ta’lim turlari va mazmuni

DOCX 18 pages 39.6 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 39.6 KB

File type DOCX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

5-mavzu: ta’lim turlari va mazmuni. reja: 1.ta’limning maqsad va vazifalari. ilmiy-texnik jarayon va ta’lim mazmuni. 2.hozirgi vaqtda ta’lim mazmunini belgilashga doir asosiy g‘oyalar. 3.davlat ta’lim standarti. 4.ta’lim mazmunini belgilab beruvchi me’yoriy hujjatlar. o’quv reja, o‘quv dasturlari, darslik va o‘quv qo‘llanmalar. ta’lim o’quvchilarga nazariy bilimlarni berish asosida ularning bilish qobiliyatlarini o’stirish, ularning amaliy ko’nikma, malakalari va dunyoqarashini shakllantirishga yo’naltirilgan jarayon bo’lib, ushbu tushuncha negizida shaxsning tanqidiy fikrlashi, yaratishi, borliqda sodir bo’layotgan hodisalarni o’zaro aloqadorlik nuqtai nazaridan baholay olishi ham aks etadi. ta’lim tushunchasi, shuningdek, ajdodlar tomonidan to’plangan ijtimoiy ahamiyatli tajribalarining avlodlarga doimiy uzatilishini ta’minlovchi tizimli jarayoni ham sanaladi.. shaxsni ijtimoiylashtirish uni jamiyat tomonidan tan olingan xulq-atvor me’yorlari, bilim hamda qadriyatlar tizimini o’zlashtirishdan iborat ijtimoiy hayotga jalb etish jarayonidir. ta’lim mazmuni tizimlashtirilgan bilim, ko’nikma va malakalar, qarashlar, ishonchlar to’plami, o’quv-tarbiyaviy ishlarni tashkil etish natijasida erishilgan amaliy tayyorgarlikning ma’lum darajasi bilan belgilanadi. ta’lim mazmunining asosiy tarkibiy qismlaridan biri bo’lgan bilimlar muhim ijtimoiy qadriyat …

2 / 18

nsonparvarlashtirish yo’lida ta’lim mazmunini aniqlashda shaxsga-yo’naltirilgan yondashuv asosiy o’rinni egallay boshladi. bunday yondoshish v.v.krayevskiy, i.ya.lerner, m.n.skatkin (rossiya); m.ochilova, n.n.azizxo’jayeva, n.sayidahmedov, f.r.yuzlikayev (o’zbekiston)larning ishlarida o’z aksini topdi. masalan, v.v.krayevskiy, i.ya.lernerlar ta’lim mazmuni deganda shaxsni har tomonlama rivojlantirishni ta’minlovchi pedagogik bilim, ko’nikma va malakalar to’plami, ijodiy faoliyat tajribasi hamda emosional-irodaviy munosabat tajribasini tushunadilar. demak, shaxsga yo’naltirilgan yondoshishga muvofiq ta’lim mazmuni mohiyatini aniqlashda asosiy qadriyat bilim emas, balki odamning o’zi hisoblanadi. bunday yondoshuv shaxsning ta’lim olish, ma’naviy, madaniy va hayotiy talab-ehtiyojlarini qondirish, rivojlanayotgan shaxsga nisbatan samimiy munosabatida bo’lishi ta’lim mazmunini erkin tanlash imkonini beradi. an’anaviy pedagogika deyarli faqat odamning ijtimoiy mohiyatini tan olganligi bois, ta’limning maqsadi insonning jamiyat a’zosi sifatida rivojlanishi, unda ijtimoiy ahamiyatli sifatlarining shakllanishi hisoblanadi. mustaqillik yillarida o’zbekiston respublikasida ta’lim jamiyat va davlatning ma’naviy, ijtimoiy, iqtisodiy, madaniy rivojlanishi asosi deb e’lon qilindi. ta’limning maqsadi mustaqil fikrlaydigan, ma’naviy-axloqiy jihatdan yetuk, har tomonlama rivojlangan shaxsni tarbiyalashdan iborat. o’rta maxsus, kasb-hunar ta’limning umumiy vazifalari …

3 / 18

’zini boshqarishda ishtirok etish, shuningdek, o’z harakatlari uchun javobgarligini yuzaga keltirish. ana shu umumiy vazifalar bir qator alohida masalalardan iborat bo’ladi. ular o’quv fanlari mazmunida uyg’unlashtiriladi. ta’lim turlari va ko’rinishlari. yevropa va sharq, osiyo va amerika mamlakatlarida ta’lim turlari tarixiy taraqqiyot natijasida yuzaga kelgan. birinchi turi mifologik ta’lim bo’lib, unda dunyoning mohiyati ertak, afsona, doston, qissa hamda qo’shiqlar shaklida o’rganilgan. keyingi tarixiy turi sxolastik ta’lim bo’lgan. uning mohiyatiga ko’ra ta’limda matn madaniyati va yer, osmon haqidagi bilimlar so’z bilan ifodalanib, xotira va irodani mashq qildirish asosida yosh avlodga inson mavjudligi va u tomonidan tashkil etiladigan faoliyat mazmuni haqida bilimlar berilgan, savodxonlik va nutq madaniyatiga o’rgatilgan. ta’limning uchinchi tarixiy turi - ma’rifatparvarlik bo’lib, u dunyoviy bilimlar yaratilgan davrda yuzaga kelgan. xx asrdan boshlab esa turli ta’lim paradigma (model)lari, turlari va ko’rinishlarining rivojlanish jarayoni kuzatildi. bugungi kunda asoslariga ko’ra ta’limning quyidagi turlari, ko’rinishlari mavjud: 1. ilmiy bilimlarni o’zlashtirishi turi va sifatiga ko’ra …

4 / 18

va boshqalar); 1. ta’lim darajasiga ko’ra (boshlang’ich, to’liqsiz o’rta, umumiy o’rta, o’rta maxsus, kasb-hunar, oliy ta’lim. ta’limning tarixiy xususiyatlari. ta’lim mazmuni tarixiy xususiyatga ega, chunki u jamiyat rivojining u yoki bu bosqichida ustuvor o’rin tutuvchi ijtimoiy maqsad va vazifalar bilan belgilanadi. bu ta’lim mazmunining ijtimoiy hayot, ishlab chiqarish va ilmiy bilimlarning rivojlanish darajasi talablari ta’siri ostida o’zgarib borishini anglatadi. ta’lim ijtimoiy hodisa sifatida odamlarning bilimlarni o’zlashtirishga bo’lgan pragmatik (amaliy) ehtiyojlari negizida shakllangan va u odamlarga hayot faoliyatlarini yo’lga qo’yish uchun zarur. bilimlarni to’plash va chuqurlashtirish, jamiyat madaniyatining o’sib borishi bilim tomonidan tashkil etiluvchi funksiyalari ko’lamini oshishini ta’minlaydi. mazkur yondashuvlar (pragmatik va madaniy) kishilik jamiyatining turli bosqichlarida ta’lim mazmuni yo’nalishlarni belgilab keladi. o’rta asrda yaqin va o’rta sharqda diniy o’quv muassasalari – madrasalar ta’lim va fan markazlari bo’lgan. o’zbekistonlik, rossiyalik va chet el sharqshunos tadqiqotchilari tomonidan madrasa turidagi o’quv muassasalari aynan markaziy osiyoda yuzaga kelgani va shu yerdan boshqa mamlakatlarga tarqalgani …

5 / 18

jismoniy sog’lomlashtirish; 3) estetik tarbiya; 4) ma’naviy tarbiya; 5) hunarga o’rgatish. abu ali ibn sino tomonidan taklif etilgan tarbiya turlari markaziy osiyoda uyg’onish davrida (ix-x asr) ta’limning insonparvarlik va shaxsning barkamol rivojlanishi borasidagi g’oyalarga asoslangan edi deyishga imkon beradi. sharqdagi uyg’onish davri sharq mutafakkirlari – muahammad muso al-xorazmiy, abu nasr forobiy, abu ali ibn sino, abu rayhon beruniylar o’zlarining ta’limiy qarashlarida birinchi o’ringa inson shaxsini qo’yadilar hamda bolalarni har tomonlama, jismoniy va estetik kamolotga erishishlari, shuningdek, tillarni bilishlarini zarur deb hisoblaydilar. aqliy ta’limni tashkil etuvchi fanlar sirasiga matematika, astronomiya, mexanika va tabiatshunoslik kabi tabiiy-ilmiy fanlarni kiritadilar. allomalar bolaga hurmat bilan munosabatda bo’lish g’oyasini ilgari suradilar, sxolastik o’qitish va qattiy intizomga qarshi chiqadilar. ularning fikricha, o’qish bolada bilimlarga qiziqishni uyg’otishi kerak. muhammad tarag’ay ulug’bekning (1394-1449 yillar) samarqanddagi faoliyati xiv-xv asrlarda madrasalarning fanlar rivojini ta’minlovchi markazlari vazifasini bajarganligini ko’rsatadi. muhammad tarag’ay ulug’bek samarqandning hukmdori bo’lishi bilan birga astronom, matematik va tarixchi sifatida …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ta’lim turlari va mazmuni"

5-mavzu: ta’lim turlari va mazmuni. reja: 1.ta’limning maqsad va vazifalari. ilmiy-texnik jarayon va ta’lim mazmuni. 2.hozirgi vaqtda ta’lim mazmunini belgilashga doir asosiy g‘oyalar. 3.davlat ta’lim standarti. 4.ta’lim mazmunini belgilab beruvchi me’yoriy hujjatlar. o’quv reja, o‘quv dasturlari, darslik va o‘quv qo‘llanmalar. ta’lim o’quvchilarga nazariy bilimlarni berish asosida ularning bilish qobiliyatlarini o’stirish, ularning amaliy ko’nikma, malakalari va dunyoqarashini shakllantirishga yo’naltirilgan jarayon bo’lib, ushbu tushuncha negizida shaxsning tanqidiy fikrlashi, yaratishi, borliqda sodir bo’layotgan hodisalarni o’zaro aloqadorlik nuqtai nazaridan baholay olishi ham aks etadi. ta’lim tushunchasi, shuningdek, ajdodlar tomonidan to’plangan ijtimoiy ahamiyatli tajribalarining ...

This file contains 18 pages in DOCX format (39.6 KB). To download "ta’lim turlari va mazmuni", click the Telegram button on the left.

Tags: ta’lim turlari va mazmuni DOCX 18 pages Free download Telegram