sensor tizimlar faoliyatining biokimyoviy asoslari

DOCX 36 sahifa 37,8 KB Bepul yuklash

36 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 37,8 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 36

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 36

sensor tizimlar faoliyatining biokimyoviy asoslari sensor eshitish tizimi - bu akustik stimullarni baholash orqali hayvonlarning atrof-muhitda harakat qilish qobiliyatini aniqlaydigan sensorli tizimdir. eshitish tizimining periferik qismlari ichki quloqda joylashgan boʻlib, eshitish organlari va fonoreseptorlar bilan ifodalanadi. sensor tizimlarini (eshitish va vizual) shakllantirish asosida nutqning nominativ (nomlaydigan) funksiyasi shakllanadi - bola obyektlarni va ularning nomlarini birlashtiradi. insonning sensor eshitish tizimi[tahrir | manbasini tahrirlash] eshitish tizimi insonning eng muhim hissiy tizimlaridan biri hisoblanadi, chunki u shaxslararo muloqot vositasidir. har xil chastotalar va kuchli havo tebranishlari bo'lgan akustik (tovush) signallari ichki quloqning koleasida joylashgan eshitish retseptorlarini qo'zg'atadi. ushbu retseptorlar birinchi eshitish neyronlarini faollashtiradi, shundan so'ng sensorli ma'lumotlar eshitish qobig'iga uzatiladi[1]. insonning sensor eshitish tizimi-juft organ-quloqlardan iborat boʻlib, 3 ta qismga boʻlingan:tashqi quloq, shu jumladan quloqning tashqi qismi va quloq kanali; o'rta quloq, shu jumladan eshitish suyaklari va quloq; ichki quloq[2]. ; 1-tashqi quloq. aurikulaning huni shaklidagi shakli kosmosdagi tovushni lokalizatsiya qilish uchun zarurdir. …

2 / 36

impanik bo'shliqdan yoki o'rta quloqdan ajratib turadi. bu yupqa (0,1 mm) bo'linma bo'lib, ichkariga yo'naltirilgan voronka- konus shakliga ega. ovoz tebranishlari tashqi eshitish yo'li orqali harakat qilgandan so'ng, membrana tebranishni boshlaydi[1]. ; 2-o'rta quloq. o'rta quloqda uchta suyak bor boʻlib, bular: bolg'acha, sandoncha va oʻzangi. ular quloqning tebranishlarini ichki quloqqa ketma-ketlikda uzatadilar. bolg'aning tutqichi quloqqa to'qilgan, uning boshqa tomoni anvilga ulangan. sandoncha o'zi tebranishlarni uzatadi, bu timpanik membrananing tebranishlarini kamaytirilgan amplituda boʻlib, ammo kuchaygan kuchni uzatadi. o'rta quloqda ikkita mushak bor: uzang (m. stapedius) va timpanik membranani tortadigan (m. tensor tympani). ulardan birinchisi, harakatni cheklaydi, ikkinchisi esa timpanik membrananing kuchlanishini kamaytiradi va kuchaytiradi. taxminan 10 ms qisqarib, bu mushaklar ichki quloqni koʻp yukdan himoya qiladi. 3- ichki quloq -chigʻanoqning tuzilishi. ichki quloqda diametri 0,04 mm, tepasida 0,5 mm bo'lgan suyak spiral kanali bo'lgan koklea joylashgan. suyak kanali ikkita membrana bilan bo'linadi: vestibulyar membrana va asosiy membrana. kokleaning yuqori qismida bu …

3 / 36

tashqilari esa 3-4 qatorda joylashgan. bu hujayralarning umumiy soni 12 000 dan 20 000 gacha yetadi. cho'zilgan sochsimon hujayrasining bir qutbi asosiy membranada mahkamlangan, ikkinchisi esa kokleaning membranali kanali bo'shlig'ida joylashgan[1]. eshitishni qabul qilish mexanizmlari. ovoz ta'sirida asosiy membrana tebranishni boshlaydi va retseptor hujayralarining eng uzun tuklari pastga egilib, integumental membranaga tegadi. sochlarning bir necha darajaga og'ishi eng nozik vertikal iplarning (mikrofilament) kuchlanishiga va retseptor hujayralari membranasida 1 dan 5 gacha ion kanallarining ochilishiga olib keladi. shundan so'ng, kaliy ioni oqimi ochiq kanal orqali sochlarga oqib chiqa boshlaydi. sochsimon hujayralarining presinaptik uchining depolarizatsiyasi afferent tolaning postsinaptik membranasiga ta'sir qiluvchi va undagi qo'zg'atuvchi postsinaptik potentsialning paydo bo'lishiga olib keladigan sinaptik yoriqga neyrotransmitterning chiqarilishiga olib keladi, shundan so'ng impulslar hosil bo'ladi. retseptor xujayralari o'zaro ingichka ko'ndalang filamentlar bilan bog'langan. bir yoki bir nechta uzun sochlar egilganida, ular boshqa barcha sochlarni o'zlari bilan tortib olishadi. shu sababli, barcha tuklarning ion kanallari ochiladi va …

4 / 36

ning deformatsiyasi natijasida soch hujayralari membranasida hosil bo'ladi. yuqori chastotali kuchli tovushga ta'sir qilganda, boshlang'ich potentsial farq (summatsiya potentsiali) siljiydi. yig'ish potentsiali ijobiy yoki salbiy bo'lishi mumkin. retseptorlarning qo'zg'alishi natijasida eshitish nervi tolalarida impuls signallari hosil bo'ladi[1]. sensor tizimi (analizator)- ular nerv tizimining idrok etuvchi elementlardan tashkil topgan qismini - sezgi retseptorlari, retseptorlardan miyaga ma'lumot uzatuvchi nerv yo'llari va bu ma'lumotlarni qayta ishlaydigan va tahlil qiladigan miya qismlari deb ataladi. sensor tizimi 3 qismdan iborat 1. retseptorlar – sezgi organlari 2. retseptorlarni miya bilan bog'lovchi o'tkazgich bo'limi 3. axborotni qabul qiluvchi va qayta ishlovchi miya yarim korteksining bo'limi. retseptorlar- tashqi yoki ichki muhitning ogohlantirishlarini idrok etish uchun mo'ljallangan periferik aloqa. sensor tizimlar umumiy strukturaviy rejaga ega va hissiy tizimlar bilan tavsiflanadi qatlamlash- nerv hujayralarining bir necha qatlamlari mavjudligi, birinchisi retseptorlar bilan, oxirgisi esa miya yarim korteksining motor sohalarida neyronlar bilan bog'liq. neyronlar har xil turdagi sensorli ma'lumotlarni qayta ishlashga ixtisoslashgan. …

5 / 36

bir qatlamda retseptorlar va neyronlarning turli xil xususiyatlarining mavjudligini ifodalaydi. masalan, ko'zning to'r pardasidagi tayoqchalar va konuslar ma'lumotni turlicha qayta ishlaydi. sensor tizimining asosiy vazifasi qo'zg'atuvchilarning xususiyatlarini idrok etish va tahlil qilish bo'lib, ular asosida hislar, hislar va tasavvurlar paydo bo'ladi. bu tashqi dunyoni hissiy, sub'ektiv aks ettirish shakllarini tashkil qiladi. sensor tizimlarning vazifalari signalni aniqlash. evolyutsiya jarayonida har bir hissiy tizim ushbu tizimga xos bo'lgan adekvat stimullarni idrok etishga moslashgan. sensor tizimi, masalan, ko'z, turli xil - adekvat va etarli bo'lmagan tirnash xususiyati (yorug'lik yoki ko'zga zarba) olishi mumkin. sensor tizimlar kuchni idrok etadi - ko'z 1 yorug'lik fotonni (10 v -18 vt) idrok etadi. ko'zga ta'sir qilish (10 v -4 vt). elektr toki (10v-11w) ajratish signallari. signalni uzatish yoki konvertatsiya qilish. har qanday sezgi tizimi transduser kabi ishlaydi. u ta'sir qiluvchi qo'zg'atuvchining energiyasining bir shaklini asabiy tirnash xususiyati energiyasiga aylantiradi. sensor tizim ogohlantiruvchi signalni buzmasligi kerak. fazoviy bo'lishi …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 36 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"sensor tizimlar faoliyatining biokimyoviy asoslari" haqida

sensor tizimlar faoliyatining biokimyoviy asoslari sensor eshitish tizimi - bu akustik stimullarni baholash orqali hayvonlarning atrof-muhitda harakat qilish qobiliyatini aniqlaydigan sensorli tizimdir. eshitish tizimining periferik qismlari ichki quloqda joylashgan boʻlib, eshitish organlari va fonoreseptorlar bilan ifodalanadi. sensor tizimlarini (eshitish va vizual) shakllantirish asosida nutqning nominativ (nomlaydigan) funksiyasi shakllanadi - bola obyektlarni va ularning nomlarini birlashtiradi. insonning sensor eshitish tizimi[tahrir | manbasini tahrirlash] eshitish tizimi insonning eng muhim hissiy tizimlaridan biri hisoblanadi, chunki u shaxslararo muloqot vositasidir. har xil chastotalar va kuchli havo tebranishlari bo'lgan akustik (tovush) signallari ichki quloqning koleasida ...

Bu fayl DOCX formatida 36 sahifadan iborat (37,8 KB). "sensor tizimlar faoliyatining biokimyoviy asoslari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: sensor tizimlar faoliyatining b… DOCX 36 sahifa Bepul yuklash Telegram