга ажратилади. ташқи омиллар – физик, кимёвий, биологик таъсирлар. ички омиллар эса ирсий мутациялар, иммун тизим сусайиши ва гормонал ўзгаришлар билан боғлиқ. ҳар бир омил алоҳида ёки биргаликда ўсма ривожланишига олиб келиши мумкин. этиология – ташқи омиллар ташқи канцероген омиллар қаторида кимёвий моддалар (бензпирен, аминосоединениялар), физик таъсирлар (радиация, ультрабинафша нурлар), ҳамда биологик агентлар (онковируслар: hpv, ebv, hbv) муҳим аҳамиятга эга. уларнинг таъсири натижасида ҳужайраларда днк шикастланиши юз беради ва мутациялар тўпланади. бу эса ўсма ҳосил бўлишига замин яратади. этиология – ички …

2 / 55

ади. бу ҳали ўсма ҳосил бўлишини англатмайди, лекин хатарни оширади. промоция босқичида мутант ҳужайралар кўпайишга мойилликка эга бўлади. бу босқичда эпигенетик ўзгаришлар ҳам катта аҳамиятга эга. канцерогенезнинг прогрессия босқичи прогрессия босқичи – ўсма ҳужайралари тўлиқ хавфли хусусиятга эга бўлади. улар чексиз бўлиниш, тўқималарга инвазия ва метастаз қилиш қобилиятини ҳосил қилади. ангигенез жараёни янгидан-янги қон томирлар ривожланишига олиб келади, бу ўсманинг ўсиши ва тарқалишини таъминлайди. натижада клиник жиҳатдан рак белгиларини кўриш мумкин бўлади. яхши сифатли ўсмалар таъриф яхши сифатли ўсмалар(benign tumor) — тўқималарнинг назоратсиз, лекин секин ўсиши билан тавсифланади. улар қўшни тўқималарга кириб бормаяди, метастаз қилмайди. кўпинча капсула билан ўралган бўлади. жарроҳлик орқали бутунлай олиб ташланса, қайталаниш эҳтимоли жуда кам. мисол сифатида липома ёки аденомани кўрсатиш мумкин. яхши сифатли ўсмалар мисоллар яхши сифатли ўсмаларга қатор мисоллар бор: фиброма, аденома, миома, гемангиома. улар кўпинча ҳаёт учун хавфли эмас, лекин катта ҳажмга етганда органларга босим бериб, функцияларни чеклаши мумкин. масалан, миядаги менингиома хавфсиз …

3 / 55

а қайта пайдо бўлади. ёмон сифатли ўсмалар эса тез ўсади, метастаз қилади, қўшни тўқималарни йўқ қилади ва кўпинча қайталанишга мойил. яхшилари ҳаёт учун хавфсиз, ёмонлари эса ҳаёт учун таҳдиддир. ҳавфли ўсмаларнинг умумий симптомлари ҳавфли ўсмаларда умумий симптомлар кузатилади: заифлик, иштаҳа пасайиши, оғирлик йўқотиш, субфебрил ҳарорат. бу ҳолатлар ўсма ҳужайралари чиқарган токсинлар ва метаболитлар таъсирида пайдо бўлади. шу билан бирга, иммун тизим реакцияси ҳам катта роль ўйнайди. умумий симптомлар кўп ҳолларда касалликнинг дастлабки белгиси бўлади. маҳаллий симптомлар маҳаллий симптомлар ўсманинг жойлашувига боғлиқ. масалан, ўпкадаги ўсма йўтал ва қон аралаш балғам чиқишига, ошқозондаги ўсма оғриқ ва дисфагияга, жигардаги ўсма эса сарғаюққа олиб келиши мумкин. инвазия сабабли қўшни тўқималар функцияси бузилади. шунинг учун ҳар бир органдаги симптомлар турлича намоён бўлади. патогенез – молекуляр жараёнлар ҳавфли ўсмалар патогенезида асосий роль генетик мутацияларга тегишли. онкогенларнинг активлашиши (масалан, ras, myc) ва ўсмани назорат қилувчи супрессор генларнинг инактивланиши (p53, rb) ҳужайрани чексиз бўлинишга олиб келади. шу билан …

4 / 55

к усуллар иммунологик усуллар ўсма ҳужайраларига қарши иммун тизим реакциясини аниқлайди. масалан, моноклонал антителалар ёрдамида ўсма антигенлари аниқланади. шунингдек, иммуногистохимия усули турли маркерларни кўрсатиб, ўсманинг турини ажратишда ёрдамчи ҳисобланади. бу усуллар ташхис ва прогнози учун жуда муҳим. морфологик усуллар морфологик усуллар – онкологияда “олтин стандарт” ҳисобланади. улар қаторига цитология, гистология, ҳамда биопсия киради. цитология ҳужайра даражасида атипияни кўрсатса, гистология тўқима архитектурасини баҳолайди. биопсия орқали аниқ ташхис қўйилади. морфологик текшириш усуллари ўсмани турига ва босқичига кўра аниқ ахборот беради. комплекс текшириш аҳамияти қон биохимияси, иммунологик ва морфологик усуллар биргаликда қўлланилганда энг самарали натижа беради. биохимия функционал ҳолатни кўрсатса, иммунологик усул турли антигенларни аниқлайди, морфология эса ҳужайра ва тўқима ўзгаришини белгилайди. шу боис комплекс текширишлар онкологик ташхисда асосий стандарт ҳисобланади. онкомаркерлар онкомаркерлар – ўсма ҳужайралари ёки улар таъсирида нормал тўқималар томонидан синтез қилинадиган махсус моддалардир. улар қонда, сийдикда ёки биологик суюқликларда аниқланади. масалан, афп (альфа-фетопротеин) – жигар ракида, са-125 – тухумдон ракида, …

5 / 55

ай йўқ қилишга қаратилган. кейинчалик нур ёки кимё терапия билан бирга қўлланиши мумкин. паллиатив операциялар паллиатив операция – ўсмани тўлиқ олиб ташлаш мумкин бўлмаган ҳолларда бажарилади. бу усулда асосий мақсад беморнинг ҳаёт сифатини яхшилаш, оғриқ ва қийналишларни камайтиришдир. масалан, ошқозон саратонида овқат ўтиши учун йўл очиш (гастроэнтероанастомоз). кенгайтирилган операциялар кенгайтирилган операция – ўсма билан бирга унинг тарқалиши мумкин бўлган қўшни тўқима ва лимфа безлари ҳам чиқариб ташланади. бу усулда асосий мақсад – метастаз хавфини камайтириш ва ўсманинг тарқалиш йўлларини йўқотишдир. симптоматик операциялар симптоматик операция – асосан аломатларни енгиллаштириш учун қилинади. масалан, ўсма қон кетишига сабаб бўлса, уни тўхтатиш ёки оғриқни камайтириш учун жарроҳлик амалга оширилади. бу даво усули эмас, балки беморнинг ҳолатини енгиллаштиришга қаратилган. якуний хулоса жарроҳлик амалиёти турлари онкологияда асосий аҳамиятга эга. радикал – тўлиқ даво мақсадида, кенгайтирилган – хавфни камайтириш учун, паллиатив – ҳаёт сифатини яхшилаш учун, симптоматик – аломатларни енгиллаштириш учун қўлланади. турларни тўғри танлаш онкологик даволаш …

Want to read more?

Download all 55 pages for free via Telegram.

Download full file

About "onkologiyaga kirish"

powerpoint presentation кириш онкология атамаси юнонча сўзлардан келиб чиққан: “onkos” — «шиш, ўсма» ва “logos” — «таълимот, фан». демак, онкология — ўсмалар ҳақидаги таълимотдир. бу фан ўсмаларнинг пайдо бўлиши, ўсиши, ривожланиш қонуниятлари ва организмга таъсирини ўрганади. онкология, шунингдек, хавфли ва яхши ўсмаларни ташхислаш, уларни даволаш ва профилактика усулларини ишлаб чиқиш билан шуғулланади. ўсмалар этиологияси – умумий тушунча ўсмалар этиологияси ўсмаларнинг келиб чиқиш сабабларини ўрганади. бу омиллар ташқи ва ички турларга ажратилади. ташқи омиллар – физик, кимёвий, биологик таъсирлар. ички омиллар эса ирсий мутациялар, иммун тизим сусайиши ва гормонал ўзгаришлар билан боғлиқ. ҳар бир омил алоҳида ёки биргаликда ўсма ривожланишига олиб келиши мумкин. этиология – ташқи омил...

This file contains 55 pages in PPTX format (5.6 MB). To download "onkologiyaga kirish", click the Telegram button on the left.

Tags: onkologiyaga kirish PPTX 55 pages Free download Telegram